در لایحه بودجه 99 میزان درآمدهای ارزی صادرات گاز 4 میلیارد دلار در نظر گرفته‌شده است

صادرات گاز از نفت پیشی می گیرد؟

تاریخ 1398/10/08 ساعت 11:09

میانگین صادرات نفت و میعانات کشور در نیمه اول سال 2018، 2.5 میلیون بشکه در روز بود اما در ماه اکتبر 2019، به 332 هزار بشکه در روز کاهش یافت.

براساس هفته‌نامه میس، در راستای محدودیت‌های زیادی که برای صادرات نفت ایران ایجادشده، آمارهای کپلر حاکی از کاهش صادرات نفت کشور به کمتر از متوسط 213 هزار بشکه در روز در ماه نوامبر است. میانگین صادرات نفت و میعانات کشور در نیمه اول سال 2018، 2.5 میلیون بشکه در روز بود اما در ماه اکتبر 2019، به 332 هزار بشکه در روز کاهش یافت. مرکز پژوهش های مجلس در خبرنامه تحولات انرژی به وضعیت آتی بازار نفت و صادرات گاز ایران پرداخته است.

طبق این گزارش، چین به‌عنوان اصلی‌ترین مشتری نفت ایران باقی‌مانده است. آمارهای رسمی بین‌المللی سطح واردات نفت از ایران را طی ماه‌های آگوست، سپتامبر و اکتبر 2019 به ترتیب 185،131 و 125 هزار بشکه در روز اعلام کرده‌اند.

سایر حجم صادرات فعلی باقی‌مانده نیز با حجم صادرات سوریه و مالزی ترکیب‌شده است. آخرین حجمی که چین از مالزی واردات داشته به ترتیب در ماه سپتامبر و اکتبر معادل 481 و 462 هزار بشکه در روز تخمین زده‌شده که البته این محموله صادراتی ترکیبی با نفت ونزوئلا و ایران بوده است (میس، 29 نوامبر 2019.) اگر با فرض اینکه منابع درآمدی حاصل از صادرات نفت کشور به سوریه به‌زودی تسویه نشود، در این صورت درآمد ماه‌های اخیر معادل فروش 200 هزار بشکه در روز خواهد بود. متوسط قیمت نفت سنگین صادراتی ایران براساس گزارش ماهنامه اوپک (نوامبر 2019) طی ماه‌های سپتامبر و اکتبر به ترتیب 60.32 و 57.94 دلار به ازای هر بشکه بوده است. متوسط قیمت نفت صادراتی ایران در سال 2018 معادل 69.59 دلار به ازای هر بشکه اعلام شده است.

به نقل از میس، تمرکز بر صادرات گاز کشور شاید نقطه قابل اتکایی برای جبران کسری‌های درآمدی باوجود آمده باشد. کشورهای واردکننده گاز ایران از طریق خط لوله ترکیه، عراق و بخشی از ارمنستان و آذربایجان هستند و ازآنجایی‌که عواید و درآمدهای حاصل از صادرات گاز کشور در مقایسه با نفت در بهترین حالت نسبت به 18 ماه گذشته چندان دچار رکود نشده است، بنابراین، پتانسیل اصلی صادرات گاز به عراق و ترکیه اعلام‌شده به‌طوری‌که ترکیه براساس آمارهای میس در ماه سپتامبر 648 میلیون مترمکعب (736 میلیون فوت مکعب در روز) از ایران واردات گاز داشته که بالاترین رقم از ماه مارس بوده است. میانگین کل صادرات گاز کشور به ترکیه در 9 ماهه سال 2019 معادل روزانه 5.17 میلیارد مترمکعب (670  میلیون فوت مکعب در روز) بود که این میزان در مدت مشابه در سال 2018، 5.54 میلیارد مترمکعب در روز بوده است.

با توجه به سطوح فعلی قیمت‌های نفت، ترکیه حدود 250 دلار به ازای هر هزار مترمکعب گاز (حدود 7 دلار به ازای هر میلیون بی تی یو) به ایران پرداخت می‌کند. این بدان معناست که ایران حدود 1.4 میلیارد دلار طی 9 ماهه سال 2019 و طی ماه سپتامبر 162 میلیون دلار از محل فروش گاز به ترکیه درآمد داشته است.

طبق این گزارش، کلیدی‌ترین کشور مقصد صادرات گاز ایران، عراق است که برخلاف ترکیه به‌ویژه از نیمه دوم ماه اکتبر، تلاش کرده برای بهره‌مندی از برخی تعلیق‌های تحریم ایران در خصوص فرصت یافتن برای واردات گاز از ایران به آمریکا نزدیک‌تر شود. براساس آمار، متوسط واردات گاز عراق در چهار ماه به انضمام ماه سپتامبر معادل 807 میلیون فوت مکعب در روز (روزانه 686 مترمکعب) بوده است. با احتساب نفت بشکه‌ای 60 دلار، عراق به ازای هر میلیون بی تی یو گاز 6.60 دلار به ایران پرداخت کرده است. بدین ترتیب درآمد ارزی ایران از صادرات گاز به عراق طی ماه‌های آگوست و سپتامبر 160 میلیون دلار بوده است و با توجه به تخمین‌های بی پی، ارمنستان و آذربایجان، 0.5 میلیارد مترمکعب واردات گاز از کشور داشته‌اند و بنابراین پتانسیل افزایش و پیشی گرفتن صادرات گاز از نفت مهیاست. از طرفی براساس لایحه بودجه سال 1399 میزان درآمدهای ارزی صادرات گاز 4 میلیارد دلار در نظر گرفته‌شده است.