در بازار جهانی نفت، ایالاتمتحده، عربستان سعودی و روسیه ضمن حفظ جایگاه خود در سال 2040 بهعنوان تولیدکنندگان و صادرکنندگان عمده نفت، صف خود را از سایر تولیدکنندگان جدا کردند.
بازارهای انرژی جهان در سال 2018 وضعیت کمسابقهای را تجربه کردند که به اعتقاد صاحبنظران نقش مهمی در تغییر سناریوهای جهانی انرژی در بلندمدت ایفا خواهد کرد. در این مقطع، باوجود کاهش رشد تولید ناخالص داخلی جهان و رشد قیمت حاملهای انرژی بهویژه نفت خام، رشد سریع و بیسابقه تقاضای انرژی و انتشار کربن مشاهده شد که ریشه در پدیده تغییرات آبوهوای جهان دارد. مرکز پژوهشهای مجلس در گزارشی بررسی تحولات سال های 2018و 2019و چشمانداز بازارهای جهانی انرژی در افق 2040: فرصتها و تهدیدات پیش روی ایران را انجام داده است.
طبق این گزارش، درواقع تأثیر تغییرات آبوهوایی بهصورت افزایش تعداد روزهای بسیار گرم و بسیار سرد در مناطق مختلف جهان، رشد غیرمعمول تقاضای انرژی برای گرمایش و سرمایش را به دنبال داشته است که موجب افزایش قابلتوجه و همزمان مصرف نفت خام، گاز طبیعی و زغالسنگ شد.
از دیگر رویدادهای مهم سال 2018 میتوان به ثبت دو رکورد تاریخی برای افزایش تولید نفت و گاز طبیعی از سوی ایالاتمتحده اشاره کرد. دستیابی به 2.2 میلیون بشکه در روزرشد تولید نفت و افزایش تولید گاز طبیعی به میزان 520 میلیون مترمکعب در روز (معادل 19 فاز میدان گازی پارس جنوبی) تنها در یک سال از سوی ایالاتمتحده و رشد بیسابقه تولید LNG استرالیا با کسب سهم 40 درصدی از کل افزایش تولید LNG جهان در سال 2018 را میتوان نقاط عطفی در بازار جهانی نفت و گاز دانست که در سال 2019 نیز این روند البته در سطحی پایینتر تکرار شد.
اتفاق مهم طرف تقاضای بازار در این مقطع زمانی، اختصاص حدود 70 درصد از رشد مصرف انرژی جهان به ترتیب به چین، ایالاتمتحده و هند بود که در این زمینه چین و ایالاتمتحده بالاترین رشد مصرف نفت و گاز و هند بیشترین سطح افزایش مصرف زغالسنگ را تجربه کردند.
در مقطع زمانی مورد بررسی، تولید جهانی انرژیهای تجدید پذیر، برقآبی و هستهای رشد چشمگیری نداشت و در کنار رشد قابلتوجه انرژیهای فسیلی و رشد فزاینده انتشار کربن، نگرانیهای جدی کارشناسان در خصوص تحقق اهداف توسعه پایدار با اتکا به اقتصاد کمکربن را به دنبال داشته است.
تحولات سال 2018 بازارهای انرژی، تأثیر خود را در جدیدترین و بهروزترین مطالعه انجامشده در خصوص چشمانداز انرژی جهان در سال 2040 که در اواخر سال 2019 میلادی منتشر شد، بجا گذاشت. آنجا که یافتههای بررسیهای جدید حاکی از ادامه سلطه سوختهای فسیلی در سبد انرژی جهان در افق 2040 است. درواقع باوجود کاهش نرخ رشد تقاضای سوختهای فسیلی، مجموعاً 74 درصد از انرژی اولیه موردنیاز جهان توسط نفت، گاز و زغالسنگ تأمین خواهد شد.
در بازار جهانی نفت، ایالاتمتحده، عربستان سعودی و روسیه ضمن حفظ جایگاه خود در سال 2040 بهعنوان تولیدکنندگان و صادرکنندگان عمده نفت، صف خود را از سایر تولیدکنندگان جدا کردند.
بازار جهانی نفت در افق 2040 شاهد نقشآفرینی عراق، کانادا و برزیل بهعنوان تولیدکنندگان چهارم تا ششم بازار نفت و تنزل جایگاه ایران به رتبه هفتم تولید نفت جهان خواهد بود.
در بازار جهانی گاز نیز همانند شرایط کنونی، ایالاتمتحده و روسیه به ترتیب بهعنوان مهمترین تولیدکنندگان گاز طبیعی فاصله خود را با سایر عرضهکنندگان در سال 2040 به میزان چشمگیری افزایش خواهند داد. ظهور بازیگران جدیدی چون استرالیا، آرژانتین و چین و رشد قابلتوجه تولید گاز الجزایر بهعنوان یک تولیدکننده سنتی گاز، از دیگر ویژگیهای بازار گاز جهان در افق 2040 است.
گزارش مرکز پژوهش ها نشان می دهد که یافتههای جدید نشانگر تنزل جایگاه ایران از تولیدکننده سوم گاز جهان به رتبه چهارم پس از ایالاتمتحده، روسیه و چین است. همچنین رشد قابلملاحظه تولید گاز ترکمنستان، عربستان و عراق از دیگر تحولات مهم تأثیرگذار بر آینده صادرات گاز ایران در منطقه و جهان در بلندمدت خواهد بود.
