مرکز پژوهشهای مجلس پیشنهاد داده است در صورت کنترل ویروس کرونا در کشور تعطیلات سفر در نظر گرفته شود
بحران شيوع كرونا منجر به ايجاد محدودیتها و هشدارهايي مبني بر عدم مسافرت و تعطيلي تمامي زنجيره خدمات گردشگري اعم از اقامت، غذا و نوشيدني، تفريحي و سرگرمي، حملونقل و خدمات مسافرتي در سراسر جهان شد. در ايران همزماني بحران شيوع كرونا با تعطيلات سال نو و عيد نوروز بهعنوان بازه اصلي سفرهاي داخلي و خروجي موجب شده است تا تمامي فعالان صنعت گردشگري با يك مخاطره بیسابقه واقعي روبهرو شوند چراكه بر اساس تخمینهای صورت گرفته از 5 سال گذشته میتوان گفت ساليانه از ابتداي اسفندماه تا پايان فروردینماه حدود یکمیلیون مسافرت خارجي توسط گردشگران ايراني صورت میگرفت و حدود 850 هزار گردشگري خارجي طي اين مدت به كشور وارد میشدند. همچنين در طي اين مدت حدود 20 ميليون نفر سفر داخلي با 75 ميليون شب اقامت (بر اساس ميانگين نوروز 1398) توسط گردشگران داخلي ثبت میشد كه با توجه به شرايط كنوني اين صنعت با ركود عميق مواجه خواهد شد.
با توجه به این شرایط مرکز پژوهشهای مجلس در گزارشی نوشته است:« کسبوکارهای حوزه گردشگري (داخلي، ورودي و خروجي) كه يکي از موتورهاي اشتغال و رشد در دوران تحريم و به صادرات نامرئي محسوب میشوند، در اين وضعيت پیشآمده عملاً تعطیلشده و به عبارتي گردش چرخ اين صنعت اشتغالزا نيز متوقفشده و واحدها و فعالیتهای فراواني در زنجيره وابسته به آن ازجمله اقامت، حملونقل، غذا و خوراك، مجتمعهای تفريحي و سرگرمي و ساير واسطههای بالادستي و پاییندستی آسیبدیده و كاركنان آنها ممکن است كار خود را از دست بدهند . هرچند كه به علت فقدان نظام آماری منسجم در صنعت گردشگری كشور، نمیتوان برآورد دقيقي از ميزان اثرات ويروس كرونا بر صنعت گردشگري داشت ولي بر اساس شواهد موجود و اظهارات دستاندركاران امر، ايران در سال 1398 ميزبان حدود 8 ميليون گردشگر خارجي بوده (غالباً از كشورهاي همسايه) كه موجب شده كشور از نظر ميزان رشد جذب گردشگر خارجي در ميان سه كشور اول جهان قرار گيرد كه در صورت استمرار وضع موجود اثرات آن بر تمام زنجيره خدمات صنعت گردشگري بهمراتب فزاينده خواهد بود.»
دراینبین کارشناسان معتقدند اگر مديريت و مهار ويروس كرونا مؤثر باشد، به علت ماهيت بازگشتپذیری سريع گردشگري به شرايط عادي، احتمال دارد كه سفرهاي گردشگران ايراني بهویژه گردشگري داخلی در تابستان 1399 دوباره رونق گرفته و حتي نسبت به ساليان اخير حجم اين سفرها بيشتر شود چراکه صنعت گردشگري در ايران و حتي جهان، با يك تأخير در تقاضا روبهرو بوده و اين امر میتواند علاوه بر احياي کسبوکارهای اين حوزه، تأثير مستقيمي برافزایش نرخ خدمات و حتي نرخ ارز داشته باشد كه نيازمند مديريت است. البته با توجه به دادههای اپيدميولوژيستي تا حدود زيادي تحقق سناريوی کنترل ویروس کرونا دور از دسترس است اما ناممکن هم نیست. مرکز پژوهشهای مجلس در گزارش خود 8 راهکار ارائه داده است که اگر ویروس کرونا کنترل شود به کمک آن بتوان گردشگری را از شرایط کنونی نجات داد.
1- برنامهریزی براي اعطاي مرخصي سفر بهصورت سه مرحلهای از 15 تيرماه 1399 تا 30 مردادماه 1399 به كليه كاركنان شاغل در دستگاههای اجرايي ( به صورتي كه در سه بازه زماني 15 روزه در هر بازه حداقل یکسوم كاركنان شاغل در مرخصی ) باشند.
2- با توجه بهصرفه جويي و كاهش مصرف بنزين در ايام تعطيلي ناشي از كرونا، دولت بستههای تشويقي براي افزايش تقاضاي سفر عامه مردم (مانند اختصاص بنزين سفر) براي گسترش گردشگري داخلي بعد از كنترل ويروس كرونا ارائه کنند.
3- دولت 30 درصد تخفيف در حملونقل مسافران (هواپيما، قطار، اتوبوسهای بینشهری) براي 15 مقصد گردشگري كم برخوردار كشور را پس از بحران برای مسافران و گردشگران در نظر بگیرد و بر رشد نامتعارف قيمت خدمات گردشگري ناشي از افزايش تقاضاي سفر و گردشگري نظارت کند.
. 4- دولت دريافت ماليات بر ارزشافزوده كليه دریافتکنندگان خدمات گردشگري در مناطق هدف گردشگري (اولويت مناطق کم برخوردار) را به مدت یک سال بعد از بحران به حالت تعليق درآورد.
5- عوارض خروج از كشور براي تمامي گردشگراني كه از ايرلاين هاي داخلي براي مسافرت (رفتوبرگشت) به خارج از كشور استفاده کنند تا یک سال پس از بحران نیمبها شود.
6- هزينه صدور ويزا و رواديد (عوارض ورودي) براي تمامي مسافران و گردشگران ورودي (بهاستثنای ويزاي تجاري) از همه کشورها صفر شود.
7- نرخ عوارض آزادراهي براي اتومبیلهای سواري شخصي در وضعيت كنوني دو برابر و پس از عبور از بحران كرونا نیمبها شود.
8- بهاي ورودي كليه موزهها و آثار و بناهاي تاريخي و فرهنگي متعلق به دستگاههای اجرايي كشور پس از بحران به مدت یک سال نیمبها شود.
اما اگر کرونا در کشور ما و سطح جهان کنترل شود عملاً صنعت گردشگری با خطرات جدی و تعطیلی بسیار گستردهای مواجه خواهد شد. در گزارش مرکز پژوهشهای مجلس برای سناریوهای سخت و عدم کنترل کرونا آمده است:« چنانچه به هر دليل شيوع كرونا كنترل نشود (كه بسياري از پیشبینیها از سوی مراجع مختلف بهویژه سازمان بهداشت جهاني و كارشناسان داخلي حکايت از تحقق اين سناريو دارد) و صنعت گردشگري كشور با ادامهدار بودن قرنطينه و طرح فاصلهگذاری اجتماعي تا سال 1400 روبرو باشد بايد تدابير و راهکارهايي را اجرا کرد كه ضمن اينکه اشتغال موجود در اين حوزه و کسبوکارهای وابسته به آن حفظ شوند، سفر و گردشگري مردم با امنيت و آرامش بهتري صورتپذیرید. آنچه مشخص است اينکه دولت بايد با تدوين راهبردهاي مناسب از صنعت گردشگري محافظت کند و مانع از ركود در صنعت گردشگري كشور شود. صنعتي كه طي يك دهه گذشته توانسته است جايگاه خود را در سیاستگذاری و تصميم سازي بهبود بدهد.»