گنجاندن بازار سهام پادشاهی در شاخص بازارهای نوظهور MSCI بیش از 18 میلیارد دلار در سرمایه های اوراق بهادار به سبد سهام خارجی خود جذب کرده است و 5 میلیارد دلار دیگر در ماه های آینده پیشبینی میشود.
منبع: فاینانشال تایمز/احمد آل عمران/ ترجمه:آینده نگر
عربستان سعودی با ترمیم گسترده اقتصادی و خلاقیت های جاه طلبانه خود، در تلاش بوده است که به سمتی حرکت کند که وابستگی خود به نفت را از بین ببرد، به همین دلیل بانک های محلی و بین المللی برای ایجاد مشاغل جدید در تلاش هستند. این در حالی است که آنطور که پادشاه این کشور پیشبینی میکرد خصوصی سازی به خوبی پیش نرفته است و نتوانسته اند با سرعتی که مدنظر دارند خصوصی سازی را پیش ببرند. برخی کارشناسان رانت و نسبت های خانوادگی را موجب شکست در خصوصی سازی می دانند.
خصوصی سازی احتمالی آرامکوی عربستان سعودی، شرکت دولتی نفت، فرصت هایی را برای تأمین اعتبار پروژه و افزایش بدهی ایجاد میکند. اما رشد همچنان ناپایدار است و بخش خصوصی به دلیل برخی اصلاحاتی که در اقتصاد ایجاد شده ضربه دیده است. قتل جمال خاشقجی، روزنامه نگار توسط نمایندگان دولتی در کنسولگری این کشور در استانبول، پادشاهی را به وخیم ترین بحران دیپلماتیک خود از زمان حملات تروریستی یازده سپتامبر سوق داده است.
در حالی که اقتصاد این کشور در سال های گذشته به دلیل کاهش قیمت نفت دچار بحران شده است، داده های رسمی اقتصاد این کشور نشان از این دارد که نسبت به گذشته پیشرفت چشمگیری داشته است. در حالی که تولید ناخالص داخلی این کشور به دلیل کاهش تولید اوپک کاهش یافته است، تولید ناخالص داخلی غیرنفتی در سه ماه پایانی سال 2019، سریعترین رشد را از سال 2015 تجربه کرده است.
گنجاندن بازار سهام پادشاهی در شاخص بازارهای نوظهور MSCI بیش از 18 میلیارد دلار در سرمایه های اوراق بهادار به سبد سهام خارجی خود جذب کرده است و 5 میلیارد دلار دیگر در ماه های آینده پیشبینی میشود. دولت امیدوار است که اصلاحات ساختاری، از جمله خصوصی سازی دارایی های عمومی و یک محیط نظارتی ضعیفتر، به جذب بیشتر سرمایه گذاری خارجی کمک کند.
گربیس ایرادیان، اقتصاددان ارشد خاورمیانه گفت: «عربستان سعودی میتواند در صورت فقدان شوك های اصلی داخلی و خارجی و وخیمتر شدن سرمایه گذاری EM، روی سرمایه های اضافی سرمایه گذاران فعال كه اوراق بهادار آنها به شاخص MSCI EM محك زده میشود، حساب كند.»
با این حال، به عنوان هدف بانکداران و تحلیلگران جزئیات ارائه اولیه عمومی آرامکو، برنامههایی برای خصوصیسازی سایر داراییهای دولتی در تلاش برای از بین بردن زمین با وجود هدف ریاض برای جمعآوری بیش از 10 میلیارد دلار تا سال 2020 از طریق فروش شرکتهای تحت کنترل دولت مانند سیستم سیلوهای دانه پادشاهی و سیستم آب شیرینکن کسب میشود.
یک بانکدار محلی، که به شرط ناشناس بودن صحبت کرده، میگوید: «دولت بسیار متعهد به برنامه است و هیجان زیادی در مورد خصوصیسازی وجود دارد، اما در حقیقت این معاملات آسان نیست. همهچیز بسیار بلندپروازانه است اما کارهایی که انجام میشود در همان سطح نیستند.»
به طور مثال، برنامه خصوصیسازی فرودگاه ریاض که از سال 2018 به حالت تعلیق درآمده است. مقامات آن زمان این اقدام را اولین قدم به سوی «شرکتسازی» دومین شلوغترین قطب حمل و نقل توصیف میکردند. با این حال، افرادی که با این طرح آشنا هستند، گفتند که متوقف شده است زیرا این امر بیشتر یک امتیاز به نظر میرسد، که در آن به یک شرکت اجارهنامه بلندمدت برای مدیریت یک فرودگاه داده میشود، نه اینکه آن را به بخش خصوصی بفروشد.
این در حالی است که به گفته عمر اقتدار، رئیس بخش سرمایهگذاری بانکی سیتی گروپ در منطقه خاورمیانه، اجرای طرحهای عربستان برای تجدید ساختار اقتصادی معروف به ویژن 2030 میتواند به یک منبع درآمد افسان های برای بانکهای سرمایه گذاری تبدیل شود. بانک های جهانی سرمایه گذاری برای کسب نقشی در ارائه مشاوره به دولت عربستان درباره دریافت وام های بین المللی تا عرضه اولیه سهام، رقابت میکنند.
یکی از اصلی ترین چالش ها، چارچوب نظارتی است. تحقیقات نشان میدهد که ترتیبات نهادی و سازوکارهای نظارتی با توجه به سیستم فرودگاهی پادشاهی ضعیف مانده است و ممکن است نیاز به اصلاحات در صورت موفقیت دولت در برنامه های بلندپروازانه پیشنهادی برای خصوصی سازی فرودگاه داشته باشد. فرودگاه های عربستان سعودی توسط یک نهاد - اداره کل هواپیمایی - اداره و تنظیم میشوند و باز کردن فرودگاه ریاض، خصوصی سازی را دشوار میکند.
این بانکدار میگوید که روند «شرکت سازی» برای بانک های محلی تجارت خوبی ایجاد کرده است، اما شرکت های بین المللی برای پیروزی در این قراردادها تلاش کرده اند، زیرا برخلاف آنچه در ایالات متحده میبینید که خصوصی سازی بیشتر معامله M&A است، روند در عربستان سعودی کار مدیریتی را شامل میشود.
با وجود این عملکرد قدرتمند، اکثر مشاغل مربوط به بانک ها با دولت گره خورده است. بنا به گزارش ها، برخی از بانک های بین المللی این سؤال را مطرح کردهاند که آیا هزینه های نقش در IPO آرامکو ارزش وقت و تلاش دارد، و بسیاری تصمیم گرفتند از ترس از دست دادن دسترسی به سایر فرصت های شغلی دولتی خارج شوند.
یک بانک دار مستقر در ریاض که برای یک بانک بین المللی کار میکند، می گوید: «20 سال پیش این بانک ها به دام افتادند و اجازه دادند دولت بزرگترین مشتری آن ها باشد. بانکها دولتی ها را سرمایه گذاری در اعتبار خود میدانند حتی اگر آنها به اندازه کافی پول درنیاورند اما به هر حال در این ازدواج گیر افتاده اند.»