امروز قیمت دلار به 14 هزار و 700 تومان رسید و قیمت یورو هم 15 هزار و 900 تومان شد. اما همچنان مسئولان معتقدند FATF تاثیری بر نرخ ارز ندارد.
تقریباً همه کارشناسان داخلی و خارجی مطمئن بودند که در آخرین نشست FATF ایران به لیست سیاه برخواهد گشت. دیروز والاستریت ژورنال در گزارشی نوشت ایران در فهرست سیاه «گروه ویژه اقدام مالی» قرار میگیرد. روزنامه والاستریت ژورنال، به نقل از چند مقام آمریکایی نوشت که «گروه ویژه اقدام مالی» (FATF) بهزودی ایران را در فهرست سیاه خود قرار خواهد داد. طبق گزارش این روزنامه، گفته میشود گروه اقدام مالی، در آخرین روز نشست خود در پاریس ایران را برای بار دیگر در «فهرست سیاه» خود قرار خواهد داد. حتی این روزنامه به نقل از منابع خود نوشت این اقدام FATF در پی همراه شدن کشورهای اروپایی باسیاستهای دولت آمریکا در قبال ایران صورت میگیرد. گمانهزنیها و خبرهای پشت پرده تبدیل به واقعیت شد و دیروز، در آخرین روز از نشست FATF ایران به لیست سیاه برگشت.
واقعیت این است که چشم بازار به دلار است. همان دلاری که از اولین روز شروع نشست FATF رو به افزایش گذاشته است؛ اما عبدالناصر همتی، رئیسکل بانک مرکزی و فرهاد دژپسند، وزیر اقتصاد معتقدند افزایش قیمت دلار متأثر از نشست FATF نیست.
امروز قیمت دلار به 14 هزار و 700 تومان رسید و قیمت یورو هم 15 هزار و 900 تومان شد. اما همچنان مسئولان معتقدند FATF تاثیری بر نرخ ارز ندارد. امروز، رئیسکل بانک مرکزی در واکنش به بازگشت ایران به لیست سیاه گروه ویژه اقدام مالی (FATF) در اینستاگرام خود نوشت: «بار دیگر دشمنی آمریکا و رژیم اشغالگر قدس با مردم ایران، خود را در غالب مخالفت با توصیه کارشناسان مجموعه FATF در مورد گامهایی که ایران در زمینه عمل به تعهدات خود در مورد مبارزه با تأمین مالی تروریسم و پولشویی انجام داده است نشان داد. این رفتار سیاسی و غیرفنی از تابستان ۱۳۹۵ تا امروز ادامه داشته است. گاه بهصورت بهانهجوییهای غیرفنی در جریان مجمع FATF توسط نماینده آمریکا و کشورهای همپیمانش و گاه نیز بهصورت تلاش برای اخلال در گزارشهای کارشناسی. درحالیکه در تمام بیانیههای مجمع گروه ویژه اقدام مالی، مشخص بود که کشور ما گامهای بلندی در این مسیر برداشته است. مردم عزیزمان خوب میدانند که در این دوران سخت تحریمهای ظالمانه و فشار حداکثری، نظام پولی و مالی کشور ما توانسته است ارتباط تحریم ناپذیری با نظام پولی و مالی دنیا، خارج از چارچوب FATF، برقرار کند که تا حد زیادی تهدیدهای ناشی از سنگاندازی و دشمنی آمریکا را مهار کرده است. بانک مرکزی نیز، با همراهی سایر بخشهای اقتصادی، مسیر خود را در جهت برآورده ساختن نیازهای تجاری کشور، بدون وقفه انجام خواهد داد. عملکرد بانک مرکزی در طول یک سال گذشته این اطمینان خاطر را نزد مردم عزیز ایجاد کرده است، که چنین وقایعی، مشکلی برای تجارت خارجی ایران و ثبات نرخ ارز ایجاد نخواهد کرد.»
*سابقه حضور ایران در لیست سیاه به چه زمانی برمیگردد؟
درواقع ایران از سال 2009 در لیست سیاه FATF قرار داشت. اما سال 2016، یک سال بعد از برجام و سعی دولت در اصلاح سیستم بانکی باعث شد، نام ایران از لیست سیاه به حالت تعلیق درآید. در ژوئن 2016، FATF از اقدامات ایران برای رفع پولشویی و تأمین مالی تروریسم ایران استقبال کرد. همان زمان رویترز نوشت: «گروه ویژه اقدام مالی، ایران را در لیست سیاه نگاه داشت، اما برخی از اقدامات متوقف شد». سال 2016 این کارگروه اعلام کرد که بهمنظور نظارت بر پیشرفت ایران در اجرای این طرح، اقدامات متقابل برای 12 ماه لغو میشود. در این بیانیه همچنین آمده بود: «اگر ایران نتواند وضعیت خود نسبت به پولشویی و تأمین مالی تروریسم را انجام دهد و نتواند به تعهدش عمل کند، اقدامات متقابل با شدت بازگردانده میشود. اما اگر بهبود ایجاد شود، گامهای مثبت بیشتری در نظر گرفته میشود.»
بعدازآن یکبار دیگر، این تعلیق از لیست سیاه برای ایران تمدید شد. گروه ویژه اقدام مالی در ماه جولای 2018، به ایران مهلت داد تا اکتبر اصلاحاتش در سیستم بانکی را کامل کند. رویترز دراینباره نوشت: «این گروه اعلام کرد ایران فرصت دارد تا اصلاحاتش را مطابق با هنجارهای جهانی تکمیل کند. در غیر این صورت عواقبی خواهد داشت که میتواند از سرمایهگذاری در این کشور جلوگیری کند.» رویترز در گزارشش نوشت: «تهران بعد از توافق با 5+1 در سال 2015 سعی کرد سرمایهگذاران خارجی زیادی را جذب کند که تحت تأثیر تحریمهای بینالمللی ایران را ترک کرده بودند. طی این سالها ایران تلاش کرد تا استانداردهای تعیینشده توسط گروه FATF در زمینه پولشویی AML و مبارزه با تأمین مالی تروریسیم CFT را اجرا کند. ایران امیدوار بود از این لیست سیاه حذف شود. لیست سیاهی که برخی از سرمایهگذاران خارجی را از ورود به ایران دلسرد میکند.»
البته در جولای 2018، FATF، در بیانیهای در پاریس اعلام کرد: «این گروه از اجرای برنامه عملی ایران برای مقابله با تأمین مالی تروریسم و پولشویی مأیوس شده است.FATF انتظار دارد ایران با سرعت بیشتری در مسیر اصلاحات قدم بردارد. ما انتظار داریم ایران تا اکتبر 2018 اصلاحات مربوط به پولشویی و عدم تأمین مالی تروریسم را تصویب کند، در غیر این صورت این گروه اقدامات ضروری و لازم را انجام خواهد داد.»
اما درواقع این تصمیم و در راستای آن قرار گرفتن زمانبر است. البته که از سال 2008 تا الان، تمام بیانیههای FATF تقریباً شبیه هم بوده و در همه آنها نوشتهشده که از اقدامات مثبت استقبال میکند و اگر عملکرد خوب نباشد، اقدامات مقابلهای بیشتری انجام خواهد شد. اما بههرحال، هنوز هم تصویب قوانینی در کشور که بتواند سیستم پولی و بانکی را شفافتر کند خیلی آرام پیش میرود و یا در بعضی موارد اصلاً پیش نمیرود. در نهایت بعدازاینکه در دو سال گذشته لوایح مربوط به FATF در کشور تصویب نشد و مدام میان مجلس، شورای نگهبان و مجمع تشخیص مصلحت نظام دستبهدست شد، حالا ایران وارد لیست سیاه شده و به گفته اقتصاددانان وضعیت بازار و اقتصاد بههمریختهتر خواهد شد.