اگر در سال ۲۰۲۰ مناسبات هند با برخی از متحدان غربیاش به خاطر مسائل حقوق بشری کمرنگ شود، احتمال آن میرود که استراتژی هند- اقیانوس آرام که از سوی آمریکا و به قصد مقابله با چین دنبال میشد، دچار اختلال شود
آینده نگر/ منبع: نیکی ایژن ریویو
آسیا پر است از منابع احتمالی درگیری نظامی، تنش سیاسی و مشکلات اقتصادی. بعضی از پیشبینیها در مورد آینده آسیا در سال ۲۰۲۰ متمرکز بر یک کشور خاص است و در بقیه، باید قضیه را به شکل فرامرزی بررسی کرد. ببینید در سال جدید میلادی چه بلاهایی ممکن است سر آسیا بیاید.
انفجار در مذاکرات چین و آمریکا
امضای مرحله اول توافق تجاری بین چین و آمریکا شاید در افقی نزدیک قرار گرفته باشد، اما معنیاش این نیست که جنگ تجاری چین و آمریکا به پایان رسیده. واکنش نه چندان گرم بازارها به اعلام توافق اولیه بین چین و آمریکا به این معنی بود که سرمایهگذاران نسبت به ماهیت توافق تردید دارند و به خصوص این تردید را در مورد حل مبحثی مثل کاهش ارائه یارانههای دولتی به شرکتها (که آمریکا خواهان انجامش توسط چین است) همچنان مطرح میکنند.
احتمالش زیاد است که نقاط گره در مذاکرات تجاری چین و آمریکا هنوز به قوت خود باقی بماند. شکل دراماتیک ناکامی مذاکرات بین دو کشور در ماه می و تعرفههایی که بعدش اعمال شد به این معنی بود که مذاکرات هر لحظه میتواند به بن بست برسد. این برای هر دو کشور چین و آمریکا و همین طور برای اقتصاد جهانی فاجعهبار خواهد بود.
در چنین سناریویی، آمریکا و چین ممکن است بازارهای مالی یا هلدینگهای خود را مسلح به ابزار جنگ جدیدی کنند و نبرد سرمایه بین آنها شکل بگیرد. وال استریت چنین گزینهای را همچنان بسیار واقعی- و البته دور- قلمداد میکند.
بسیاری از ناظران معتقدند اگر واشینگتن کوچکترین گامی برای بستن بازارهای سرمایهاش به روی شرکتها و سرمایهگذاریهای چین بردارد، پکن قطعا واکنش نشان خواهد داد و ممکن است به بازارشکنی روی بیاورد و اوراق قرضه خزانهداری آمریکا را دامپ کند، یعنی همه را به زیر قیمت بفروشد تا بازار به هم بخورد. این به قول معروف آن گزینه هستهای است که چین شاید در آخرین مرحله به آن رجوع کند و البته تمام جنبههای اقتصاد آمریکا از این بابت دچار اختلال خواهد شد.
تنگناهای تنگه تایوان
تنشها در تنگه تایوان در سال ۲۰۲۰ باز هم تشدید خواهد شد چون احتمال دارد تسای اینگ-ون رئيس جمهور استقلالطلب تایوان دوباره امسال در انتخابات پیروز شود. آمریکا که در رقابت شدید با چین بسر میبرد، هر لحظه آماده است که به مسئله استقلال تایوان ورود کند و در آن صورت، احتمال رویارویی نظامی در تنگه تایوان بالا خواهد رفت.
مسئلهای که در سال ۲۰۱۹ باعث بالا گرفتن حساسیتها درباره تایوان شد، اعتراضات هنگکنگ بود. تسای بعد از این اعتراضات به آمریکا سفر کرد و در آنجا به اعتراضات هنگكنگ اشاره داشت تا موضع خودش علیه چین را تقویت کند. تایوان همچنین آغوش باز دولت ترامپ برای فروش اسلحه و تجهیزات نظامی را مشاهده کرده و به آن پاسخ مثبت داده است. چین هم در واکنش به این معاملات، مانورهای نظامی در تنگه تایوان به اجرا درآورده است. انتظار میرود در سال ۲۰۲۰ همچنان حساسیتها در مورد تایوان بین دو قدرت چین و آمریکا بالا باشد.
رسوایی در میانمار
زمانی بود که آنگ سان سوچی به عنوان چهره دموکراسیخواه و مورد علاقه غرب در رسانهها مورد تعریف و تمجید قرار میگرفت. او پس از خروج از حبس خانگی در سال ۲۰۱۵ در انتخابات در میانمار به قدرت رسید و در سالهای بعد طوری کشور را رهبری کرد که بحران آوارگان مسلمان روهینگیا رخ داد و برخورد خشونتآمیز دولت او با مسلمانان در دو ایالت میانمار به تدریج راهش را به رسانهها باز کرد. حالا که دادگاه بینالمللی لاهه دارد اتهام نسلکشی به دولت میانمار در جریان این بحران را بررسی میکند، خود سوچی هم برای رد مسئله به آنجا رفته. اما جامعه جهانی مدتهاست که جایزه صلح نوبل او را هم پس داده.
بحران امروزی میانمار اما فقط به فشارهای جامعه جهانی مربوط نمیشود. تداوم خشونتهای دولتی و بیثباتی در ایالتهای راکینه و شان علیه مسلمانان روهینگیا به این معنی است که احتمال لغو انتخابات در سال ۲۰۲۰ در این ایالات وجود دارد. در آن صورت، وجهه آنگ سان سوچی که قبلا خراب شده بود ممکن است خرابتر شود. این در حالی است که اگر فشارهای بینالمللی به شکل موثر بر دولت سوچی ادامه داشته باشد احتمال انجام اصلاحات قانون اساسی و رسیدگی به وضعیت آوارگان مسلمانی که به بنگلادش رفتهاند وجود دارد.
ضربه سنگین هند به خودش
دولت هند امسال کارهایی کرد که سادهترین توصیفشان این است: به دست خودت اقتصاد خودت را ضعیف کنی. اول لغو ناگهانی خودمختاری ایالت کشمیر بود که به درگیریهای خشونتآمیز انجامید و باعث شد دولت نارندرا مودی تمام راههای ارتباطی و مخابراتی با این ایالت را ببندد. اینترنت که در تابستان در کشمیر قطع شد هنوز هم وصل نشده است. اقدام دوم هم تصویب یک قانون شهروندی بود که مهاجران مسلمان نسلهای قبل در هند را از شهروندی این کشور باز میدارد. با تصویب این قانون، اعتراضات گسترده در ایالات مختلف هند صورت گرفت که هنوز هم ادامه دارد و این هم ضربه دیگری بر اقتصاد هند وارد آورد. فضای منفی کسب و کار داخلی و کاهش تمایل خارجی به سرمایهگذاری در هند نتیجه کاملا واضح این دو اقدام دولت نارندرا مودی بوده.
هند به صورت سنتی موفق شده بود چهره غیرخشنی از خودش در جامعه بینالمللی تصویر کند و در موارد نقض حقوق بشر در این کشور هم معمولا کشورهای غربی واکنش خاصی نشان نمیدهند چون دهلی نو را متحد خود میدانند. اما این بار اوضاع فرق دارد و حتی آمریکا هم تهدید کرده که به خاطر تصویب قانون تبعیضبرانگیز شهروندی در هند ممکن است آمیت شاه وزیر کشور هند (از حزب هندوی افراطی بیجیپی) را تحریم کند. اگر در سال ۲۰۲۰ مناسبات هند با برخی از متحدان غربیاش به خاطر مسائل حقوق بشری کمرنگ شود، احتمال آن میرود که استراتژی هند-اقیانوس آرام که از سوی آمریکا و به قصد مقابله با چین دنبال میشد، دچار اختلال شود. بر اساس این استراتژی، مناسبات آمریکا با کشورهایی در حوزه اقیانوس هند و اقیانوس آرام تقویت میشود تا نفوذ منطقهای چین کاهش پیدا کند. اینکه مسائل داخلی هند در نگاه بینالمللی به این کشور چه تاثیری خواهد گذاشت را باید در سال ۲۰۲۰ به دقت دنبال کنیم.
مالزی و ماهاتیر
در سال ۲۰۲۰ نگاهها به مالزی و روند انتقال قدرت از ماهاتیر محمد به انور ابراهیم دوخته خواهد شد. این مسئله سیاسی مدتهاست که ابعاد دیگری هم یافته و بنابراین حساسیت موضوع بالاست. دولت ماهاتیر محمد در مالزی مدتی است که حمایت عمومی را به دلیل برخی تصمیمات نابجا و عدم تحقق وعدههای انتخاباتی از دست داده است. از سال ۲۰۱۸ قرار بر این بوده که نخست وزیر ۹۴ ساله کنونی قدرت را به انور ابراهیم واگذار کند. اگر این موضوع بیشتر کش داده شود، آینده حزب ائتلافی حاکم هم به خطر میافتد و احتمال اینکه آنها در سال ۲۰۲۳ در انتخابات موفق نشوند بالا میرود.
برخی ناظران میگویند ماهاتیر محمد انتقال قدرت به انور ابراهیم را عقب میاندازد چون معتقد است ابراهیم از حمایت لازم در حزب خودش یعنی حزب عدالت مردم برخوردار نیست و اتهامات اخلاقی نیز که در گذشته به او وارد شده، موضع او را بیشتر تضعیف کرده. در این میان، باید در سال ۲۰۲۰ ببینیم که ماهاتیر محمد به وعده خودش عمل میکند یا نه.
فشار برای رفتن نظامیها از تایلند
سرنوشت سیاسی پرایوت چانوچا نخست وزیر تایلند در سال ۲۰۲۰ دوباره به آزمایش گذاشته میشود و احتمالش هست که او و چهار تن از وزرایش رای اعتماد پارلمان را از دست بدهند. این شرایطی است که قبلا کسی تصور نمیکرد برای پرایوت پیش بیاید. او بی هیچ دردسر و مناقشهای از سال ۲۰۱۴ (که کودتای نظامی صورت گرفت) تا سال ۲۰۱۹ به عنوان رئيس شورای نظامی تایلند بر سرکار بوده است.
متحدان پرایوت معتقدند که دولت نیمهنظامی او میتواند با همان آرای نسبی که در مجلس عوام دارد خودش را نجات بدهد و در صورت لزوم میتوان به دادگاه قانون اساسی هم برای حمایت از موضع او استفاده کرد. انتظار میرود دادگاه قانون اساسی حتی پیش از بحث در مورد رای عدم اعتماد به دولت پرایوت در پارلمان وارد عمل شود و فرمانی برای انحلال حزب اپوزیسیون به سمت آینده صادر کند. این شرایط میتواند به پرایوت کمک کند تا دوره چهار ساله نخست وزیریاش را کامل کند.
اما این احتمال هم وجود دارد که اوضاع به کل تغییر کند. تظاهرات طرفداران حزب ضدنظامی به سمت آینده که اخیرا در محله تجاری بانکوک و جلوی چشم گردشگران خارجی صورت گرفت به شدت به وجهه پرایوت ضربه زد و خیلی از ناظران را هم شگفتزده کرد. برخی از رایدهندگان جوان که رایشان باعث شد حزب به سوی آینده ۸۰ کرسی در پارلمان به دست بیاورد، قصد دارند به هر شکل ممکن پرایوت را از قدرت کنار بزنند. این مسئلهای است که باید در سال ۲۰۲۰ در تایلند دنبالش کنیم.