آینده نگر دلایل افزایش قیمت نهاده ‏های ‏دام و طیور را بررسی می‏‏‏‏‏‏ کند

از دلالی تا ضعف در سیستم توزیع

آینده نگر

انتقاد همیشگی بیشتر فعالان اقتصادی در ایران، ضعف سیستم توزیع و جولان دلال‏ ها در بازارهای مختلف است. سیستم توزیع معیوب، رقابت سالم را به خطر می‏‏‏‏‏‏ اندازد و باعث رشد واسطه‏ های خارج از حلقه تولید می‏‏‏‏‏‏ شود و عملا قیمت‏گذاری محصولات را خارج از قاعده بازار تعیین می‏‏‏‏‏‏ کند. این چالش بزرگ در صنعت مرغداری و نهاده‏ ها نیز وجود دارد. آمارها نشان می‏‏‏‏‏‏دهد طی هفته‏ های ‏اخیر مصرف مواد پروتئینی ایرانی ‏ها حدود 30 درصد کاهش پیدا کرده است. وجود بحران‏ های ‏اقتصادی متعدد، سوداگری، کاهش قدرت خرید مردم و شیوع ویروس کرونا در رقم خوردن این افت مصرف نقش داشته است. یک سوی این ماجرا دولت ایستاده که به گفته فعالان صنعت مواد پروتئینی، تصمیم‏گیری ‏هایش در افزایش قیمت و نوسان بازار تاثیر مستقیم گذاشته است. به گفته رئیس انجمن صنایع خوراک دام و طیور، بانک مرکزی با عدم تامین به موقع ارز از یک سو بر بازار تاثیر گذاشت و تاخیر در ترخیص کالاهای دپو شده در گمرک نیز مزید بر علت شد تا کمبود نهاده ‏ها رقم بخورد و خسارات جدی به صنعت مرغداری وارد شود؛ نمونه آن معدوم ‏سازی هزاران قطعه جوجه یک‏ روزه است که اواخر فروردین امسال رسانه ‏ای شد. به گفته مجید موافق قدیری، رایزنی‏ هایی که از آذرماه 98 با بانک مرکزی شروع شده بود، حدود دو هفته پیش جواب داده و بانک مرکزی بخشی از ارز مورد نیاز واردکنندگان را تامین کرده است. این فعال اقتصادی، سیستم توزیع را معیوب می‏‏‏‏‏‏ داند و معتقد است که در صورت بازتعریف این سیستم می‏‏‏‏‏‏توان رفتار واسطه‏ های غیرحرفه ‏ای و مخرب بازار را اصلاح کرد. به گفته قدیری، بوروکراسی پیچیده بین وزارت‏خانه‏ های ‏صمت و جهاد کشاورزی و قیمت‏ گذاری غیرمنطبق بر درخواست تولیدکننده‏ ها باعث شده فعالان صنعت تولید خوراک دام و طیور توان خود را از دست بدهند.

خرید از تولیدکننده ‏ها به قیمت غیرقانونی
فعالان صنعت مرغ و تخم مرغ نسبت به سیاست تشکل ‏های ‏تولیدی و جهاد کشاورزی اعتراض دارند. به گفته آن ها دولت هر کیلوگرم مرغ را از مرغداران زیر نرخ مصوب سال 98 به قیمت 6 هزار و 800 تومان تا 7 هزار تومان خریداری می‏‏‏‏‏‏ کند در حالی که قیمت مصوب سال گذشته 8 هزار و ۵۵۰ تومان است. به گفته تولیدکنندگان، هزینه تمام شده هر کیلوگرم مرغ ۱۰ هزار و ۵۰۰ عنوان است و قیمت مصوب منطقی خرید از مرغداران حدود  ۱۱ هزار تومان و قیمت برای مصرف‌کننده بین ۱۵ هزار تومان تا ۱۵ هزار و ۵۰۰ تومان می‏‏‏‏‏‏ شود. رئیس انجمن صنایع خوراک دام و طیور درباره شرایط بازار مرغ و تخم مرغ ایران به «آینده‏ نگر» می‏‏‏‏‏‏ گوید: «صنایع تولید محصولات دامی و پروتئینی یکی از استراتژیک ترین صنایع کشور محسوب می‏‏‏‏‏‏ شوند اما آن‏طور که لازم است، از زیرساخت‏ های ‏مناسب بهره ‏مند نیست. این در حالی است که ایران هفتمین تولیدکننده مرغ، نهمین تولیدکننده تخم مرغ و هجدهمین تولیدکننده خوراک دام صنعتی در دنیا است. این موقعیت مناسب، سیاست‏گذاری‏ های ‏درست و تسهیلاتی را می‏‏‏‏‏‏ طلبد که فعالان این حوزه را به بهبود جایگاه جهانی‏ شان تشویق کند نه اینکه حتی برای امور معمولی تولید با مشکلات فراوانی دست و پنجه نرم کنند و دچار روزمرگی شوند.» مجید موافق قدیری با بیان اینکه تولیدکننده‏ های ‏ایرانی در بازار جهانی صنعت مرغ و تخم مرغ، ارتباطات مناسبی دارند، ادامه می‏‏‏‏‏‏ دهد: «ایران در بازارهای ملی و فراملی، هم در کفه تولید محصولات پروتئینی حرف برای گفتن دارد و هم مشتری خوبی برای خوراک دام و طیور محسوب می‏‏‏‏‏‏ شود بنابراین نمی‏ توان از اهمیت این صنعت و مشکلاتش به راحتی عبور کرد. باید توجه داشت که ناکارآمدی زنجیره تولید مواد پروتئینی با امنیت غذایی مردم در ارتباط است و فقدان در این بخش از تولید می‏‏‏‏‏‏تواند خسارات زیادی به بار بیاورد.» به گفته قدیری دولت در رابطه با تامین به موقع نهاده‏ها دغدغه جدی دارد اما تحریم‌ها و بوروکراسی‏ های ‏پیچیده اداری و بخشنامه‏ های ‏خلق‏ الساعه بین وزارت‏خانه‌های صمت و جهاد کشاورزی، نفس تولید را بریده و باعث شده از آذرماه 98، بانک مرکزی ارز مورد نیاز برای واردات نهاده‌های تخلیه‏شده در بنادر را تامین نکند.