در شرایطی که سیستمهای اسکن صورت و تشخیص چهره در هتلها، فرودگاهها، بانکها، بیمارستانها و قطارها به صورت گسترده در حال استفاده باشد، نمیتوان چندان به کاربرد قوانین و حفظ حریم شخصی امید بست
آینده نگر/منبع: فایننشال تایمز
چه چیزی بین پلیس اوگاندا، فرودگاه پکن و یک زندان در مغولستان مشترک است؟ اینکه همهشان سیستمهای تشخیص چهره دارند و این تکنولوژی پیشرفته دارد کار نظارتیشان را سادهتر از همیشه میکند. بر اساس آمار موجود، ۵۲ کشور در جهان تکنولوژی تشخیص چهره را در اختیار گرفتهاند یا در پروسهاش قرار دارند. شرکتهای چینی فعال در حوزه تشخیص چهره، در ارائه خدمات به این همه مشتری بینالمللی پیشرو هستند و در این راه از دو مزیت بهره بردهاند: اولی وجود بازار داخلی بزرگ برای سیستمهای تشخیص چهره در چین است و دومی هم اینکه در چین در قیاس با بعضی کشورهای غربی حساسیت کمتری در مورد حریم خصوصی وجود دارد.
بنا بر آمار آیاچاس مارکیت، چین تقریبا نیمی از کسب و کار جهانی تشخیص چهره را در اختیار دارد. البته شرکتهای چینی شاید در عرصه سیستمهای تشخیص چهره موفقترین در جهان باشند، اما رقیب هم زیاد دارند. مثلا شرکتهایی از اسرائیل، ژاپن و آمریکا هم در عرصه فروش سیستمهای تشخیص چهره به دولتهای مختلف دنیا فعال بودهاند. در موارد زیادی، فروش سیستمهای تشخیص چهره یا موارد نظارتی مشابه آن در قالب خدماتی منطبق با نیازهای دولتها به آنها ارائه شده است، نکتهای که قبلا پذیرشش کمی سخت بود.
به هر حال، در بازار بزرگ امروزی سیستمهای نظارتی منطبق با هوش مصنوعی، معروفترین شرکت چینی هیکیویژن است که بزرگترین تولیدکننده دوربینهای نظارتی است اما شرکتهای مهم دیگر مثل هواوی، داهوا و زد تی ای هم در این عرصه فعالاند و به دولتهایی مثل قزاقستان، استرالیا و میانمار خدمات ارائه دادهاند. شرکت هیکیویژن ابتدا یک انستیتو تحقیقاتی دولتی در چین بود که اکنون نیمهدولتی است و حضور بینالمللیاش شامل کشورهایی در اقصی نقاط جهان از جمله آفریقای جنوبی، ایتالیا و برزیل میشود. هیکیویژن در کنار برخی شرکتهای چینی دیگر از جمله داهوا، سنستایم و مِگوی که فروشنده پیشرفتهترین سیستمهای هوش مصنوعی هستند، توسط آمریکا در فهرست سیاه قرار گرفتهاند چون دولت آمریکا میگوید سیستم این شرکتها در منطقه شینجیانگ چین و برای کنترل جمعیت مسلمان در آنجا مورد استفاده قرار گرفته است. با وجود این محدودیت، نفوذ شرکتهای چینی در عرصه تشخیص چهره کمرنگ نشده است. در عین حال، دلایل و کاربریهای این سیستمها مختلف و متنوع شده است. مثلا در جادههای منتهی به نایروبی پایتخت کنیا، دوربینهای شرکتهای چینی حرکات خودروهایی را که به سمت شهر میروند یا برمیگردند ثبت میکند. اما اطلاعات چهره سرنشینان نیز ثبت میشود و در سیستم مورد تحلیل قرار میگیرد. ادعا شده که این کار جلوی افزایش جرم و جنایت را گرفته است.
شرکت هواوی که از سوی آمریکا جلوی فعالیتش در عرصه اینترنت فایو جی هم گرفته شده، در حال حاضر یک غول بزرگ در عرصه تشخیص چهره است و سیستمهای نظارتی مربوط به آن را در اختیار مقامات ۲۳۰ شهر دنیا - از غرب اروپا گرفته تا آسیا و آفریقای جنوب صحرا- قرار داده است. هنری توگنهات پژوهشگر در دانشکده مطالعات بینالمللی جانز هاپکینز میگوید هواوی از این راه موفق شده به بازارهایی دست یابد که از لحاظ مخابراتی و ارتباطاتی نمیتوانست واردشان شود.
در این میان، به نظر میرسد که آینده سیستمهای تشخیص چهره نیز همچنان در اختیار چین باشد. بنابر آمار آیاچاس مارکیت، بازار چین در این حوزه در سال گذشته ۱۳.۵ درصد گسترش پیدا کرد؛ در حالی که بازار جهانی تنها ۵ درصد رشد داشت. حتی رسانههای دولتی چین در سال ۲۰۱۷ اعلام کردند که این کشور توانسته بزرگترین سیستم ویدئویی تشخیص چهره جهان را با استفاده از ۲۰ میلیون دوربین متکی بر هوش مصنوعی بسازد. همچنین بزرگترین دیتا بِیس (بانک اطلاعات) ملی دنیا را پلیس چین در اختیار دارد که شامل اطلاعات یک میلیارد چهره از شهروندان این کشور میشود.
یک مانع بزرگ که در راه توسعه سیستمهای تشخیص چهره توسط چین قرار دارد این است که افکار عمومی کمکم دارند به مسئله واکنش نشان میدهند و نگران سوءاستفاده از اطلاعات جمعآوریشده توسط دوربینهای تشخیص چهره هستند. در همین راستا، حتی در داخل چین هم تدوین قوانین جدیدی که ضرورت وجود این سیستمها را تعیین کند و اطلاعات شخصی را محفوظ نگه دارد، مورد توجه قرار گرفته است. درواقع آنچه که چین را به سمت تدوین قانون در این خصوص سوق داده این بوده که هیچ طرف ثالثی قادر به استفاده از اطلاعات نباشد. البته در شرایطی که سیستمهای اسکن صورت و تشخیص چهره در هتلها، فرودگاهها، بانکها، بیمارستانها و قطارها به صورت گسترده در حال استفاده باشد، نمیتوان چندان به کاربرد قوانین و حفظ حریم شخصی امید بست. به نظر میرسد تشخیص چهره با استفاده از هوش مصنوعی یک واقعیت گریزناپذیر در آینده جهان باشد.