بر اساس مطالعات انجامشده روی سهام شرکتهای بورس، در سال۹۸، رشد قیمت ۷۵درصد شرکتها، ازنظر تعداد و ۵۵درصد آنها ازنظر ارزش، با عملکردشان همخوانی نداشته است
بورس تهران روزهای طلایی را پشت سر میگذارد و شاخص کل بورس هرروز رکوردی جدید را از خود برجا میگذارد تا جایی که شاخص کل در دو ماه گذشته بیش از 200 هزار واحد رشد داشته و از نیم میلیون واحد به بیش از 700 هزار واحد رسیده است. دراینبینها کاهش نرخ سود تسهیلات به 15 درصد، فروش سهام شستا ( شرکت سرمایهگذاری تأمین اجتماعی) در بازار سهام و همچنین دستور رئیسجمهور برای عرضه سهام شرکتهای دولتی همگی باعث شده که این روزها کارگزاریها روزهای بسیار شلوغی را داشته باشند و با موج گستردهای از حضور افراد برای سرمایهگذاری در بورس روبهرو شوند، موجی که البته از سال گذشته آغازشده بود ولی حالا اوج گرفته است. روزنامه همشهری روز گذشته در گزارشی با اشاره به اینکه ورود نقدینگی به بورس شتاب گرفته است، نوشت:« دستکم 20هزار میلیارد تومان پول تازه در یک ماه گذشته وارد بازار سهام شده است درحالیکه رقم ورود پول به تالارهای بورس در طول سال گذشته 30 تا 35هزار میلیارد تومان برآورد میشود.» میزان ورود سرمایههای جدید به بورس و مقایسه آن با رقم سال گذشته بهخوبی نشاندهنده هیجانی است که برای سرمایهگذاری در بورس به وجود آمده است.
به اعتقاد کارشناسان بخش مهمی از سرمایهگذارانی که در روزها و ماههای گذشته وارد بورس شدهاند؛ سرمایهگذاران خرد هستند که با پول و سرمایه خود شانس حضور در هیچ بازار دیگری مانند دلار، سکه، طلا، مسکن را ندارند و برای همین رشد ماههای گذشته بورس و هیجان بازار بهشدت آنها را وسوسه کرده است که در این بازار که البته بسیار پیچیده است، سرمایهگذاری کنند. درواقع کارشناسان میگویند بورس توانسته بخش مهمی از سرمایههای سرگردان را در ماههای گذشته که دیگر بازارها در رکود بوده و خرید دلار و ارز ریسک زیادی داشته؛ جذب کند.
اما دراینبین موضوع مهمی وجود دارد و آن «حباب در بورس» است. سؤال اصلی این است که در شرایطی که اقتصاد ایران و بنگاههای اقتصادی با چالشهای جدی در تولید روبهرو بوده و سودآوری ندارند؛ چگونه سرمایهها را جذب میکنند؟ کارشناسان اقتصادی میگویند مقدار سود شرکتها از مقدار رشد قیمت سهام پشتیبانی نمیکند و همین موضوع بحث وجود حباب در بورس را جدی کرده است؛ نکتهای که میتواند نگرانیهای بسیاری را به دنبال داشته باشد و باعث شود در ماههای آینده هزاران سرمایهگذار جدید با خطر از دست دادن سرمایههایشان روبهرو شوند.
محمود رضا خواجه نصیری، نایبرئیس هیأت مدیره بورس تهران دراینباره در چند گفتوگو در روزهای گذشته هشدار داده است: « بر اساس مطالعات انجامشده روی سهام شرکتهای بورس، در سال۹۸، رشد قیمت ۷۵درصد شرکتها، ازنظر تعداد و ۵۵درصد آنها ازنظر ارزش، با عملکردشان همخوانی نداشته است.» او گفته است:« خواجه نصیری با اشاره به بررسی صورت گرفته در خصوص قیمت سهام ۴۰۰ شرکت بورسی و رشد فروش و سودآوری آنها در سال ۹۸ گفت: طبق آمارها ۹۸ درصد شرکتهای بازار سرمایه به لحاظ تعدادی، دارای انحراف منفی بازده سهم از رشد فروش و سودآوری هستند و تنها ۲ درصد این شرکتها توانستند رشد مساوی و یا بهتر از بازده سهم را تجربه کنند. بهعبارتدیگر قیمت سهام این شرکتها در سال ۹۸ رشد کرده اما در مقابل انتظار رشد سودآوری و فروش آنها با این رشد قیمتی همخوانی ندارد و عملکرد شرکتها نتوانسته آن را پوشش دهد. بهعنوانمثال درصورتیکه شرکتی در سال ۹۸ رشد قیمتی ۲۰ برابری را تجربه کرده و قیمت آن امروز ۴۰ برابر نسبت بهکل فروش سالیانه آن باشد این بدان معناست که اگر این شرکت در ۴۰ سال آینده؛ رشد فروشی نداشته باشد و با همین فروش ادامه دهد ۴۰ سال با حاشیه سود ۱۰۰ درصد بفروشد، بازهم به قیمت ارزش امروزی خود نخواهد رسید.»
به اعتقاد کارشناسان برای جلوگیری از تبعات آینده سرمایهگذاری در بورس، هدایت نقدینگی بر اساس اصول بنیادی بازار از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است و باید به سرمایهگذاران این نکته را گوشزد کرد که در تصمیمگیریهای خود، اصول بنیادی و فاکتور عملکردی شرکتها را مدنظر قرار دهند.