طبقه متوسط اقتصادی بیشترین آسیب را از بحران تجربه کردند. آنها شاهد از بین رفتن فرصتهای شغلی خود بودند و از حجم پولی که در دسترسشان بود کاسته شد.
مونا مشهدی رجبی/آینده نگر
تحریمهای اقتصادی فشار زیادی به اقتصاد ایران وارد کرده است ولی بار اصلی این فشار روی دوش طبقه متوسط است.خارج شدن امریکا از توافق هستهای ایران و بازگشت تحریمهای اقتصادی این روزها در تمامی رسانهها مورد بحث قرار میگیرد ولی سؤال اصلی این است که فشار اصلی ناشی از این تحریمها و فشار اقتصادی بر دوش کدام قشر از جامعه است. در اینکه سیاست فشار اقتصادی امریکا زمینه را برای کاهش نرخ رشد اقتصادی و افزایش تورم و افت ارزش پول ملی فراهم کرده است شکی نیست ولی بدون شک نمیتواند امریکا را به اهداف سیاسی خود برساند مگر اینکه اصلاحاتی در این سیاست ایجاد شود.
لسآنجلس تایمز در گزارشی با همین عنوان نوشت: امریکا در سال ۲۰۱۵ میلادی توافقی را با ایران و کشورهای صنعتی امضا کرد و در سال ۲۰۱۶، بعد از اجرای تعهدات از طرف ایران این توافق اجرایی شد. اما با روی کار آمدن ترامپ در امریکا ورق برگشت و او از این توافق به عنوان بدترین توافق برای امریکا نام برد و از آن خارج شد. این سیاست ترامپ در شرایطی اجرایی شد که دیگر کشورهای بزرگ دنیا از آن به عنوان یک توافق خوب و حاصل یک دهه دیپلماسی یاد میکردند. بههرحال بازگرداندن تحریمهای اقتصادهای علیه ایران، تحریم نفتی و بانکی و حتی تحریم آلومینیوم و فولاد همگی سبب شد تا اوضاع سختتر از قبل بشود. ارزش پول ایران تنزل یافت، واردات دارو با مشکلات روبهرو شد، قیمت دارو و مایحتاج اساسی زندگی رشد کرد و شرایط هرروز بدتر شد. امریکا این سیاست فشار حداکثری را برای همراه کردن دولت ایران با سیاستهای خود در پیش گرفت ولی به گفته رسانههای امریکایی و تحلیلگران و پژوهشگران، بیشترین آسیب به مردم عادی بهخصوص طبقه متوسط وارد شده است. طبقهای که نه از سرمایههای خود بلکه با استفاده از دستمزدشان امرار معاش میکنند و افزایش هزینههای زندگی تأمین معاش را برای آنها سخت و سختتر میکند.
طبقه متوسط آسیب دیدند
طبقه متوسط اقتصادی بیشترین آسیب را از بحران تجربه کردند. آنها شاهد از بین رفتن فرصتهای شغلی خود بودند و از حجم پولی که در دسترسشان بود کاسته شد. افزایش هزینهها در شرایطی که میزان درآمد آنها تغییر زیادی نکرده بود سبب شد تا قدرت خریدشان کم شود و حتی توان تأمین نیازهای جاری زندگی خود را نداشته باشند.
لسآنجلس تایمز با اشاره به این مسئله که دولت ترامپ سیاست نادرستی را در پیش گرفته است، نوشت: کاهش سرمایهگذاری خارجی در ایران و کاهش درآمد این کشور از صادرات نفت بیشترین آسیب را به زندگی مردم وارد کرده است و اصلاً اهدافی که دولت مطرح کرده است را پیگیری نمیکند.
این روزنامه سیاست تشدید فشار اقتصادی با هدف متقاعد کردن دولت ایران برای مذاکره را سیاستی نادرست قلمداد کرد که امریکا را از هدفش دورتر و دورتر میکند. در این گزارش آمده است: کاهش ارزش پول ملی، افزایش نرخ تورم، افزایش قیمت مواد غذایی و انرژی و حتی افزایش قیمت دارو و پوشاک همه باعث میشود تا طبقه متوسط آسیب ببینند ولی همراه شدن دولت ایران با سیاست تحمیلی امریکا از این مسیر محقق نمیشود.
اجلاس جی هفت و تلاش برای مذاکره رودررو
کشمکش ایران و امریکا از زمانی که تحریمهای اقتصادی، بانکی و نفتی و حتی تحریم صادرات فلزات اساسی شروع شده است، همچنان ادامه دارد ولی نقطهعطف این تحولات را باید در اجلاس جی هفت و سخن گفتن ماکرون، رئیسجمهوری کشور فرانسه در مورد مذاکره مستقیم روسای جمهوری ایران و امریکا دید. با وجود اینکه فرانسه رسماً اعلام کرد آمادگی لازم برای میانجیگری در این زمینه را دارد ولی روسای جمهوری دو کشور از مناسب نبودن زمان برای مذاکره سخت گفتند. هریک از پیششرطهایی صحبت کردند که باید قبل از مذاکره اجرا شود. ولی همینکه صحبت در مورد این مذاکره مستقیم مطرح شد و طرفین با جدیت به مخالفت با این سیاست نپرداختند، یعنی گام مهمی برداشته شده است.
فردریک گاس یکی از تحلیلگران اقتصاد بینالملل در مرکز مطالعات اقتصاد سیاسی واشنگتن در این زمینه به لسآنجلس تایمز گفت: اجلاس جی هفت و تحولاتی را که در حاشیه آن ایجاد شد میتوان از مهمترین مسائل در جریان کشمکشها و درگیریهای اخیر ایران و امریکا دانست. به نظر میرسد گام مهمی در زمینه حل مشکلات برداشته شده است. البته نمیتوانیم انتظار داشته باشیم که این مسائل ظرف مدت کوتاهی برطرف شود ولی میتوان انتظار داشت که دیر یا زود شاهد بهبود اوضاع باشیم.
انتظار و باز هم انتظار
حل شدن معضل رابطه ایران و امریکا نهتنها از جنبه سیاسی بلکه به دلیل وضعیت اقتصادی و معیشتی مردم اهمیت زیادی دارد. معضلی که این روزها سهم بیشتری از مردم را تحت تأثیر قرار داده است و بسیاری از افراد را بیکار کرده است. معضلی که دسترسی بیماران به داروها را محدود کرده است و سلامت جامعه را هدف قرار داده است.
لسآنجلس تایمز در انتهای گزارش خود با اشاره به اینکه باید منتظر حل مشکلات بود نوشت: سیاست امریکا راه به جایی نمیبرد. امریکا باید بداند که تنها با تعامل است که مشکلات برطرف میشود و فشار اقتصادی به دیگر کشورها با استفاده از ابزارهایی که در اختیار دارد مانند دلار، تنها کلاف مشکلات جهان را درهمتنیدهتر خواهد کرد. باید منتظر یک راهحل در عرصه بینالمللی بود. راهحلی که نتیجهاش بهبود معیشت مردم و ایجاد فرصتهای شغلی برای طبقه متوسط باشد. راهحلی پایدار و اثرگذار.