تنش میان نسلها در سال ۲۰۱۹ شدت گرفت. نسلهای قبلی هنوز قدرت را در چنگ دارند، و همزمان نسل جدیدتر اعتراض خود را نسبت به گرمشدن زمین، سیاستهای بانکی و ناعدالتی اجتماعی با صدای بلندتری به گوش نسل قبلی میرساند.
آینده نگر/ ترجمه: کاوه شجاعی
شورای سیاستگذاری تجاری موسسه A.T. Kearney با انتشار گزارشی، ده روند و واقعه مهم جهانی را پیشبینی کرده که قرار است سال ۲۰۲۰ را شکل دهند و روی محیط تجاری بینالمللی تاثیر بگذارند.
ای.تی. کرنی را یکی از شرکتهای مهم مشاورهای در دنیا به حساب میآورند که روی مشکلات استراتژیک و عملیاتی کارآفرینان و سیاستمداران تمرکز دارد. این شرکت در ۴۰ کشور شعبه دارد و بر اساس گزارش سایت Glassdoor در سال ۲۰۱۷ در میان شرکتهای آمریکایی بالاترین پرداخت حقوق به کارکنانش را داشته است.
از ده پیشبینی سال ۲۰۱۹ این موسسه، ۶ تا ۱۰۰ درصد درست، سه تا ۷۵ درصد و یکی ۵۰ درصد درست از آب درآمدند. این یعنی هیچکدام از پیشبینیها کاملا غلط از کار درنیامدند. گزیدهای از پیشبینیهای ای.تی. کرنی را بخوانید:
۱.جنگ نسلها بر سر قدرت شدت میگیرد
تنش میان نسلها در سال ۲۰۱۹ شدت گرفت. نسلهای قبلی هنوز قدرت را در چنگ دارند، و همزمان نسل جدیدتر اعتراض خود را نسبت به گرمشدن زمین، سیاستهای بانکی و ناعدالتی اجتماعی با صدای بلندتری به گوش نسل قبلی میرساند. دهه هشتادیها و دهه هفتادیها در ماه سپتامبر اعتراضی جهانی علیه گرمشدن زمین را سازمان دادند و رهبران جهان را به بیتوجهی به محیطزیست به بهای زندگی نسلهای آینده متهم کردند. در آمریکا دانشآموزان دبیرستانی در صف اول مبارزه برای تغییر قوانین کنترل اسلحه قرار گرفتهاند و نسلهای قبل را به خاطر ناتوانی در اصلاح این قانون به سخره میگیرند. شکاف نسلی حتی در مناظرههای نامزدهای دموکرات انتخابات ریاست جمهوری آمریکا هم مشهود است: خولین کاسترو - جوانترین وزیر کابینه اوباما - درباره کمحافظگی جو بایدن شوخیایکرد که بعدا مجبور شد توضیح بدهد که شوخی با سن و سال او نبوده است.
در انگلیس شهروندان جوانتر بیشتر از حزب کارگر حمایت میکنند و مسنترها مدافع محافظهکاران هستند. در سراسر اتحادیه اروپا حدود ۴۰ درصد افراد زیر ۲۴ سال در حال کار، شغلی موقت دارند، در حالیکه این آمار برای افراد بالای ۵۵ سال فقط ۶.۶ درصد است. به همین ترتیب حدود نیمی از جوانان در آفریقای جنوبی بیکار هستند. طبق یک گزارش فایننشال تایمز، جوانان چینی هم در مورد هزینههای بالای اجارهخانه و دورنمای شغلیشان دچار استرس هستند. طبق یک نظرسنجی موسسه Pew اکثریت افراد در آمریکا، اروپای غربی، ژاپن، مکزیک و کنیا بر این باورند که بچههای امروز در بزرگسالی اوضاع بدتری از نسلهای قبل خواهند داشت.
این تنشهای بیننسلی در سال ۲۰۲۰ شدت بیشتری خواهد گرفت چرا که هم نگرانیهای مربوط به گرمشدن زمین ادامه دارد، هم انتخابات ریاستجمهوری آمریکا در پیش است و هم حرکت اقتصاد جهان به سمت رکود باعث مشکلات مالی تازه برای پیر و جوان خواهد شد. اعتراضات گسترده در سال ۲۰۱۹ در کشورهایی مثل شیلی و لبنان دلایل متفاوتی داشت اما یکی از این دلایل خشم جوانان از نخبگان سیاسی و اقتصادی است که مدتهاست به قدرت چسبیدهاند. این شکل از اعتراضات در سال جدید هم ادامه خواهد یافت. سیاستمداران حالا مجبورند راهی پیدا کنند تا میان نگرانیهای نسلهای جدید و قدیم توازن برقرار کنند، یا طرف یک گروه را بگیرند. مثلا در آفریقای جنوبی مثلا در سال ۲۰۲۰ قانونگذاران طرحهای بیشتری برای مقابله با بیکاری جوانان مطرح خواهند کرد اما مشکل اینجاست که باید بتوانند میان این اولویت و دو هدف کاهش بدهیهای دولت و تشویق بخش خصوصی به رشد بیشتر توازن برقرار کنند. در رقابتهای انتخاباتی آمریکا هم موضوعاتی مطرح خواهد شد که برای نسل جوان مهم است تا آنها را پای صندوقهای رای بکشانند - مثل بدهیهای فزاینده دانشجویی یا گرم شدن زمین - اما نکته اینجاست که در سال ۲۰۲۰ نباید منتظر تصویب قوانین خاصی در این حوزهها باشیم.
۲.موجی از بحرانهای آبی باعث تحولات مثبت و منفی میشود
بحرانهای سیل، کمبود آب و آب آشامیدنی آلوده در حال افزایشاند. سران سیاسی و اقتصادی جهان در «مجمع جهانی اقتصاد» برای هشتمین سال پیاپی بحران آب را در میان پنج ریسک اصلی دنیا قرار دادهاند. بیش از ۴۰ کشور که یکسوم جمعیت جهان را در خود جای دادهاند با کمبود آب روبهرو هستند. هند جزو بدشانسترینهای این لیست است: هم اخیرا دچار سیلی گسترده و مرگبار شده هم انتظار میرود تا سال ۲۰۲۰ ذخایر آب زیرزمینی دستکم ۲۱ شهرش به پایان برسد. چند کشور دیگر همین لیست - مالاوی، ایران و نپال - هم با وجود بحران بیآبی در سال ۲۰۱۹ دچار سیلهای مرگباری شدند که میلیاردها دلار خسارت وارد کرد. مقیاس جهانی تهدیدی که آب غیرقابل آشامیدن و گران بر مردم دنیا تحمیل میکند هم باورکردنی نیست. طبق برآورد سازمان بهداشت جهانی (WTO) دستکم دو میلیارد نفر از مردم دنیا از منابع آب آشامیدنی استفاده میکنند که به مدفوع آلوده است و ۷۸۵ میلیون نفر حتی دسترسی به خدمات اولیه آب آشامیدنی ندارند. این مشکل فقط به کشورهای توسعهنیافته یا در حال توسعه محدود نمیشود. در حال حاضر بیشتر از یکچهارم آمریکاییها آب را از سیستمهایی مینوشند که استانداردهای ایمنی در آنها رعایت نشده است.
بحران آب در سال ۲۰۲۰ گستردهتر میشود و این دولتها و شرکتها را مجبور به نوآوری در سیاست و تکنولوژی میکند. نهادهای دولتی بیشتری با هدف رسیدگی به معضلات مدیریت آب شکل میگیرند - مثل وزرات جدید آب در هند - و دولتهای محلی به طور فزایندهای کمپینهای آموزشی با هدف کاهش مصرف آب راه میاندازند - مثل «روز آب صفر» در کیپ تاون آفریقای جنوبی که از شهروندان میخواهد سوءمصرف آب خود را کاهش دهند. در این میان حتی رقبای بینالمللی هم علیه سیل متحد میشوند: مثل چین که اخیرا اطلاعات ماهوارهای خود را در اختیار هند گذاشت تا بتواند بهتر با سیل مقابله کند. شرکتهای بزرگ دنیا کمکم مدلهای مصرف آب خود را با شرایط جدید تطبیق میدهند و مدلهای تازهای ابداع میکنند که هدررفت آب را پایین میآورد. (کوکاکولا که یکی از بزرگترین هدردهندگان آب در دنیا به حساب میآید قول داده به اندازه نوشابهای که در هر منطقه تولید میکند به آن منطقه آب برگرداند. نکته اینجاست که طبق بررسیهای انجام شده در سال ۲۰۰۸ برای تولید هر لیتر نوشابه ۳۵ لیتر آب مصرف میشده و برگرداندن یک لیتر آب به ازای یک لیتر نوشابه تولیدشده درد خاصی را دوا نمیکند.)
استارتآپهای آبمحور هم در این میان تلاش میکنند به کمک تکنولوژی به جنگ بحران بروند. شرکت سوئدی Altered و Orb که در سانفرانسیسکو فعالیت میکند جزو مهمترینها هستند. تولید شیرهای آب با درصد اتلاف پایین یا اسکنرهای کوچک تشخیص کیفیت آب از جمله ابداعات آنهاست و اگرچه نمیتوانند بحران جهانی آب را حل کنند اما قدمی کوچک در مسیری درستاند.
۳.شهرها متحول میشوند تا زنده بمانند
کمبود خانه با قیمت مناسب، ناامني غذايي (دسترسي محدود به غذاي کافی و سالم)، سیستمهای ضعیف حمل و نقل و بالاخره آلودگی هوا چهار چالش اصلیای هستند که گریبانگیر شهرهای دنیا شدهاند. و هر چهار چالشها به دو مشکل سیاسی عمده مربوطاند: ناعدالتی و تغییرات آب و هوایی. ملک در طول دهههای اخیر به طور فزایندهای به ابزار سرمایهگذاری تبدیل شده و عرضه بیش از حد نیاز خانههای لوکس در کشورهای در حال توسعه با کمبود خانههای ارزان برای طبقههای متوسط و پایینتر در این کشورها همراه شده است.
همچنان که روند شهری شدن در سراسر دنیا ادامه مییابد، شرکتهای ساختمانی مجبور میشوند روی زمینهای قابل کشت ساخت و ساز کنند و این یعنی ریسک ناامنی غذایی افزایش مییابد. توسعه سریع شهر گورگان در هند که قرار است یکی از مراکز عمده تکنولوژیک این کشور باشد، همزمان با نابودی مزارع در این منطقه، یکی از مثالهای این روند است.
مشکلات زیرساختی حمل و نقل شهری مشکل فراگیر دیگری است که بیشتر از همه روی افراد کمدرآمد تاثیر میگذارد. آنها هستند که برای رسیدن به محل کار به حمل و نقل عمومی نیاز دارند و نبود گزینه مناسب باعث از دست رفتن فرصتها و بالا رفتن هزینه زندگی برای این گروه میشود.
با آنکه شهرها به شدت از گرم شدن زمین ضربه خوردهاند خودشان هم بخشی از مشکل به حساب میآیند. شهرها بیش از دوسوم انرژی دنیا را مصرف میکنند و بیش از ۶۰ درصد تولید گازهای گلخانهای دنیا را مدیون آنها هستیم. به همین خاطر است که در سال ۲۰۲۰ گروهی از شهرها تلاش خود را برای مدیریت این چالشهای زیرساختی و محیط زیستی شدت میبخشند. در تعدادی از شهرها دولتها و بخش خصوصی خانههای عمومی بیشتری برای بیپناهان خواهند ساخت و گروهی دیگر هم راه لسآنجلس را خواهند رفت که به متلها اجازه میدهد کاربری خود را به «خانههای دائمی حمایتی» بیخانمانها تبدیل کنند. هنگکنگ پروژه ساخت ۱۷۰۰ هکتار جزیره مصنوعی در دریای جنوبی چین را آغاز میکند که اولین جزیرهاش قرار است ۲۶۰ هزار آپارتمان را در خود جای دهد و ۷۰ درصد اینها مسکن عمومی خواهد بود.
همزمان افزایش محبوبیت کشاورزی شهری عمودی به برنامهریزان شهری کمک میکند تا با مشکل ناامنی غذایی بهتر رودررو شوند. بازار این شکل کشاورزی در سال ۲۰۱۸ حدود ۲.۲ میلیارد دلار ارزش داشت و به طور سالانه ۲۴ درصد رشد میکند.
طبق برآوردها سال ۲۰۲۰ باید سال شروع کاهش تولید گازهای گلخانهای باشد تا بتوانیم جلوی گرمشدن زمین را بگیریم. به همین خاطر شهرهای بیشتری به آستین، لیسبون، آتن و ۳۰ شهر دیگر میپیوندند که قرار است به طور مداوم تولید گازهای گلخانهای خود را کاهش دهند. این شهرها برای رسیدن به چنین هدف بلندپروازانهای مجموعهای از طرحها را عملی میکنند که ترویج استفاده از دوچرخههای اشتراکی، جلوگیری از تولید پلاستیکهای یک بار مصرف و خرید اتوبوسهای برقی بیشتر را شامل میشود.
۴.اقتصاد سوانح طبیعی ظهور میکند
در سال ۲۰۱۹ تندبادهای دریایی باعث ویرانی گسترده در جزایر کارائیب و بخشهایی از آمریکا شدند. موج گرما سراسر اروپا را فرا گرفت. تندباد و طوفان سواحل آسیای شرقی را در هم کوبید و گردباد در بخشهایی از آفریقا ویرانی به بار آورد. فقط در سه ماه اول سال ۲۰۱۹ ده واقعه آب و هوایی در آمریکا رخ داد که هرکدام خسارت بالای یک میلیارد دلار به بار آورد. فقط در ششماهه اول امسال سوانح طبیعی باعث آوارگی ۷ میلیون نفر در سراسر دنیا شد. با وجود آنکه امدادرسانیها اصولا توسط سازمانهای ناسودبَر و نهادهای بینالمللی انجام میشود، بخش خصوصی هم متوجه سود سرشار ورود به این ماجرا شده و سرمایهگذاری در این حوزه را آغاز کرده است. استارتآپها حالا کمکم به عنوان منابع امدادی در حوزه سوانح طبیعی ورود میکنند. گروهی از شرکتها در حال بررسی چگونگی توسعه زیرساختها در مناطق سیلخیز هستند: بعضی از آنها تجهیزاتی تولید میکنند که جلوی ورود سیل به خانه را میگیرد و گروهی دیگر خانههای پیشساختهای را توسعه دادهاند که به سیلزدگان کمک میکند به سرعت سرپناه موقت علم کنند. دیگران هم در حال بررسی تکنولوژیهایی هستند که به دولت کمک میکند در زمان اوضاع بسیار بد جوی و قطعی اینترنت بتوانند افراد جویای کمک را پیدا و زیرساختهای صدمهدیده را مکانیابی کنند. همزمان تعدادی از شرکتهای تکنولوژیک از هوش مصنوعی و یادگیری ماشینی استفاده میکنند تا آسیبپذیرترین مناطق شهر در زمان سوانح طبیعی را پیشبینی کنند و به مقامات در یافتن سریعتر افراد سانحهدیده یاری برسانند.
این اقتصاد نوظهور که اقتصاد سوانح طبیعی نامیده میشود در سال ۲۰۲۰ رشد خوبی خواهد کرد. انتظار میرود صنعت جهانی مدیریت پیشامدهای اضطراری طی سالهای آینده رشد سالانه بالای ۶ درصدی داشته باشد و ارزش آن در سال ۲۰۲۰ از ۱۱۴ میلیارد دلار فراتر رود. بر اساس برخی برآوردها شمار افرادی که طی ۱۰ سال آینده به خاطر سوانح آب و هوایی آواره میشوند ۵۰ درصد رشد خواهد داشت و به همین خاطر تقاضا برای تکنولوژیها و خدمات امدادی رشد خوبی خواهد داشت. انتظار میرود دولتها و سازمانهای بینالمللی آرامآرام در زمانهای بحران به کمک بخش خصوصی اعتماد کنند و استارتآپهای این حوزه علاوه بر کمک به مردم، بزرگ خواهند شد و سود خوبی را به جیب خواهند زد. فراموش نکنید که طی دهه ۲۰۲۰ در مقایسه با دهه ۲۰۱۰ سوانح طبیعی شدیدتر خواهند بود و در فاصلههای زمانی کوتاهتری رخ خواهند داد.
۵.بازار مصرفی حلال بزرگتر میشود
مسلمانان نزدیک به ۲۵ جمعیت جهان را شامل میشوند و بخشی بزرگ از بازار مصرفی دنیا به حساب میآیند. آنها در سال ۲۰۱۷ حدود ۲.۱ تریلیون دلار خرج کردند که ۴.۵ درصد کل بازار مصرف جهانی است. (این رقم در سال ۲۰۱۲ حدود ۱.۶ تریلیون دلار بود.) به همین خاطر با اطمینان میتوان گفت که فرصت تجاری بزرگی در بازار جهانی محصولات حلال وجود دارد. این بازار به ۶ بخش تقسیم میشود: غذا، توریسم، مد، رسانه و سرگرمی، دارو، لوازم آرایشی،بهداشتی.
غذا با اختلاف زیاد بزرگترین تکه این بازار است: حدود ۶۲ درصد کل بازار جهانی حلال بازار مواد غذایی است. مد حلال یک بخش دیگر این بازار است که رشد سریعی را تجربه میکند. (به طور کلی صنعت جهانی مد در تلاش است که بتواند گروههای تازهای را به مشتریانش اضافه کند.) تعداد مشتریان مسلمان یکی از سریعترین رشدها را در صنعت جهانی توریسم دارد، به همین خاطر است که هتلها و ترتیبدهندگان تورها در سراسر دنیا در تلاشاند که به نیازهای غذایی و مذهبی مسافران مسلمان پاسخ دهند.
در سال ۲۰۲۰ بازار مصرفی جهانی حلال برای اولین بار به ۲.۵ تریلیون دلار خواهد رسید و این رقم تا سال ۲۰۲۳ به ۳ تریلیون دلار افزایش پیدا خواهد کرد. این بازار همچنان روی کشورهایی با بالاترین جمعیت مسلمان متمرکز خواهد بود. اندونزی پرجمعیت یکی از مهمترین بازارهای این بخش است و انتظار میرود در سال ۲۰۲۰ به کانون جهانی حلال مبدل شود. در اکتبر ۲۰۱۹ در این کشور زدن برچسب حلال روی بستهبندیها اجبار شد. به خاطر بزرگی بازار اندونزی پروسه صدور گواهینامه حلال میتواند به همگون شدن استانداردها در بازار جهانی حلال کمک کند. در بازارهای بزرگ غربی هم شاهد رشد بسیار خوبی در این حوزه خواهیم بود، چون - مثلا بر خلاف غذاهای ایتالیایی - بازار جدیدی برای آنها به حساب میآید و جای رشد دارد. شرکتهای چندملیتی غربی کمکم این روند را میبینند: مثلا Haribo شرکت آلمانی بزرگترین تولیدکننده پاستیل در دنیا یک فروشگاه محصولات حلال در لندن راه انداخته یا شرکت میتسوبیشی که اخیرا در Al Islami Foods در امارات متحده عربی سرمایهگذاری کرده است. سرمایهگذاری در دیگر بخشهای صنعت حلال هم در حال افزایش است. شرکت مسافرتی HalalBooking اخیرا دو میلیون دلار سرمایه جدید دریافت کرد و میتوان پیشبینی کرد استارتآپهای مشابهی قد علم کنند. با توجه به روند صنعت مد در متنوعسازی بازار انتظار میرود عرضه پوشاک و لوازم آرایشی، بهداشتی حلال هم در سال ۲۰۲۰ و پس از آن افزایش یابد.
۶.آمریکا در رقابت 5G عقب میماند
پکن از مدتها پیش اعلام کرده که توسعه اینترنت نسل پنج جزو اولویتهایش است و دو غول هواوی و ZTE همین حالا هم محصولات سازگار با فايوجي را روانه بازار چین کردهاند. دیگر کشورهای آسیایی مثل کره جنوبی، ژاپن و سنگاپور و همچنین اتحادیه اروپا بر سر استقرار سریعتر این اینترنت پرسرعت رقابت میکنند. (اتحادیه اروپا البته از بقیه عقبتر است.) اینترنت موبایل نسل پنج با سرعت بسیار بالای خود راه را برای توسعه اینترنت اشیا (مثل خودروهای بدون راننده) باز میکند و هر کشوری که زودتر استفاده تجاری از این اینترنت را آغاز کند فاصله خود را با رقبا افزایش خواهد داد.
در ان میان توسعه فايوجي در آمریکا بر عهده شرکتهای خصوصی است و دولت دخالت خاصی در قضیه ندارد. همین باعث مشکلاتی شده است. بخش عمده طیف فرکانسی مورد نیاز اینترنت نسل پنج در آمریکا در اختیار نهادهای دفاعی است و شرکتها باید بر سر باقیمانده رقابت کنند. به علاوه مردم آمریکا اصولا شایعات علیه تکنولوژیهای جدید را راحت میپذیرند و تعداد زیادی از آنها بر این باورند که فايوجي برای سلامتی مضر است. شرکتهای تکنولوژیک آمریکایی برای رسیدن به فايوجي تجاری با چالشهایی جدی روبهرو هستند.
۷.اتحادیه اروپا الگوی حفاظت از حریم شخصی میشود
اتحادیه اروپا در سال ۲۰۱۹ «مقررات حفاظت از اطلاعات عمومی اتحادیه اروپا» یا GDPR را اجرایی کرد تا جلوی سوءاستفاده وبسایتها و غولهای تکنولوژیک نظیر گوگل و فیسبوک از اطلاعات شخصی کاربران را بگیرد. قوانین GDPR در سال ۲۰۲۰ الگویی برای دیگر کشورها میشود تا بتوانند قدرت فزاینده و بیدر و پیکر شرکتهای تکنولوژیک را تحت کنترل بگیرند.
۸.آسیای شمال شرقی، خاورمیانه جدید میشود
تنش میان کشورای آسیای شمال شرقی در حال افزایش است. بازرگانی میان ژاپن و کره جنوبی پایین آمده و زخمهای تاریخی میان طرفین سر باز کرده است. (بین سالهای ۱۹۱۰ تا ۱۹۴۵ کره مستعمره ژاپن بود.) طی نیمه اول سال ۲۰۱۹ ارزش داد و ستد دوطرفه آنها ۱۰ درصد کاهش پیدا کرد و طی همین زمان سرمایهگذاریهای مستقیم ژاپن در کره جنوبی ۲۰ درصد افت نشان میدهد. این تنش تاثیر بدتری روی شرکتهای کره تولیدکننده تلفنهای هوشمند گذاشته چرا که گاهی اوقات هفتهها و حتی ماهها باید برای قطعات حساس ژاپنی مثل آیسی یا تجهیزات رادیویی صبر کنند. دیگر کشورهای منطقه هم توسعه و آزمایشهای تسلیحاتی خود را شدت بخشیدهاند. چین و روسیه از سلاحهای مافوق صوت خود پرده برداشتهاند که میتوانند دست کم پنج برابر سرعت صوت حرکت کنند و ردیابیشان بسیار دشوار است. کره شمالی هم از موشک بالستیک جدیدی پرده برداشته که میتواند از زیردریایی شلیک بشود و ۱۹۰۰ کیلومتر برد دارد. ردیابی این موشک که قابلیت حمل کلاهک اتمی هم دارد در صورتی که از زیردریایی شلیک شود بسیار دشوار است. تنش میان پکن و تایپه هم در حال افزایش است و همزمان تظاهرات غربگرایان در هنگکنگ به شدت به اقتصاد این کشور صدمه زده و ثبات سیاسی را به خطر انداخته است.
انتظار میرود که در سال ۲۰۲۰ هم تنشهای ژئوپليتیک در آسیای شمال غربی افزایش یابد. روابط سئول- توکیو در حوزههای توریسم، بازرگانی و امنیت دچار افت بیشتری میشود چرا که متحد مشترکشان آمریکا روی انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۰ متمرکز است. این تنش باعث کاهش رشد اقتصادی دو کشور و البته ضربه به حوزه تکنولوژی در مقیاس جهانی است چرا که باعث کاهش تولید نیمه رساناها و افزایش قیمت چیپهای حافظه میشود و خریداران تلفن همراه باید بهای این را بپردازند.
کره شمالی آزمایشهاي موشکی بیشتری در طول ۲۰۲۰ برگزار خواهد کرد و آمریکا و متحدانش در منطقه را بیشتر خواهد ترساند. آمریکا قصد دارد دو میلیارد دلار سختافزار نظامی به تایپه بفروشد و این باعث افزایش تنش این جزیره با پکن خواهد شد. در سال ۲۰۲۰ چین و هنگکنگ باید با پیامدهای بلندمدت شلوغیهای سال ۲۰۱۹ دست و پنجه نرم کنند و احتمالا اوضاع سیاسی در این کشور حساس باقی خواهد ماند.
هنوز زود است که بخواهیم آسیای شمال شرقی را با خاورمیانه یا آمریکای لاتین مقایسه کنیم، اما ناآرامیهای ژئوپليتیک در این منطقه روز به روز عمیقتر میشود.
۹.ارزش دلار بالاتر میرود
ارزش دلار آمریکا طی سال آینده هم قوی میماند. «شاخص گسترده دلار تعدیلشده تجاری» که ارزش دلار را به نسبت دیگر ارزهای بینالمللی حساب میکند در ماه سپتامبر رکورد شکست و به ۱۳۱.۵۷ رسید. وضعیت کنونی باعث آزردگی خاطر دولت ترامپ است که صراحتا به دنبال دلار ضعیفتری است که باعث افزایش صادرات آمریکا میشود و تراز تجاری کشور را بهبود میبخشد. امسال فدرال رزرو نرخ بهره را در آمریکا اندکی پایین آورده تا جلوی رکود احتمالی را بگیرد. حرکتی که عموما باعث تضعیف دلار در برابر دیگر ارزها میشد. با اینهمه ارزش دلار همچنان بالا میرود و دلیل آن سیاستهای مالی مشابه در چندین بازار بزرگ دیگر است و البته چند روند کلیدی در صحنه اقتصاد جهانی.
روند اول رشد اقتصادی ضعیف در اکثر نقاط دنیاست که باعث افزایش نسبی قدرت دلار میشود چون دلار هنوز ارز ذخیرهای اصلی دنیاست. دوم اینکه پکن اجازه داده ارزش یوآن بیشتر پایین بیاید تا هم ذخایر عظیم ارزهای خارجیاش را حفظ کند و هم اقتصاد خودش تکانی بخورد. و بالاخره حرکت منطقه یورو به سمت رکود اقتصادی است که علت اصلیاش رشد ضعیف اقتصاد آلمان است. این عامل هم ارزش نسبی دلار را بالا برده است.
دلار در سال ۲۰۲۰ قدرتمند باقی میماند و حتی ممکن است در برابر دیگر ارزهای اصلی قویتر هم شود. اقتصاد جهانی در ۲۰۲۰ ضعیفتر خواهد شد و ممکن است نرخ بهره در آمریکا در واکنش به این روند کمی پایینتر بیاید، اما بانکهای مرکزی در سراسر آسیا و اروپا هم نرخ بهره را پایین میآورند تا باعث تقویت رشد شوند. هاروهیکو کورودا، رئیس بانک مرکزی ژاپن اعلام کرده که نرخ بهره به شدت پایین را دستکم در طول بهار ۲۰۲۰ حفظ میکند. بانک مرکزی اروپایی هم سیگنال مشابهی فرستاده و گفته دستکم در نیمه اول ۲۰۲۰ نرخ بهره را پایین نگه میدارد. در چنین حالتی مردم باقی دنیا سرمایهگذاری روی دلار را کمخطرترین گزینه میدانند.
بالا ماندن ارزش دلار به معنای پرسود بودن صادرات چینیها و دیگر بازارهای نوظهور است. این ممکن است باعث جنگ لفظی میان طرفین شود اما دولت آمریکا خط قرمزش را رد نخواهد کرد و ارزش دلار را به طور مصنوعی پایین نمیآورد. افراد بلندپایه در دولت ترامپ بارها علیه دخالت دولت در بازار موضع گرفتهاند و چه دخالتی بزرگتر از تلاش برای کاهش ارزش دلار؟
۱۰.رقابت بخش خصوصی با دولت بر سر سفرهای فضایی
همانطور که در دوران استعمار در قرنهای گذشته، سفرهای اکتشافی دولتهای غربی راه را برای ورود شرکتهای خصوصی باز میکرد و در نهایت دولتها و بخش خصوصی بر سر راه کنترل مناطق جدید به جان هم میافتادند، سفرهای اکتشافی به فضا هم شاهد رقابت فزاینده میان دولتها و بخش خصوصی خواهد بود.
دولتها تلاش خواهند کرد قوانینی وضع کنند تا جلوی قدرت گرفتن بخش خصوصی در این حوزه را بگیرند و بر اقدامات آنها نظارت کنند، اما احتمالا در سال ۲۰۲۰ شاهد تصویب قانون خاصی در این حوزه نخواهیم بود چرا که تنشهای ژئوپليتیک میان قدرتهای فضایی در حال افزایش است و قرار نیست آنها به این زودیها بر سر موضوع خاصی به تفاهم برسند.