در دهه آینده ما غمگینانه شاهد تبعات سنگین گرم شدن زمین خواهیم بود؛ از ناراحتیهای کوچک تا فجایع بزرگ، از موجهای گرما تا خشکسالیها، از بالاآمدن سطح آب دریاها، تا طوفانها، سیلها و آتش گرفتن جنگلها به ما ثابت خواهد کرد که گرمشدن زمین واقعی بوده است.
آینده نگر/ منبع: گیزمودو
دهه ۲۰۱۰ کمکم به پایان خود نزدیک میشود و حالا زمان آن است که به دهه بعدی چشم بدوزیم: دهه احتمالا ترسناک ۲۰۲۰. این دهه هرچه که باشد خستهکننده نخواهد بود. طی این دهه، انقلاب اتوماسیون باعث بیکاری میلیونها نفر خواهد شد - و البته میلیونها شغل جدید متفاوت به وجود خواهد آمد. طی این دهه هوش مصنوعی سال به سال قویتر - و خطرناکتر - میشود و باید دید چطور از آن به نفع و به ضرر بشر استفاده خواهد شد. دهه ۲۰۲۰ احتمالا دههای خواهد بود که بشر متوجه میشود گرمشدن زمین شوخی نبوده و حالا باید کاری کرد - اگر خیلی دیر نشده باشد. (شاید بشود زمین را هک کرد!).
پیشبینی کردن آسان است، پیشبینی درست کردن نه. اینها بیشتر حدسهایی است بر پایه اطلاعات موجود و احتمالا درست از آب درمیآیند. این شماره را ده سال جایی امن نگه دارید!
۱.انقلاب جدید صنعتی
این همان انقلابی است که سیاستگذاران و مردم عادی را به یک اندازه نگران کرده است. انقلابی که قرار است در حوزه اتوماسیون رخ بدهد و باعث بیکاری گسترده گروهی از مردم شود. بدون تردید طی دهه آینده نیروی کار در سراسر دنیا شاهد تغییراتی گسترده خواهد بود. این تحولات نتیجه بهبود مداوم صنایع روباتیک و هوش مصنوعی است که احتمالا به ماشینیشدن وظایف مختلف در مقیاسی عظیم منجر خواهد شد. البته این روند مشاغل تازهای را هم به وجود خواهد آورد.
مثلا یک تحقیق «مجمع جهانی اقتصاد» در سال ۲۰۱۸ پیشبینی میکند که اتوماسیون حدود ۷۵ میلیون شغل در سراسر دنیا را تا سال ۲۰۲۲ از بین ببرد و همزمان ۱۳۳ میلیون شغل تازه به وجود آورد که این یعنی افزایش ۵۸ میلیون شغل طی این مدت. مسئله اینجاست که این شغلهای تازه نیازمند آموزشهای جدید و تغییرات گسترده در محیطهای کاری است. احتمالا یکی از مهارتهایی که خیلیها باید در دهه ۲۰۲۰ یاد بگیریند همکاری انسان- هوشمصنوعی است.
پی دبلیو سینگر، متخصص جنگهای قرن بیست و یک و نویسنده چند کتاب در این حوزه معتقد است که ما باید به جای تمرکز روی ایده شورش روباتها، به انقلاب روباتیک فکر کنیم. «ما وارد انقلابی صنعتی در حد و اندازه ظهور موتور بخار و کارخانهها میشویم. موجی از اتوماسیون و هوش مصنوعی تمامی بخشهای جامعه را تکان خواهد داد و در همهجا - از مزارع گرفته تا میدانهای نبرد - اجرایی خواهد شد. کارایی به شدت بالا خواهد رفت و راههایی پیش روی بشر باز خواهد شد که آنها به تنهایی تصورش را هم نمیکردند.»
نکته اینجاست که اینها به خاطر علاقه صاحبان کسب و کار به تکنولوژی رخ نمیدهد. تنها دلیل این روند دلیل اقتصادی است. هوش مصنوعی و اتوماسیون به زودی ارزانتر از استخدام کارگر درمیآید. اگر صاحبان صنایع بتوانند از راهی پول بیشتری ذخیره کنند، حتی اگر این راه به معنای بیکاری و آوارگی کارگران باشد، آنها احتمالا این کار را خواهند کرد. این روند همین حالا هم شروع شده است.
مسئله دیگر تبعات این انقلاب صنعتی است. به گفته سینگر «انقلاب صنعتی قبلی ایدههای فراوانی را وارد ذهن بشر کرد. از نگاه ما به سرمایهداری مدرن تا ایدئولوژیهای سوسیالیسم، کمونیسم و فاشیسم. ما یکی دو سده است که با این ایدهها درگیریم. انقلاب بعدی هم بدون شک با خود ایسمهای تازه میآورد.»
۲.تغییرات در زندگی شهری
برای هر عملی، عکسالعملی است و این یعنی ما بخش عمدهای از دهه ۲۰۲۰ را به پیدا کردن راههای تازه برای سازگاری، جان به در بردن و تلاش برای سود بردن از تغییرات تکنولوژیک و اجتماعی پیش رو خواهیم گذراند. ما باید بتوانیم با فرمهای تازهای از کار کردن سازگار شویم، توازن در سیستمهای نوین اجتماعی- اقتصادی را یاد بگیریم و به طور کلی نوع تازهای زندگی کنیم.
رومن یامپولسکی، پژوهشگر هوش مصنوعی در دانشگاه لوئیزویل میگوید: «شکاف میان تواناییهای انسانها و ماشینها در ده سال آینده عمیقتر خواهد شد. ماشینها این قابلیت را پیدا خواهند کرد که بدون سرپرست رانندگی کنند، مقالههای خبری جذاب بنویسند و تعداد زیادی از مشاغل را کاملا اتوماتیک کنند که طیف وسیعی از شغلهای کنونی را از منشیگری تا سرمایهگذاری در بورس در بر میگیرد.» به گفته یامپولسکی «همزمان و به عنوان اثر جانبی این تحولات، شکاف ادراکی میان انسان و ماشین هم عمیق میشود. یعنی هوش مصنوعی روز به روز بیشتر خواهد فهمید اما قدرت مغز انسان با چنین سرعتی رشد نخواهد داشت.»
لیندسی ویزر، رئیس بخش حریم خصوصی و حفاظت از دیتای موسسه حقوقی مکمیلان کانادا مینویسد: «تاثیر خودروهای بدون راننده روی کسب و کار و زندگی مردم عظیم خواهد بود. تعدادی زیادی از صنایع تحت تاثیر قرار خواهند گرفت و مشاغل زیادی بدونتردید از بین خواهند رفت. اوضاع شرکتهای تاکسی و باربری بالکل تغییر خواهد کرد و صنایع وابسته مثل شرکتهای بیمه خودرو، پمپ بنزینها و پارکینگها باید برای وضعیت جدید آماده شوند. همزمان مردم و خانوادهها باید نگاه خود به حمل و نقل را عوض کنند. در آینده نزدیک خودروهای بدون راننده گران خواهند بود و احتمالا اکثر خانوادههای کمدرآمد و با درآمد متوسط نمیتوانند چنین خودرویی را خریداری کنند. با این حال عده زیادی از مردم احتمالا بیخیال خرید خودروهای بدون راننده میشوند و به جای آن از اکوسیستمهای اشتراک خودرو، مثل اوبر، استفاده خواهند کرد. اگرچه خودروهای بدون راننده مزایایی مثل بهبود امنیت و کمک به افرادی را دارند که نمیتوانند رانندگی کنند، اما این تکنولوژی ریسکهایی جدی با خود دارد. اگر یک هکر یا تروریست سایبری بتواند کنترل یکی از این خودروها را در دست گیرد میتواند از آن به عنوان اسلحه استفاده کند و مثلا آن را به عابران بکوباند. میزان دیتایی که توسط خودروهای بدون راننده تولید میشود مسئله حریم خصوصی را هم مطرح میکند. عدهای میگویند بهتر است خود شرکتهای تولیدکننده این خودروها از ابتدا حواسشان به مسئله حریم خصوصی باشد، اما به نظر من دولتها اینجا باید پیشقدم شوند و برای این صنعت تاثیرگذار قوانین جدی وضع کنند.»
سارا کافمن، مدیر بخش تحقیقات حمل و نقل در دانشگاه نیویورک هم اعتقاد دارد که بعدها دهه ۲۰۲۰ را با ظهور خودروهای بدون راننده به یاد خواهند آورد. «همهکس و همهچیز به صورت کاروانی حرکت خواهد کد. ناوگانی از تاکسیها، کامیونها، دوچرخهها و پهپادها. در شهرها خبری از مالکیت بر خودروها نخواهد بود. در عوض مردم به عنوان بخضی از شبکه هوشمندی مسافرت میکنند که حساب تقویم کاری، مود، وضعیت فیزیکی و نیازهای مسافرتی افراد را دارد. این شبکه هوشمند ماشین مناسب شما را برایتان میفرستد.»
دیگر وسایل ما هم در دهه ۲۰۲۰ هوشمندتر شدهاند. کافمن پیشبینی میکند که موبایلها در دهه آینده راحتتر به ما دستور خواهند داد: «دیشب زیادی پیتزا خوردی، پس امروز با دوچرخه سر کار میروی. یا چون دخترت و سه دوستش را به تمرین هاکی میبری از این SUV استفاده کن. تمام خودروها در خیابان همدیگر را شناسایی و در هماهنگی کامل حرکت میکنند تا جلوی تصادف و تقابل را بگیرند. البته آنها کندتر از حالا حرکت خواهند کرد اما امنیت بالاست و آنها با توجه به نیازهای کاربر حرکت میکنند.»
در دهه ۲۰۲۰ استفاده از خودروهای کاروان (RV) هم شکل تازهای از زندگی را برای جوانترها به ارمغان میآورد. نسلهای جوانتر که توانایی خرید یا اجاره خانه در شهرهای بزرگ را ندارند با کاروان خود در حاشیه شهرها لنگر میاندازند. این کاروانها تبدیل به خانه- محلکار این جوانان میشود که به صورت فریلنس کار میکنند و هرجا که اینترنت در دسترس بود کارشان را میکنند. خانه محل کار آنهاست و محل کارشان خانه آنها. آنها به طور منظم با کاروان خود محل زندگیشان را تغییر میدهند. ممکن است یک روز سمت جایی بروند که کار فریلنس رونق دارد و روز دیگر فلان فستیوال موسیقی آنها را با خانهشان به ایالتی دیگر میکشاند. این شکل زندگی «چادرنشینانه» در کاروانها شکل شهرها را عوض خواهد کرد.
۳.بیایید زمین را هک کنیم!
هوش مصنوعی در دهه ۲۰۲۰ ترسناکتر میشود، همین طور گرمایش زمین. در این دهه ما غمگینانه شاهد تبعات سنگین گرم شدن زمین خواهیم بود از ناراحتیهای کوچک تا فجایع بزرگ، از موجهای گرما تا خشکسالیها. از بالاآمدن سطح آب دریاها، تا طوفانها، سیلها و آتش گرفتن جنگلها به ما ثابت خواهد کرد که گرمشدن زمین واقعی بوده است.
احتمالش خیلی بالاست که کشورهای دنیا همچنان نتوانند به وظایف خود در مقابله با گرمشدن زمین عمل کنند و روند کنونی بیعملی در دهه ۲۰۲۰ هم ادامه پیدا کند. به همین خاطر به جای سخنرانیها، اعتراضات و توافقنامههای عمدتا بیاثر ممکن است ما اولین تلاشهای خود را برای نجات زمین با ابزارهایی کاملا متفاوت آغاز کنیم. این تلاشهای آیندهنگرانه - و احتمالا پرریسک - را میتوان مهندسی آب و هوا (geoengineering) نامید. مهندسی آب و هوا به معنای دخالت تعمدی گسترده انسان در سامانه اقلیم زمین با هدف مقابله با گرم شدن زمین است. ما هنوز در این حوزه در ابتدای راه هستیم اما مهندسان آب و هوا مثلا قصد دارند با ساخت منعکسکنندههای عظیم فضایی، و بازتاب بخشی از تابش ورودی به جو زمین جلوی گرمشدن بیشتر زمین را بگیرند (یا برای این هدف، بازتابدهندگی ابرها را بیشتر کنند.) بارورتر کردن اقیانوسها از دیگر ایدههای این گروه از دانشمندان است. مشکل مهندسی آب و هوا این است که ما میتوانیم کلا در پروژه اشتباه کنیم و به آب و هوای زمین ضربه بدتری وارد کنیم. یا مثلا موقعی که شروعش کردیم نتوانیم آن را متوقف کنیم. بدون تردید در طول ۲۰۲۰ مباحثه بر سر مهندسی آب و هوا بخش مهمی از فضای رسانهای و آکادمیک را اشغال خواهد کرد.
البته این احتمال هم وجود دارد که جهان واقعا به خود بیاید و روی کاهش تولید گازهای گلخانهای به تفاهم برسد. اما همانطور که جامایس کاسکیو، تحلیلگر ارشد مرکز تحقیقاتی «موسسه برای آینده» میگوید تاثیرات چنین اقدام مثبتی قرار نیست به صورت فوری خودش را نشان دهد. این پدیده «عقبماندگی اقلیمی» نام دارد: «یکی از پیچیدگیهای مسائل اقلیمی این است که واکنش این سیستم پیچیده به تغییر میزان کربن سریع نخواهد بود. ممکن است ما امروز تولید گازهای گلخانهای را کاهش بدهیم و طی چند دهه آینده همچنان با گرمشدن زمین روبهرو باشیم. این هم مشکلی محیطزیستی است هم مشکلی سیاسی. شما به شهروندانتان میگویید که در زندگیشان تغییراتی بزرگ باید بدهند - حتی دست به فداکاری بزنند - اما قرار نیست نتیجهاش را ببینند؟ انتظار نداشته باشید اگر به آنها بگویید نسل بعدی حتما دعایتان خواهد کرد، حالشان بهتر شود!»
۴.سیاست دهه ۲۰۲۰: اخبار دروغین و ترورهای از راه دور
هوش مصنوعی آرامآرام طوری قدرت میگیرد - و ارزان میشود - که به زودی هکرها میتوانند هر حرفی را که دلشان میخواهد از زبان هرکس که دلشان میخواهد بیان کنند. به گفته یامپولسکی «به زودی نمیتوانید فرق فیلم تقلبی سخنرانی یک سیاستمدار را با خبر واقعی تشخیص دهید. این تاثیر عمیقی روی دموکراسی و انسجام جامعه میگذارد و چالشهای جدی در حوزههای امنیتی و حریم خصوصی به وجود میآورد.» وقتی ملتی اخبار دروغین واقعینما تحویل میگیرد موقع رایگیریها به شدت آسیبپذیر خواهد بود و به هر سمتی که طرف بیاخلاقتر انتخابات میخواهد کشیده خواهد شد.
فین برانتن، استاد رسانه، فرهنگ و ارتباطات دانشگاه نیویورک خطر ناشی از این روند را جدیتر از برد و باخت در انتخابات میبیند: «گروهی از مردم که به طور مداوم در معرض اخبار دروغین قرار دارند آرامآرام ارتباطشان با واقعیت قطع میشود. آنها میتوانند همراه با دیگر افراد منزویشده از جامعه گروههای کوچک اما تندرویی را تشکیل دهند. دیر نیست که این کالتها به کمک پهپادهای دستساز به سیاستمداران و افراد دیگر حمله کنند و دست به ترور بزنند.»
۵.دهه اصلاحات ژنتیکی
بیوتکنولوژی (زیستفناوری) به پیشرفت خود در دهه ۲۰۲۰ ادامه خواهد داد. ما هنوز با تولد نوزادان از پیش طراحیشده یکی، دو نسل فاصله داریم اما طی دهه آینده پیشرفت در حوزه اصلاحات ژنتیکی در جنین انسان وارد مرحلهای جدیتر خواهد شد. نکته اینجاست که فعلا هر زمان که دانشمندان برای آزمایش در ژنتیک جنین انسانی دست میبرند سلولها باید در کمتر از چند روز نابود شوند. انتظار نداشته باشید که در دهه ۲۰۲۰ این روند تغییر کند. دهه ۲۰۳۰ البته داستان دیگری خواهد داشت.
در دهه ۲۰۲۰ شاهد استفاده گسترده از داروهای شخصیشده خواهیم بود. داروهایی که با توجه به وضعیت ژنتیکی، محیطی و سبک زندگی افراد آماده شدهاند و احتمالا فعلا برای ثروتمندان به کار گرفته خواهند شد.
احتمالا در دهه ۲۰۲۰ دانشمندان به صورت ژنتیکی به پشهها حمله خواهند کرد و شاید بالاخره از شر آنها به صورت کنونی خلاص شویم.
۶.درک بهتری از کائنات
و بالاخره، طی دهه آینده درک ما از کائنات - و شاید زندگی فرازمینی - به طرز چشمگیری افزایش خواهد یافت. نسل بعدی تلسکوپها (مثل تلسکوپ فضایی جیمز وب و تلسکوپ بسیار بزرگ اروپایی) قرار است دانش ما از کهکشان را از نو تعریف کنند. بالارفتن قدرت کامپیوترها هم به این روند کمک جدی خواهد کرد.
داگلاس واکش، اخترزیستشناس و رئیس مرکز «پیام به هوش فرازمینی» میگوید: تا پایان دهه آینده بشر اوضاع یک میلیون ستاره نزدیک به خود را بررسی کرده و آنقدر در مورد آنها اطلاع دارد که بتواند تعدادی را که شانس حضور موجودات هوشمند در آنها بیشتر است دستچین کند. ما آن وقت تلاش میکنیم با آنها ارتباط بگیریم. احتمال کشف این مسئله که ما در جهان تنها نیستیم هیچوقت اینقدر بالا نبوده است!»