افزایش محدودیتهای مرزی و ممانعت از حرکت آزادانه کالاها و انسان ششمین ریسکی است که کسبوکارها را نگران کرده است. ریسکی که در دنیای پیش از کرونا اصلاً وجود نداشت و هیچکس در مورد آن فکر هم نمیکرد.
آینده نگر/ منبع: مجمع جهانی اقتصاد/ترجمه: مونا مشهدیرجبی
ویروس کرونا ساختار زندگی انسانها را روی کره زمین تغییر داد. تغییر در وضعیت زندگی، کار، سفر، پرواز و افزایش استفاده از رباتها و تکنولوژی روز دنیا همه باعث شد تا زندگی تازهای را تجربه کنیم.
اما این تغییرات سریع، نگرانیها و ریسکهای تازهای را هم به همراه آورده است. ریسکهایی که به دلیل عدم آمادگی لازم در میان مردم و کسبوکارها برای همسو شدن با این تغییرات ایجادشده است. ریسکهایی که به دلیل افزایش سطح نااطمینانی در مورد آینده دنیا ایجاد شد و باعث شد تا برنامهریزی سختتر از قبل شود. مجمع جهانی اقتصاد اخیراً مطالعهای در مورد وضعیت کسبوکارها و شرکتهای بزرگ صنعتی در این روزهای کرونایی انجام داد و بزرگترین ریسکهایی را که کسبوکارها با آن روبهرو هستند معرفی کرد.
این مرکز مطالعاتی اقتصادی ریسکهای پیش روی کسبوکارها را در سه دسته قرار داد. اولین دسته ریسکهایی هستند که بیشترین احتمال وقوع را دارند. دوم دسته ریسکهایی که بیشترین نگرانی را برای جهان ایجاد میکنند و سومین دسته هم ریسکهاییاند که شرکتهای بزرگ اقتصادی و صنعتی از آنها ابراز نگرانی میکنند و بر این باورند که ممکن است بقای آنها را به خطر بیندازد. مهمترین ریسکهایی که کسبوکارها با آن روبهرو هستند ۳۱ ریسک است که اغلب در دسته فاکتورهای اقتصادی قرار دارند.
اما سؤال این است که این ریسکها چگونه شناساییشدهاند؟ برای شناسایی ۳۱ ریسک اصلی که امروزه دنیا را تحت تأثیر قرار داده است، کارشناسان بالغبر ۳۵۰ ریسک مهم را شناسایی کردند و از شرکتهای بزرگ در سراسر دنیا سؤال کردند مهمترین و اصلیترین ریسکهایی را که باعث نگرانی آنها میشود اعلام کنند. این مسئله به شناسایی ۳۱ ریسک اصلی و میزان نگرانی کسبوکارها از این ریسکها منجر شد. جالب اینجاست که برخلاف گزارشها و مطالعات قبلی، بعد از همهگیری کرونا مسائل زیستمحیطی دیگر جایگاهی در میان نگرانیهای دنیا ندارد و تحولات اقتصادی و اجتماعی و ژئوپلیتیکی حاصل از همهگیری کرونا در فهرست برترین نگرانیها جای گرفته است.
اکثر ریسکها اقتصادیاند
دوسوم از شرکتهای موردمطالعه اعلام کردند که اصلیترین و مهمترین نگرانی آنها طولانی شدن رکود اقتصادی در دنیا است و نیمی از آنها هم ورشکستگی و ناتوانی صنایع برای احیا بعد از پایان همهگیری کرونا را اصلیترین نگرانی این روزهای خود عنوان کردند. عدم احیای صنایع بعد از پایان همهگیری میتواند روی زنجیره عرضه کالاهای مختلف در دنیا اثر منفی بگذارد و مشکلات زیادی برای اقتصاد ایجاد کند.
بر مبنای یافتههای این گزارش از میان ده ریسک بزرگی که شرکتها از آنها ابراز نگرانی کردهاند، تنها سه ریسک غیراقتصادی است و هفت ریسک کاملاً ریشه اقتصادی دارد.
اغلب شرکتهای بزرگ دنیا از همکاری بخش خصوصی و دولتی در شرایط بحرانی کنونی ابراز رضایت کردهاند و بر این باور هستند که این همکاری میتواند اندکی از بار مشکلات آنها بکاهد. چالشهای ایجادشده در اقتصاد دنیا درنتیجه همهگیری کرونا شرکتهای خصوصی را با معضلات زیادی مواجه کرده است و اگر حمایت مالی دولتها نباشد، امکان ادامه فعالیت اقتصادی برای آنها وجود ندارد. البته برخی از کارشناسان در مورد هزینه بالای دولتها برای حمایت از اقتصاد صحبت میکنند ولی مسئله اصلی اینجاست که هزینه ورشکستگی شمار زیادی از شرکتهای صنعتی و خصوصی برای اقتصاد خیلی بیشتر از هزینهای است که دولت برای حفظ آنها صرف میکند.
به دلیل اهمیت این مسئله در این گزارش به ارائه ریسکهای اعلامشده توسط مجمع جهانی اقتصاد میپردازیم. چهار ریسک اول برای بیش از ۵۰ درصد موجبات نگرانی را فراهم کرده است و بهعنوان مهمترین مسائلی که کسبوکار آنها را هدف قرار داده است معرفی شد و ریسکهای دیگر سهم کمتری از صاحبان کسبوکارها در دنیا را درگیر کرد.
ریسکهای غیراقتصادی
در ابتدا باید به این نکته اشاره کرد که ریسکهایی که کسبوکارها از آنها بهعنوان عامل نگرانکننده نامبردهاند در پنج حوزه جای گرفتهاند. یک حوزه اقتصاد است، دوم ریسکهای اجتماعی، سوم ریسکهای حوزه تکنولوژی، چهارم ریسکهای ژئوپلیتیکی و پنجم حوزه محیطزیست. پیش از همهگیری کرونا گرمایش زمین و تبعات آن در فهرست ده ریسک اصلی پیش روی اقتصاد دنیا قرار داشت ولی همهگیری کرونا در دنیا و تغییراتی که در زندگی و کار مردم ایجاد کرد باعث شد تا خطراتی که شرکتها با آن روبهرو هستند هم تغییر کند و دامنه نگرانیهای آنها نیز متحول شود.
از میان ده ریسک اصلی که باعث نگرانی کسبوکارها شده است، سه ریسک در حوزه اقتصادی قرار ندارند. یکی از این ریسکها احتمال حملات سایبری و کلاهبرداری اطلاعات است که در اثر نوع تازه اشتغال در دنیا ایجادشده است و سومین ریسک در فهرست ده ریسک مهم دنیا است. این ریسک در دسته ریسکهای حوزه تکنولوژی قرار دارد.
افزایش محدودیتهای مرزی و ممانعت از حرکت آزادانه کالاها و انسان ششمین ریسکی است که کسبوکارها را نگران کرده است. ریسکی که در دنیای پیش از کرونا اصلاً وجود نداشت و هیچکس در مورد آن فکر هم نمیکرد. این ریسک در دسته ژئوپلیتیک جای گرفته است. هفتمین ریسک این فهرست در رده ریسکهای اجتماعی است و باعث نگرانی ۳۵.۴ درصد از صاحبان شرکتها شده است. این افراد در مورد احتمال یک همهگیری دیگر در دنیا یا موج تازهای از ویروس کرونا نگران هستند و بر این باورند که این مسئله میتواند روی عملکرد یا حتی بقای آنها اثر منفی داشته باشد.
چهار ریسک اصلی
اولین و اصلیترین ریسک در دنیای امروز همهگیری ویروس کرونا و رکود اقتصادی ایجادشده به دنبال آن است. نگرانی از احتمال طولانی شدن رکود اقتصادی ناشی از کرونا اصلیترین نگرانی شرکتهای بزرگ فعال در صنعت و اقتصاد دنیا است. مطالعات نشان داده است که ۶۶.۳ درصد از شرکتهای بزرگ نگران طولانی شدن رکود ناشی از همهگیری کرونا هستند و بر این باورند که این مشکل میتواند آسیبی جدی به آنها وارد کند.
دومین ریسکی که شرکتهای بزرگ فعال در دنیا را نگران کرده است افزایش موج ورشکستگی در میان شرکتهای بزرگ صنعتی و شرکتهای متوسط است که میتواند روی روند رشد صنعتی در دنیا هم اثر منفی داشته باشد. ۵۲.۷ درصد از شرکتها نگران ورشکستگی خود یا شرکتهایی هستند که با آنها کار میکنند.
سومین ریسکی که شرکتهای بزرگ را نگران کرده است احتمال حمله سایبری و ارائه اطلاعات نادرست است که درنتیجه نوسان در شیفتهای کاری و عدم حضور تمامی افراد در شرکت در بازه زمانی مشخص ایجاد میشود. بالغبر ۵۰ درصد از افراد موردمطالعه در این مورد ابراز نگرانی کردهاند و بر این باورند که این معضل در دنیای امروزی نهتنها برای کسبوکارهای بزرگ بلکه برای بخشهای اجرایی کشورها هم معضلی جدی است.
چهارمین خطری که صاحبان کسبوکارهای دنیا را نگران کرده است احتمال شکست صنایع یا بخشهای مهم اقتصادی در کشورهای خاص پیش از آغاز روند بازسازی اقتصادی است. طبق مطالعه انجامشده توسط مجمع جهانی اقتصاد ۵۰.۱ درصد از صاحبان کسبوکارها بر این باورند که این خطر بسیار جدی است و باعث نگرانی آنها شده است.
ریسکهای پنجم تا دهم
پنجمین ریسکی که باعث نگرانی کسبوکارها و شرکتهای موردمطالعه در دنیا شده است، اختلال در زنجیره عرضه کالاها در دنیا است که ۴۸.۴ درصد از شرکتها و کسبوکارهای متوسط در دنیا را نگران کرده است. آنها بر این باورند که ادامه این وضعیت میتواند چالشهای زیادی برای اقتصاد دنیا ایجاد کند و حتی تولید را نیز کاهش دهد.
ششمین ریسکی که در میان صاحبان کسبوکارها باعث نگرانی است، افزایش محدودیتها روی مرزهای کشورها و ممانعت از حرکت آزادانه افراد و کالاها است. ۴۲.۹ درصد از صاحبان کسبوکارهای بزرگ و متوسط اعلام کردند این محدودیتها میتواند روی عملکرد اقتصادی آنها اثر منفی داشته باشد و حتی کیفیت زندگی انسانها را نیز کاهش دهد زیرا فرصتهای پیش روی آنها برای دیدن بخشهای مختلف دنیا و استفاده از فرصتهای اقتصادی موجود در بازارهای دیگر را از بین میبرد.
ریسک هفتم در این فهرست هم یک ریسک غیراقتصادی است و به تجربه اخیر دنیا ارتباط دارد. ۳۵.۴ درصد از شرکتها اعلام کردند نگرانی از یک موج دیگر همهگیری کرونا در دنیا یا شیوع یک بیماری ویروسی و عفونی دیگر عامل نگرانکنندهای برای آنها است زیرا میتواند زیرساختهای ضعیف شده کسبوکار آنها را بهطور کامل ویران کند.
در جایگاه هشتم این فهرست، ریسکی قرار دارد که باعث نگرانی ۳۴.۶ درصد از شرکتها شده است. فروپاشی اقتصادی یکی از کشورهای درحالتوسعه یا بازارهای در حال گذار هشتمین ریسک این فهرست است. اغلب شرکتهای بزرگ برای استفاده از نیروی کار ارزانقیمت و هزینههای پایین تولید در کشورهای درحالتوسعه، کارخانههای تولیدی خود را به آن کشورها منتقل کردهاند و فروپاشی اقتصادی آنها میتواند روی توانایی تولید یا بازار مصرف محصولاتشان در این کشورها اثر منفی داشته باشد.
تضعیف موقعیت مالی اقتصادهای بزرگ دنیا و کشورهای صنعتی نگرانی مهم کسبوکارها است. مطالعات نشان داده است ۳۳.۴ درصد از صاحبان شرکتها از این ریسک بهعنوان یک عامل نگرانی نام میبرند و بر این باورند که به دلیل همین نگرانی نمیتوانند تصمیمگیریهای درستی برای توسعه کار خود انجام دهند. تصمیمگیریهایی که در دوره پرتنش امروزی اهمیت زیادی دارد و میتواند روی بقای آنها در اقتصاد اثر بگذارد.
آخرین ریسک این فهرست افزایش شدید نرخ تورم در دنیا است که باعث نگرانی ۳۲.۶ درصد از مدیران ارشد در شرکتهای صنعتی دنیا شده است. افزایش تورم میتواند تقاضا برای محصولات مصرفی را در دنیا کاهش دهد و مصرف را کم کند. در این وضعیت فاکتور دیگری که باعث افزایش چرخش پول و رشد اقتصادی میشود از بین میرود و بازهم زنگ خطر تازهای را برای اقتصاد دنیا به صدا درمیآورد.
