شرکتهای هواپیمایی بزرگ جهان میتوانند الگوی خوبی برای شرکتهای هواپیمایی کشورهای مجاور خود باشند و استراتژیهای آنها را تا حدودی تعیین کنند.
لایان اوده/ تحلیلگر اقتصادی/اینده نگر
شرکت هواپیمایی امارات طی 35 سال گذشته به بزرگترین شرکت خطوط هواپیمایی مسافری جهان تبدیل شده است و توانسته با ایرباسهای دوطبقه و بویینگهای 777 خود از هر گوشهای در جهان به دوبی مسیر پروازی درست کند و کمک کند تا این شهر تبدیل شود به کلانشهری که تا همین چند دهه پیش صحرایی بیش نبود. اما یکی از سودآورترین مسیرهای پروازی این شرکت پروازی دوساعته به کشور همسایه خود، عربستان سعودی، است.
هر صبح یکشنبه، سالن خروجی فرودگاه بینالمللی دوبی شاهد مسافرانی است که تاجر هستند و با کتوشلوار مرتب و مشکلی و کیفهای کوچک در سالن انتظار میکشند که به مقصد خود بروند. امارات هر روز چهار هواپیما به مقصد مورد نظر آنها دارد که روی هم میشود 1600 صندلی در روز. مقصد این افراد ریاض، پایتخت عربستان سعودی، است و مسافرانش مشاوران تجاریای که در دوبی زندگی میکنند اما برای کار در روزهای کاری هفته به عربستان سعودی میروند و کارفرمایشان دولت عربستان است. زمینه کاری آنها از آموزش و حملونقل است تا انرژی.
صندلیهای فرستکلاس و بیزینسکلاس از ماهها پیش فروخته شده است. یک بلیت بخش اکونومی هواپیمای حدود 4 هزار درهم قیمت دارد که معادل 1089 دلار آمریکا است. قیمت این صندلیهای باریک در هواپیما در آخرین لحظه از 5 هزار درهم نیز بالاتر میرود که قیمتشان را با بلیت سفر هوایی به لندن برابری میکند. بعد از تعطیلات آخر هفته، در روزهای وسط هفته قیمت بلیت این مسیر تا 1500 درهم سقوط میکند و دوباره وقتی که شنبه شب فرامیرسد و سیل مسافران به شهر وارد میشود، قیمتها مجددا سر به فلک میکشد.
کارکنان پروازی معمولا برنامههای روزمره خود را بهطور هفتگی میچینند. آنها برای اینکه در زمان صرفهجویی کنند بار کمی با خود حمل میکنند و معمولا چمدانهایشان را به قسمت بار هواپیما نمیدهند. بسیاری از آنها برای سفر سبکتر رخت و لباس خود را در هتلی که در پایتخت عربستان اقامت دارند میگذارند.
امارات یکی از مراکز پروازی جهان است و نزدیک ریاض واقع شده و پروازهای زیادی از عربستان به این شهر برقرار است بهطوریکه در هفته 27 پرواز از ریاض به دوبی در رفت و آمد است. طبق اعلام شرکت هواپیمایی امارات که یک شرکت دولتی به حساب میآید، عربستان سعودی 60 درصد درآمد این شرکت در خاورمیانه را شامل میشود. شرکت امارات در سال 2019 تلاش کرد از هواپیماهای غولپیکر آ380 استفاده کند که در دو طبقه خود حدود 600 مسافر را جا میدهد. در هفته پنج بار با این هواپیماها مسیر دوبی – ریاض پیموده میشود.
جان استریکلند، مدیر بخش هوایی شرکت مشاوره جیالاس در لندن، میگوید: «هر شرکت هواپیمایی که میخواهد یک شرکت معتبر در عرصه جهانی باشد، همان کاری را میکند که شرکت امارات کرده است چون میبیند که ترافیک مسافران به مقصد و مبدا عربستان سعودی خیلی زیاد است.» شرکتهای هواپیمایی مسیرهایی اصلی برای خود دارند که در ستون فقرات کسبوکارشان هستند: مثلا ملبورن به سیدنی، بمیئی به دهلی، فراکفورت به برلین. آنچه برای شرکت هواپیمایی امارات مسیر ریاض به دوبی را اینقدر جذاب کرده مسیر کوتاه، تعداد بسیار زیاد مسافران، شمار متقاضیان فرستکلاس و بیزینسکلاس و قیمت بالای بلیتها است.
در خلیج فارس، دوبی یکی از مقاصد خیلی خوب نیروهای کار و گردشگران است. این شهر ضوابط سفت و سخت کشورهای عربی را در زمینه آزادیهای اجتماعی و فرهنگی ندارد، طرز پوشش و رفتار آزادانه در این شهر از بسیاری از شهرهای عربی آسانگیرانهتر است، این شهر تبدیل شده است به یکی از مراکزی که کمترین مالیاتها را میگیرد و آبوهوایش در زمستانها مناسب است. در هر بخشی از شهر آسمانخراشها و شهر بازیهای و جزیرههای مصنوعی پراکندهاند و نیروی کاری که از کشورهایی نظیر بنگلادش یا هند به آنجا آمدهاند بسیار ارزانقیمت هستند.
اما سالهای اخیر برای دوبی سالهای سختی شدهاند. قیمت ملک از سال 2014 تا یکسوم کاهش پیدا کرده است چون گردشگری در دوبی که یکی از ارکان اقتصادی این شهر است، نتوانسته است رشد کند. اقتصاد این شهر در سال 2018 میلادی فقط 1.9 درصد رشد کرد که پایینترین رشد آن تقریبا در یک دهه اخیر بود. این مسئله باعث شده است که بخشی از نیروی کار در این شهر به جاهایی دیگر برای پیداکردن شغل برود. همچنین برخی از خارجیها که برای دستمزدهای بالای به این شهر آمده بودند و هنوز در آن زندگی میکنند، بهطور هفتگی به مناطقی مثل عربستان سعودی سفر میکنند و آنجا کار میکنند. اما این کارکنان نمیخواهند در عربستان سعودی کار کنند چون سبک زندگیشان طوری است که آنجا را نمیپسندند. همین وضعیت باعث شده است که شرکتهای هواپیمایی همچون امارات روی مسیرهای کوتاه پروازی سرمایهگذاری کنند و عملا سوددهترین بخش کسبوکارشان همین مسیرهای پروازی کوتاه باشد. در واقع، خیلی از شرکتهای هواپیمایی در دنیا، قسمت بیشتر سود خود را از مسیرهای کوتاه درمیآورند و این به یک استراتژی برای آنها تبدیل شده است. میتوان گفت آینده صنایع هواپیمایی را مسیرهای کوتاه رقم خواهند زد.
منبع: بلومبرگ بیزینسویک