در ایران به علت وجود ذخایر سوخت فسیلی به صرفهجویی و کنترل مصرف سوخت توجه چندانی نمیشود بهطوریکه در سال 2007 ایران با 1.1 درصد جمعیت جهان 1.5 درصد انتشار گاز را داشته است. با توجه به رابطه مستقیم بین مصرف سوخت و آلودگی هوا، باید به آثار این موضوع بر محیطزیست و هزینههای حاصل از آن شامل هزینههای اقتصادی حاصل از آن توجه بیشتری داشت.
هرسال فصل سرما که آغاز میشود، نگرانی از آلودگی هم با خود میآورد. نگرانی که تنها بهسلامتی برنمیگردد، آلودگی هزینهها و خسارتهایی را هم ایجاد میکند. مرکز پژوهشهای مجلس در گزارشی به آسیبشناسی قوانین آلودگی هوای کشور و خسارتهای ناشی از آن منتشر کرده است.
طبق این گزارش، رشد اقتصادی از مهمترین اولویتهای دولتها در اداره کشور است. در کشورهای درحالتوسعه مانند ایران که به سمت صنعتی شدن پیش میروند، این رشد اقتصادی آثار ناگواری بر محیطزیست به همراه خواهد داشت، زیرا بستر هر فعالیت اقتصادی و صنعتی محیطزیست است درنتیجه رشد اقتصادی و محیطزیست به یکدیگر وابسته هستند.
تاکنون مطالعات فراوانی در زمینه رابطه رشد اقتصادی و رشد صنعتی با انتشار گازهای گلخانهای بهعنوان شاخصی برای تعیین میزان آلودگی هوا انجامشده است. این مطالعات نشان میدهد در کشورهای درحالتوسعه مانند پاکستان و ایران به علت اولویت قرار دادن رشد اقتصادی و حذف یا تضعیف قوانین محدودکننده استفاده از محیطزیست، رشد اقتصادی، مصرف انرژی و رشد جمعیت شهرنشینی بر انتشار گازهای گلخانهای بهطور عام و انتشار گاز کربندیاکسید بهطور خاص تأثیر مستقیم دارد. هرچند در تجربیات کشورهای توسعهیافته به دلیل وجود قوانین سفتوسخت مرتبط با محیطزیست و وجود انگیزههای حمایت از آن رشد اقتصادی در بلندمدت، کاهش انتشار گازهای گلخانهای و آلودگی هوا را در پی خواهد داشت.
در ایران به علت وجود ذخایر سوخت فسیلی به صرفهجویی و کنترل مصرف سوخت توجه چندانی نمیشود بهطوریکه در سال 2007 ایران با 1.1 درصد جمعیت جهان 1.5 درصد انتشار گاز را داشته است. با توجه به رابطه مستقیم بین مصرف سوخت و آلودگی هوا، باید به آثار این موضوع بر محیطزیست و هزینههای حاصل از آن شامل هزینههای اقتصادی حاصل از آن توجه بیشتری داشت.
این گزارش همچنین ادامه داد: در حال حاضر در کشورهای موفق در عرصه مبارزه با آلودگی هوا، سیاست اتخاذشده مبتنی بر پرداخت هزینه توسط شخص، نهاد یا دستگاه آلودهکننده است. هزینههای آلودگی هوا میتواند شامل هزینه خدمات اشتراکی مربوط به درمان یا دفع آلودگی مربوط به استفاده از محصول آلاینده باشد. هزینههای مربوط به آلودهکننده، میتواند بهصورت هزینهای برای تأمین انرژی یا جمعآوری ضایعات بهجامانده باشد.
بهطورکلی آلودگی هوا هزینههای اقتصادی زیادی را بر منطقه اروپایی WHO تحمیل میکند. برای مثال در سال 2010 هزینههای سالیانه مرگومیرهای زودرس ناشی از آلودگی هوا در کشورهای اروپایی WHO در حدود 1.4 تریلیون دلار بوده و هزینههای کلی سالیانه ناشی از آلودگی هوا بر سلامت در حدود 1.6 تریلیون دلار بوده است (مخارج جهانی بهداشتی در سال 2009 تقریباً 5.1 تریلیون دلار و مجموعاً هزینههای بیماریهای روانی در حدود 2.5 تریلیون دلار و در حوزه بیماریهای قلبی عروقی در حدود 0.9 تریلیون دلار بوده است.)
سازمان همکاری و توسعه بینالمللی در آوریل سال 2015 نتایج تحقیقاتی را منتشر کرد که نشان میداد در سال 2010، بالغبر 600 هزار مرگ زودرس در اروپا به خاطر آلودگی هوا، بوده است. با توجه به هزینههای 1.6 تریلیون دلاری بر سلامت، این رقم برابر با یکدهم از کل تولید ناخالص داخلی اتحادیه اروپا در سال 2013 است. گزارشهای بانک جهانی نشان داده است که هزینه آلودگی هوا در چین سالیانه معادل 10 درصد از تولید ناخالص داخلی است این عدد در ایران حدود 2.3 درصد است.
*خسارت 2.6 میلیارد دلاری
طبق گزارش بانک جهانی در دسامبر سال 2016، آلودگی هوا به عنوان کُشندهترین نوع آلودگی و چهارمين عامل اصلی مرگومير زودرس در سراسر جهان مطرح است. مواجهه طولانی مدت با آلودگی هوا در سال 2016 منجر به بيش از 6 ميليون مورد مرگومير ناشی از سكته مغزی، حملات قلبی، مشكلات ریوی و سرطان شده است.
ازسوی دیگر هزینههای اقتصادی مربوط به آلودگی هوا، به گزارش بانک جهانی در سال 2018 حدود 2.6 ميليارد دلار در تهران برآورد میشود. البته این برآورد تنها تأثيرات آلودگی بر سلامت انسان را درنظر میگيرد و به همين دليل این عدد کمترین هزینه از کل هزینههای اقتصادی آلودگی هواست، بنابراین معضلات و مشكلاتی نظير کاهش بهرهوری کشاورزی، کاهش دید، آسيب ناشی از آلودگی بلندمدت هوا به مكانهای فرهنگی و زیرساختها، کاهش کيفيت زندگی و روزهای تعليمی از دست رفته بهدليل بسته بودن مدارس؛ از نمونههای قدرتمند آثار آلودگی هوا بر اقتصاد هستند.