شاخص کل امنیت سرمایهگذاری در ایران در زمستان 1398 کمیت 5.84 از 10 (10 بدترین حالت) سنجیده شده است. مقدار عددی این شاخص در مطالعه فصل قبل از آن (پاییز 1398) 6.12 محاسبهشده بود که نشان میدهد ارزیابی امنیت سرمایهگذاری در زمستان 1398 نسبت به فصل قبل از آن و برخلاف روندهای گذشته مناسبتر (بهتر) بوده است.
مرکز پژوهش های مجلس گزارش شاخص کل امنیت سرمایهگذاری در ایران در زمستان 1398 را منتشر کرد.
طبق این گزارش، شاخص کل امنیت سرمایهگذاری در ایران در زمستان 1398 کمیت 5.84 از 10 (10 بدترین حالت) سنجیده شده است. مقدار عددی این شاخص در مطالعه فصل قبل از آن (پاییز 1398) 6.12 محاسبهشده بود که نشان میدهد ارزیابی امنیت سرمایهگذاری در زمستان 1398 نسبت به فصل قبل از آن و برخلاف روندهای گذشته مناسبتر (بهتر) بوده است.
یادآوری میشود شاخص امنیت سرمایهگذاری در پاییز 1397 کمیت 6.43 و در زمستان 1397، 6.18 در بهار 1398 کمیت 6.07 و در تابستان 1398 نیز کمیت 6.07 بوده است. روند بهبود شاخص امنیت سرمایهگذاری (کم شدن کمیت شاخص) که از پاییز 1397 شروعشده بود، در تابستان 1398 متوقف و در پاییز 1398 (همزمان با ناامنیهای بعد از افزایش قیمت بنزین در آبان ماه 1398) معکوس شد و به عدد 6.012 رسید. این شاخص در زمستان 1398، (5.84) مناسبترین ارزیابی امنیت سرمایهگذاری از شروع این مطالعات فصلی از اسفند 1396 تاکنون است.
بهبود شاخص امنیت سرمایهگذاری در زمستان 1398 در شرایطی اتفاق افتاده که از اول اسفندماه 1398، ویروس کرونا بهتدریج فروش بسیاری از واحدهای تولیدی را تحت تأثیر قرار داد تا حدی که فروش ویژه پایان سال و ایام نوروز 1399 عملاً منتفی شد. این پدیده به برخی کسبوکارها بهخصوص پوشاک، ضربه سختی زد. باوجوداین واقعیت، ممکن است چنین به نظر برسد که بهبود شاخص امنیت سرمایهگذاری در زمستان 1398 دور از انتظار است. در این خصوص لازم است به این نکته توجه شود که این پایش «امنیت سرمایهگذاری» را میسنجد نه «فروش» یا «محیط کسبوکار» را. آنچه شاخص امنیت سرمایهگذاری میسنجد بیشتر از جنس ثبات قوانین و مقررات، سلامت اداری، تضمین حقوق مالکیت، فرهنگ وفای به عهد در بازارها و ... است که بهصورت مستقیم تحت تأثیر شیوع کرونا قرار ندارند. البته میتوان انتظار داشت که با توجه به نوسانات نرخها در بازارهای ارز و کالاهای واسطهای در بهار 1399، که از آثار غیرمستقیم شیوع کرونا بود، شاخص امنیت سرمایهگذاری در بهار 1399 نسبت به زمستان 1398 بدتر شود.
در این دوره از ارزیابی شاخص امنیت سرمایهگذاری، تعداد نمونهها از جامعه فعالان اقتصادی احصا شده توسط تیم تحقیق، به حدود 85 درصد کفایت قابلتعمیم به جامعه افزایش پیداکرده، لذا نتایج این دوره را با اطمینان بیشتری نسبت به دورههای قبل میتوان مورداستفاده قرارداد.
براساس ارزیابی فعالان اقتصادی مشارکتکننده در این پیمایش، در زمستان 1398 نامناسبترین مؤلفههای امنیت سرمایهگذاری ارزیابیشده به ترتیب عبارت بودهاند از: «1. عمل مسئولان ملی به وعدههای دادهشده (7.98)؛ 2. میزان اختلال ایجادشده در اثر تحریمهای خارجی (7.88)؛ 3. عمل مسئولان استانی و محلی به وعدههای اقتصادی دادهشده (7.87).»
مناسبترین مؤلفههای امنیت سرمایهگذاری طی زمستان 1398 نیز بهاینترتیب بودهاند: « 1. رواج توزیع کالای قاچاق (3.53؛ 2. سرقت مالی (پول نقد، کالا، تجهیزات) (3.74)؛ 3. استفاده غیرمجاز از نام و علائم تجاری یا مالکیت معنوی (4.14)»
لازم به یادآوری است فعالان اقتصادی مشارکتکننده در این سلسله مطالعات فصلی، نامناسبترین مؤلفههای امنیت سرمایهگذاری در ایران در پاییز 1398 را چنین ارزیابی کرده بودند: «1. وفای به عهد در اجرای قراردادها توسط دولت و شرکتهای دولتی (8.71)؛ 2. اعمالنفوذ و تبانی در معاملات ادارات حکومتی (7.55)؛ 3. احقاق حقوق قانونی در ادارات دولتی (7.52).»
نامناسبترین مؤلفه برای امنیت سرمایهگذاری که فعالان اقتصادی را بیش از همه آزار میدهد در مطالعه هم مانند دورههای گذشته، مؤلفههای «عمل مسئولان ملی به وعدههای دادهشده» بهعنوان رتبه اول و مؤلفه «عمل مسئولان استانی و محلی به وعدههای اقتصادی دادهشده» بهعنوان رتبه سوم نامناسبترین ارزیابیها را به خود اختصاص دادهاند، اما نکته قابلتوجه رشد شدید ارزیابی نامناسب از مؤلفه «میزان اختلال ایجادشده در اثر تحریمهای خارجی» بوده است که دلایل آن باید بررسی شود.
این گزارش با استفاده از دو مجموعه دادههای پیمایشی و آماری و شاخص کلی (ترکیب دو مجموعه داده پیمایشی و آماری)، تهیهشده است. براساس یافتههای دادههای پیمایشی در زمستان 1398، فعالان اقتصادی مشارکتکننده در این پیمایش از آذربایجان شرقی، تهران و البرز، نامناسبترین ارزیابی و استانهای یزد، کهگیلویه و بویراحمد و خراسان جنوبی مناسبترین ارزیابی را از وضعیت مؤلفههای پیمایشی شاخص امنیت سرمایهگذاری ارائه کردهاند.
اما پس از تلفیق دادههای آماری و یافتههای پیمایشی در این پژوهش، استانهای تهران، البرز و آذربایجان شرقی نامناسبترین و استانهای یزد، خراسان جنوبی و همدان مناسبترین وضعیت را ازنظر شاخص امنیت سرمایهگذاری نسبت به سایر استانها در زمستان 1398 کسب کردهاند. ارزیابی شاخص امنیت سرمایهگذاری در پاییز 1398 نشان داده بود به ترتیب سه استان همدان، خراسان جنوبی و قم جزء مناسبترینها بودند و سه استان کهگیلویه و بویراحمد، تهران و اردبیل به ترتیب جزء نامناسبترین استانها در آن پایش ارزیابیشده بودند.
براساس نتایج این مطالعه، در زمستان 1398، از بین 9 حوزه فعالیت اقتصادی، فعالان اقتصادی در 2 حوزه (نفت خام و گاز طبیعی، تأمین آب و برق و گاز) و (هتل، رستوران، تهیه و توزیع غذا) همزمان مناسبترین ارزیابی و فعالان اقتصادی در حوزههای (معدن بهجز نفت و گاز) و (زراعت، باغداری و جنگلداری) نامناسبترین ارزیابی را از وضعیت امنیت سرمایهگذاری ارائه کردهاند.
