حجم نقدینگی در هفته منتهی به 1399.3.29 به 26514.6 هزار میلیارد ریال رسید که نسبت به پایان سال قبل 7.3 درصد رشد نشان میدهد. همچنین حجم پایه پولی در پایان خرداد 1399 به 3834.7 هزار میلیارد ریال رسیده است که در مقایسه با پایان سال قبل 8.8 درصد رشد نشان میدهد.
آمار و ارقام نقدینگی به حساسیت میان منتقدان عملکرد دولت و دولت تبدیلشده است. احتمالاً به همین دلیل هم بانک مرکزی به صرافت انتشار آمار مختلف درباره نقدینگی افتاده است.
در آخرین گزارش بانک مرکزی، اعلام شد که بر اساس محاسبات انجامگرفته توسط اداره بررسیها و سیاستهای اقتصادی، حجم نقدینگی در هفته منتهی به 1399.3.29 به 26514.6 هزار میلیارد ریال رسید که نسبت به پایان سال قبل 7.3 درصد رشد نشان میدهد. همچنین حجم پایه پولی در پایان خرداد 1399 به 3834.7 هزار میلیارد ریال رسیده است که در مقایسه با پایان سال قبل 8.8 درصد رشد نشان میدهد.
مقایسه آمار رشد نقدینگی با رقم مشابه سال گذشته (5.3 درصد) حاکی از آن است که تحت تأثیر حمایتهای صورت گرفته از خانوارها و فعالان اقتصادی در پی شیوع ویروس کرونا و نیز افزایش میزان تنخواهگردان دولت در سال جاری، رشد نقدینگی در مقایسه با سال گذشته 2 واحد درصد افزایشیافته که امری مورد انتظار بوده است. بانک مرکزی تأکید کرد که درمجموع با عنایت به افزایش رشد مورد انتظار نقدینگی در سهماهه اول سال جاری در پی اجرای برنامههای حمایتی، در ماههای آتی بر اساس چارچوب سیاست پولی مدنظر بانک مرکزی، رشد نقدینگی به روند موردنظر و متناسب باهدف تورمی بازخواهد گشت.
چند روز پیش هم رئیسکل بانک مرکزی در یادداشتی نوشته بود: «آخرین آمار نقدینگی علیرغم تکالیف قانونی تنخواه و هزینههای کرونا در ابتدای سال، حاکی از رشد 6.2 درصدی نقدینگی تا 15 خرداد است. با توجه به اقدامات در دست اجرا، پیشبینی میشود رشد نقدینگی امسال بهمراتب کمتر از رشد سال قبل بشود.»
درباره آمار نقدینگی، بانک مرکزی، چندی پیش هم در گزارشی نوشته بود: «طی سالهای اخیر هشدار درباره رقم «حجم و رشد نقدینگی»، بهحق یکی از پرتکرارترین موضوعات موردبحث تحلیلگران و صاحبنظران بوده و این موضوع در یک سال اخیر بسیار موردتوجه قرارگرفته است. همچنین بهطور ویژه و با تأکید زیاد، تلاش شده وضعیت در دهه ۱۳۹۰ و دوره دولت یازدهم و دوازدهم ازنظر رشد نقدینگی کاملاً متفاوت از دورههای پیشین نشان داده شود.»
طبق این گزارش، بهطور مشخص، عنوان میشود که برای نمونه، روزانه ۱۰۰۰ میلیارد تومان به نقدینگی افزوده میشود یا حجم نقدینگی بهزودی از ۳۰۰۰ هزار میلیارد تومان فراتر خواهد رفت و مواردی ازایندست. کسانی که با تحلیل روند متغیرهای اقتصاد کلان و بهویژه کلهای پولی آشنایی دارند، آگاهند که قضاوت در خصوص تحولات اقتصاد کلان و بهویژه کلهای پولی باید براساس نرخ رشد آنها انجام شود و نه حجم آنها که گمراهکننده است، ضمناً در این زمینه باید به روند تراز واقعی نقدینگی بهعنوان یک نماد جهتگیری سیاست پولی نیز توجه کرد.
متوسط رشد نقدینگی دهه ۱۳۴۰ برابر با 16.9 درصد، دهه ۱۳۵۰ برابر با ۳۳ درصد، دهه ۱۳۶۰ برابر با 18.4 درصد، دهه ۱۳۷۰ برابر با 27.3 درصد، دهه ۱۳۸۰ برابر با 27.4 درصد و دهه ۱۳۹۰ (تا سال ۱۳۹۸) برابر با 26.7 درصد بوده است. همچنین، بالاترین رشد نقدینگی در ایران مربوط به سال ۱۳۵۳ با نرخ ۵۷ درصد و بعدازآن سال ۱۳۸۵ با نرخ ۳۹ درصد و پسازآن سال ۱۳۷۴ با نرخ ۳۸ درصد بوده است. لذا اولاً شدیدترین نرخ رشد نقدینگی مربوط به دهه ۱۳۵۰ است و در مرحله بعد دهههای ۱۳۸۰ و ۱۳۷۰ و بعدازآن دهه ۱۳۹۰ قرار میگیرد و ثانیاً بالاترین رشدهای سالانه نقدینگی در سالهای ۱۳۵۳، ۱۳۸۵ و ۱۳۷۴ بوده است و پسازآن سال ۱۳۹۳ قرار میگیرد.
البته رشد نقدینگی در سال ۹۸ در حد ۳۱ درصد و بالاتر از متوسط بلندمدت نرخ رشد نقدینگی بوده است که به گفته بانک مرکزی ناشی از فشار شدید تحریم صادرات نفت بر بودجه دولت و از طریق افزایش خالص ارزش داراییهای خارجی بانک مرکزی به دلیل خرید ارزهای ۱۲ درصد سهم صندوق توسعه ملی بوده است.