انتقادات ترامپ از آنگلا مرکل دیگر حوصله سیاستمداران آلمانی را سر برده و حالا آنها مخالفت آمریکا با خرید گاز روسیه را نوعی جنگ تجاری تلقی میکنند.
آینده نگر/ منبع: نیویورک تایمز
رئيسجمهور آمریکا میگوید آلمانها با این خط لوله خودشان را اسیر روسیه کردهاند. وزیر دفاع سابق لهستان میگوید این خط لوله شبیه اتحاد شوروی و نازیهاست. تد کروز سناتور جمهوریخواه آمریکایی میگوید این خط لوله یک ماجراجویی نظامی از طرف روسیه است.
اینهمه موضع شدید درباره یک خط لوله گاز کمی عجیب به نظر میرسد. داریم راجع به خط لوله نورداستریم دو صحبت میکنیم که مسیری مشابه خط لوله اول نورداستریم را طی میکند و گاز روسیه را مستقیم از طریق خطوط لوله زیر دریای بالتیک، به آلمان میرساند. نکته جنجالبرانگیزش همین است که خط لوله از زیر دریا میگذرد، یعنی کشورهایی مثل اوکراین و لهستان را که قاعدتا باید سر راه حرکت این خط لوله از روسیه به اروپا میبودند دور میزند و آنها را از پولی که میتوانست بابت این ترانزیت گیرشان بیاید محروم میکند.
هزینه احداث خط لوله نورداستریم دو حدود ده و نیم میلیارد دلار بوده و گازپروم شرکت دولتی گاز روسیه مالک بخش زیادی از خطوط لوله نورداستریم است اما شرکتهای اروپایی از جمله یونیپر و وینترشال (آلمان)، او ام وی (اتریش)، انژی (فرانسه) و رویال داچ شل هم در آن سرمایهگذاری کردهاند. مشخص است که دیدن این وضع به شدت برای آمریکا ناراحتکننده است. ترامپ تمام تلاشش را کرده که اروپاییها را وادارد که الانجی بیشتری از آمریکا بخرند. اما او در مخالفتهایش با خط لوله نورداستریم دوچندان به این موضوع اشاره نمیکند. آمریکاییها میگویند که بابت دورشدن آلمان از انرژیهای سبز نگران هستند و از طرف دیگر هم اصرار دارند که کشورهای اروپایی باید حق اوکراین برای پولدرآوردن از گاز روسیه و انتقال آن به اروپا را به رسمیت بشناسند. اما باز هم حرفی از این زده نمیشود که اوکراین و روسیه از زمان جنگ کریمه در سال ۲۰۱۴ رسما در خصومت کامل با هم هستند.
با این اوصاف، بازی سیاست و ژئوپليتیک بخش مهمی از مباحث درباره خط لوله نورداستریم دو هستند. این خط لوله حتی باعث ایجاد شکاف در میان برخی کشورهای اروپایی مثل لهستان با آلمان هم شده چون این کشورها معتقدند آلمان نباید به خاطر منافع خودش با روسیه وارد شراکت شود.
جدا از اروپا، مسئله نورداستریم دو آنقدر برای طرف آمریکایی هم مهم است که دونالد ترامپ و تد کروز تهدید کردند که شرکتهای شریک در این پروژه خط لوله را تحریم خواهند کرد. اما ظاهرا کمی برای این تهدیدها و تحریمها دیر شده چون این پروژه احتمالا اوایل سال آینده میلادی تکمیل خواهد شد. تقریبا ۲۰۰۰ کیلومتر از ۲۴۰۰ کیلومتر خط لوله لازم در کف دریا مستقر شدهاند و علت معطلماندن بخشهایی از پروژه هم این بود که برخی کشورهای اروپایی باید اجازه رد شدن خط لوله از نزدیکی آبهای سرزمینیشان را میدادند و مثلا دانمارک دوست نداشت این کار را بکند و بعد از معطلی بسیار بالاخره به انجام بخشی از آن رضایت داد.
رابرت روتگن رئيس کمیته سیاست خارجی پارلمان آلمان در مورد حرفهای ترامپ گفته که چنین مواضعی از سوی آمریکا باعث راهافتادن نوعی جنگ تجاری علیه کشورهای اروپایی میشود و مناسبات دو سوی اقیانوس اطلس (آمریکا و اروپا) را خدشهدار میکند؛ آن هم در شرایطی که انتقادات دائمی ترامپ از آنگلا مرکل دیگر حوصله سیاستمداران آلمانی را سر برده است. جالب اینجاست که مرکل خودش در جریان کنفرانس امنیتی مونیخ در ماه فوریه حسابی از خجالت «نگرانیهای آمریکا» درباره خط لوله نورداستریم درآمده بود و گفته بود هر مولکول از گاز روسیه همیشه مولکول روسی باقی میماند و فرق نمیکند که از اوکراین رد شود یا از جای دیگری بیاید.
در همین حال، جنبه سیاسی قضیه نورداستریم همچنان خیلی گسترده است. مخالفان میگویند روسیه با فروش گاز از این طریق میتواند درآمد زیادی به جیب بزند و این برای آمریکا که خواهان تضعیف موقعیت روسیه است خوشایند نیست. از آن طرف، موافقان میگویند منطقیترین راه برای تامین گاز مورد نیاز اروپا، خرید از روسیه است و به نوعی روسیه و اروپا در این مورد به یکدیگر احتیاج دارند.
البته اروپاییها و به خصوص آلمانیها به خرید الانجی از آمریکا هم بیتمایل نیستند اما آن را تنها گزینه پیش روی خود نمیدانند. نکته دیگر هم این است که نیاز اروپا به انرژی همواره در حال افزایش است و گاز به نوعی جایگزین استفاده از زغالسنگ شده؛ آن هم در شرایطی که هنوز استفاده از انرژی هستهای برای تامین نیاز انرژی اروپا کافی نیست و انرژیهای تجدیدپذیر هم این خلأ را نتوانستهاند به صورت کامل پر کنند.