تاکسیهای آنلاین در سالهای گذشته با افزایش درخواستهای خودروهای پلاک شهرستان برای کار در تهران روبهرو بودهاند. علت اصلی این اتفاق چیست؟ چگونه میتوان آن را مدیریت کرد؟
یزدان مرادی/آینده نگر
در سالهای اخیر تاکسیهای آنلاین به انتخاب اول بخش قابل توجهی از مردم برای درآمدزایی تبدیل شده است. این انتخاب در شهرهای مختلف با درآمدهای متفاوتی همراه است و طبیعتاً تهران به دلیل حجم بالای مسافر و شرایط خاص اقتصادی، انتخابی به مراتب بهتر برای مسافرکشی است. آمارها میگوید روزانه 18 میلیون سفر در تهران انجام میشود که پتانسیلی بسیار مناسب برای تاکسیهای آنلاین است. سهم اسنپ از این تعداد حدود یک میلیون سفر اعلام شده است. مجموعه این شرایط باعث شده در سالهای اخیر شاهد حضور خودروهای پلاک شهرستان در تهران و مسافرکشی آنها از طریق تاکسیهای آنلاین باشیم. البته اسنپ که سهم نزديك به 90 درصدی بازار را در اختیار دارد گفته است که فعالیت خودروهايی با پلاک غیربومی در تمامی شهرهای تحت پوشش این سامانه ممنوع است، تپسی هم از اساس خود را مبرا از این اتفاق دانسته با این حال آنچه مشخص است، حضور این قبیل رانندهها در سطح شهر تهران و افزایش آنها طی سالهای اخیر است. به تازگی مشاور معاون شهردار تهران با اشاره به اینکه تاکسیهای اینترنتی پلاک شهرستان دیگر نمیتوانند در تهران فعالیت کنند، از حذف پدیده ماشینخوابی خبر داده و گفته است: «با فعالیت تاکسیهای اینترنتی بدون نظارت، پدیده ماشینخوابی در پایتخت به وجود آمده بود و خودروهای پلاک شهرستان جهت فعالیت در این تاکسیها به تهران میآمدند که از این پس به دلیل اینکه قوانین مهاجرت به هم نخورد، وزارت کشور اعلام کرده هر خودرویی باید در شهرستان محل پلاک خود فعالیت تحت عنوان تاکسی اینترنتی را داشته باشد.» علی پیرحسینلو از حذف پدیده ماشینخوابی خبر داده است در حالی که علت اصلی شکلگیری این پدیده بیکاری است و معضلات اجتماعی را نمیتوان با دستور حل کرد. بررسیها نشان میدهد رانندههای غیربومی که در تهران به مسافرکشی مشغولاند از مناطق مختلف ایران آمدهاند اما عمدهشان از اهالی استانهای کرمانشاه و لرستان هستند که بعد از یزد، بیشترین آمار بیکاری را در ایران به خود اختصاص دادهاند. کارشناسان میگویند مسائل معیشتی ایران رها شده است و جامعه خودش برای بحرانهای خودش راهکار پیدا میکند. یکی از این راهکارها به شکلگیری پدیده ماشینخوابی منجر شده که راهکاری نامناسب برای رانندهها، خانوادههای آنها و در نهایت جامعه است اما تا زمانی که معضل بیکاری حل نشود، ادامه خواهد داشت.
واکنش تاکسیهای آنلاین به ماجرای پلاک شهرستانیها
ماکسیم: ممنوعیتی نداریم
ماکسیم یکی از جمله تاکسیهای آنلاین است که در سالهای اخیر با رشد تقاضای رانندههای شهرستانی مواجه شده. مدیر توسعه بازار تاکسی ماکسیم با تأیید افزایش درخواست رانندگان این شرکت تاکسی اینترنتی برای تردد در شهر تهران به تجارت نیوز گفته است: معمولاً در اطراف کلانشهرها این موضوع مشاهده میشود و رانندگان بسیاری برای کار از شهرهای اطراف به شهرهای بزرگ میآیند. اما بهطور کلی در مجموعه ماکسیم فعالیت رانندهها محدود به شماره پلاک ماشین نیست، به این معنی که اگر کسی از شهرستان آمده باشد، ممنوعیتی برایش در ماکسیم وجود ندارد و از این جهت مزیتی برای رانندگان قايل نیستیم. ممکن است رانندگان بهطور مثال محل سکونتشان همدان باشد و در یک بازه زمانی مشخص قصد تردد در شهر تهران را داشته باشند و در این زمان میخواهند کار هم بکنند؛ این افراد درخواست فعالیت در شهر تهران را میدهند و مانعی برای فعالیتشان وجود ندارد. در واقع لازم نیست این افراد ساکن شهر تهران باشند. آرمین کریمی با اشاره به اینکه در دادههای آماری ماکسیم در چند ماه اخیر تعداد درخواست برای تغییر شهر و فعالیت در شهر تهران افزایش داشته است، ادامه میدهد: اصولاً در کلانشهرها این موضوع قابل لمس است. به این دلیل که درآمد رانندگان و میانگین کرایه در شهرهای بزرگ با توجه به مسیرها به نسبت شهرهای کوچک بالا است. بنابراین شاهد هستیم که خیلی از رانندگان در شهرهای کوچک درخواست تغییر واحد برای فعالیت در شهرهای دیگر را میدهند. در ماکسیم، رانندگان صرفنظر از اینکه کجا سکونت دارند، میتوانند شهر محل فعالیت خود را تغییر دهند، اما اگر قرار بر فعالیت بهطور دائم باشد، راننده باید درخواست تغییر واحد محل سکونت بدهد.
تپسی: متعلق به ما نیستند
آخرین واکنش تپسی به ماجرای حضور خودروهای پلاک شهرستان در تاکسیهای آنلاین این بوده است: رانندههای این ماشینها در تپسی کار نمیکنند. روابط عمومی تپسی اخیراً به تجارت نیوز گفته است: «تردد رانندگانی بهغیر از پلاک مربوط به استان تهران در این شرکت ممنوع است و پلاکهایی از شهرهایی که بهطور مثال مربوط به قزوین یا زنجان است و اخیراً در شهر تهران تردد داشتهاند، متعلق به تپسی نیستند.»
اسنپ: ممنوع است
اسنپ بیش از 85 درصد سهم بازار تاکسیهای آنلاین را در اختیار دارد و بیش از 700 هزار راننده برای این شرکت کار میکنند. بنابراین طبیعی است که رانندههای شهرستانی اسنپ را برای کار انتخاب کرده باشند. این شرکت اما گفته است: «فعالیت خودروهایی با پلاک غیربومی در شهرهای تحت پوشش اسنپ در ناوگان این سامانه ممنوع شمرده میشود و از اساس غیرممکن است. پلیس راهور ناجا در آغاز فعالیت سامانه هوشمند حملونقل دستور توقف فعالیت خودروهايی با پلاک غیربومی در تهران را صادر کرد. پس از صدور این دستور زیرساختهای فنی لازم جهت اجرايی ساختن این مورد از سوی اسنپ تدارک دیده شد، بنابراین كاري مغایر این قانون به لحاظ فنی در این سامانه غیرممکن است و اسنپ اعلام میدارد که در ناوگان خود، پلاک هر شهر تنها در همان شهر اجازه فعالیت دارد. اسنپ همواره خود را تسلیم قوانین وضعشده از سوی نهادهای قانونگذار و رسمی کشور میداند و این رفتار شامل قانون ممنوعیت فعالیت خودروهايی با پلاک غیربومی در تمامی شهرهای تحت پوشش این سامانه نیز میشود.»