کاهش شدید رشد در یک اقتصاد بزرگ مثل هند حالا نهتنها ضربه سنگینی به جایگاه این اقتصاد در دنیا میزند، بلکه شکافها و مشکلات داخلی را نیز تشدید خواهد کرد و به خصوص جوانان را به بیکاری میکشاند.
آینده نگر/ منبع: وال استریت ژورنال
بیل اسپیندل، دبیر بخش جنوب آسیا در وال استریت ژورنال
وقتی نارندرا مودی برای دومین بار به نخست وزیری هند رسید، اقتصاد این کشور در وضع خوبی بود و افق آیندهاش خوب به نظر میرسید. اما بخشی از وعدههای او در جریان کمپین انتخاباتیاش متمرکز روی اعطای امتیازات بیشتر به هندوها بود و در دور دوم نخست وزیری او نیز همین مسائل در اولویت قرار گرفتند و اولویتهای اقتصادی به عقب رانده شدند. دولت مودی برنامههای مناقشهبرانگیز اجتماعیاش را به شکلی شروع کرد و پیش برد که برای هیچ کس در مورد مسلمانهراس بودنِ آنها تردیدی به جا نگذاشت. این سیاستها طرفداران هندوی مودی را بسیار خوشحال کرده و بقیه جمعیت هند را به این فکر واداشته که این برنامههای افراطی چطور دارند آینده هند را تغییر میدهند.
اما تمام این کارها - از قطعکردن اینترنت در ایالت مسلماننشین کشمیر و تهدید به گرفتن زمینهای مسلمانان گرفته تا سلب شهروندی از مهاجران مسلمانی که در مناطق شرقی هند و به خصوص در ایالت بنگال زندگی میکنند- یک هزینه سنگین برای هند هم به ارمغان آورده است: رشد اقتصاد هند ناگهان بسیار آهسته شده است؛ آن هم در حالی که در سالهای اخیر اکثر صاحبنظران از درخشش و ظهور اقتصاد هند در عرصه جهانی سخن میگفتند و تداوم رشد فوقالعاده اقتصاد هند را حتمی میدانستند. حالا اما اوضاع فرق کرده و چالش پیش روی دولت هند برای جبران لطمات شدیدی که در این مدت به اقتصاد این کشور وارد شده، بسیار عمیق و دشوار است.
دولت هند پیشبینی کرده که نرخ رشد اقتصاد این کشور در سال مالی منتهی به ۳۱ مارس پنج درصد باشد. این کمترین نرخ رشد اقتصاد هند از سال ۲۰۰۹ تاکنون است و البته فراموش نکردهایم که نرخ رشد اقتصاد هند در زمانی نه چندان دور- یعنی سال ۲۰۱۷- بالای هشت درصد بود.
این کاهش شدید رشد در یک اقتصاد بزرگ مثل هند که به عنوان پررشدترین اقتصاد جهان شناخته شده بود حالا نه تنها ضربه سنگینی به جایگاه این اقتصاد در دنیا میزند، بلکه شکافها و مشکلات داخلی را نیز تشدید خواهد کرد. در اقتصاد هند قرار بر این بود که ماهانه یک میلیون فرصت شغلی جدید ایجاد شود تا سیل عظیم جوانان این کشور بیکار نمانند. با عدم تحقق این هدف، مشکلات جوانان با سیاستهای دولت هند به تدریج خود را نشان خواهد داد.
ستاره اقبال اقتصاد هند که ناگهان رو به خاموشی رفته، با خودش ستاره اقبال مودی را هم به عنوان یک اصلاحگر اقتصادی به قهقرا برده است. او مدتها سعی کرده بود چهره یک سیاستمدار اقتصاددان و جهاندیده را از خود به نمایش بگذارد. او در دور اول نخست وزیری خود به برنامههای جهانیسازی و توسعه توجه زیادی نشان میداد و چهرههایی را نیز در عرصه اقتصاد دور خودش جمع کرده بود که اکثرا فارغالتحصیل دانشگاههای غربی یا شاغل در پستهای مالی سطح بالا در موسسات مالی غربی بودند. اعتماد جهانی به سیاستهای مودی شاید به خاطر این چهرهها هم بود.
پیشرفت مودی در عرصه اقتصادی گاهی آهسته و گاهی خوب بود. اما تصمیم چند سال پیش او به حذف اسکناسهای اصلی رایج در این کشور به بهانه مقابله با فساد، ضربه سنگینی به اقتصاد و نیز به صاحبان کسب و کارهای کوچک زد و سرآغاز مشکلات اقتصادی زیادی شد. همچنین به تدریج اعتماد مودی به اقتصاددانهایی که خودش پیشتر آنها را در عالیترین پستهای اقتصادی کشور گمارده بود کم شد. اشتهای دولت او به انجام اصلاحات هم به شدت کم شد و اقتصاد هند به تدریج در راه افول قرار گرفت.
این روند چنان آشکار بوده که اقتصاددان مطرحی مثل آرویند سوبرامانیان از دانشگاه هاروارد که مدتی هم مشاور اقتصادی ارشد مودی بود، در مورد آمار و ارقام مربوط به رشد اقتصادی که از سوی دولت او منتشر میشود ابراز تردید کردهاند. ساتیش میسرا عضو ارشد بنیاد تحقیقاتی آبزرور در دهلی نو هم با تایید این تردیدها گفته که چهرههای مهم دولت مودی هیچ یک درک جامعی از اقتصاد این کشور ندارند و در مدیریت بحرانهای اقتصادی ضعیف عمل میکنند. همچنین اصلاح بخش مالی هند چنان دشوار و وابسته به مسائل سیاسی شده که نمیتوان به وقوع آن در آینده نزدیک امید بست. مجموعه این شرایط، ظاهرا تصویر رو با افول از اقتصاد هند در سالهای آینده را تایید میکند. تعجبی ندارد اگر این افول را خیلی زود در همه چیز- از واردات و صادرات گرفته تا مصرف و سرمایهگذاری داخلی- به صورت دنبالهدار ببینیم. این مسیری است که دولت هند برای آینده انتخاب کرده است.