بررسی شواهد آماری حاکی از آن است که بخش مصرف و صادرات محصولات کشاورزی و غذا در ایران به ترتیب در حدود 7.8 درصد و 10 درصد از ارزش خود را از دست بدهند که میزان خسارت آن در اسفندماه 1398 در حدود 3950 میلیارد تومان برآورد میشود.
کرونا با تأثیر بر زنجیره تأمین، تقاضا و نقدینگی، بر بنگاهها و با تأثیر بر عرضه نیروی کار، مصارف کالاها و خدمات و بهویژه با کاهش درآمد مصرفکنندگان و تولیدکنندگان محصولات کشاورزی در کوتاهمدت و بلندمدت بر اقتصاد خانوارها و اقتصاد بخش کشاورزی تأثیرگذار است. بازار برخی از محصولات درکشورهای دیگر نیز بیرمق شده و بخشی از صادرات محصولات کشاورزی نیز هم بهطور مستقیم و هم غیرمستقیم دچار اختلال شده است. ضمن اینکه پسزدگی محصولات کشاورزی و عرضه آن به بازار داخلی، موجب افت قیمت این محصولات در کشور می شود که در کوتاهمدت موجب رضایت مصرف کنندگان می شود ولی در ماههای بعد و سال آینده میتواند موجب کاهش تولید و آن گاه مشکل در عرضه و همچنین افزایش قیمت این محصولات در داخل شود.
بررسی شواهد آماری حاکی از آن است که بخش مصرف و صادرات محصولات کشاورزی و غذا در ایران به ترتیب در حدود 7.8 درصد و 10 درصد از ارزش خود را از دست بدهند که میزان خسارت آن در اسفندماه 1398 در حدود 3950 میلیارد تومان برآورد میشود. بنابراین اتخاذ بستههای حمایتی از تولید و تحریک مصرف در دوران بیماری ضروری است. ازاینرو گسترش چتر بیمهای به همراه پرداختهای مستقیم باید در دستور کار سیاستگذاران قرار گیرد. همچنین با توجه به احتمال افزایش قیمتها در دوران پساکرونا، سیاست ذخیرهسازی کالاها برای مدیریت بازار محصولات کشاورزی و غذا ضروری به نظر میرسد.
*اثر شوک ناشی از بحران کرونا بر زنجیره تأمین محصولات کشاورزی
زنجیره تأمین محصولات کشاورزی شامل یک شبکه پیچیده از ارتباطات متقابل بین عواملی مانند نهادهها، تولیدکنندگان، حملونقد، صنایع تبدیلی، تجارت و غیره است. شوک ناشی از ویروس کرونا، در انتهای زنجیره که شامل مصرف و تجارت است آثار بیشتری میگذارد و احتمالاً اثر قابلتوجهی بر ابتدای زنجیره شامل تولید و حتی توزیع این محصولات نداشته باشد. بااینوجود، کاهش در مصرف و یا تجارت با یک وقفه زمانی میتواند بر تصمیمات تولیدکننده و یا توزیعکننده آثار معناداری داشته باشد. با توجه به زمان شیوع، بخش تولیدات زراعی، دامی و باغی آسیب چندانی ندیدهاند، زیرا تصمیم به تولید محصولات کشاورزی پیش از شیوع ویروس اتخاذشده است. در بخش توزیع، با توجه به عدم ممنوعیت توزیع محصولات کشاورزی، این بخش نیز آسیب چندانی ندیده است. اما در بخش مصرف، برآوردها حاکی از آن است که کاهش مصرف باعث کاهش 7.8 درصدی در میزان درآمد عرضهکنندگان محصولات کشاورزی و غذا شده است. همچنین با توجه به کنترل و محدودیتهای اعمال شده در مبادی گمرکات کشور، بخش تجارت نیز با 10 درصد زیان مواجه شده است. البته ازآنجاییکه کشور تحت تحریمهای اقتصادی است، واردات محصولات کشاورزی و غذا بهمانند روند گذشته در حال انجام است.
