جمعیت ونزوئلاییهایی که آواره شدهاند به حدود 4 میلیون نفر میرسد
واشنگتن پست/ ترجمه:آینده نگر
مایرلی سانچز در صف غذا در اردوگاه پناهندگان ونزوئلایی در 18 کیلومتری مرز ونزوئلا ایستاده است. صف آهسته به جلو حرکت میکند و سانچز 31 ساله بدون شوهر که کر و لال است و یک بچه هم دارد، شکمش را میمالد و به دهانش اشاره میکند. آنتونیو، پسر 9 سالهاش، توضیح میدهد که «غذا میخواهد».
سانچز و آنتونیو و دهها هزار نفر همچون آنها، مرحله جدیدی از بحران عظیم مهاجرت را در تاریخ آمریکای لاتین شکل میدهند. بعد از سالها شروع مهاجرت جمعی از ونزوئلایی که اقتصادی ورشکسته شده، موج تازهای از آسیبپذیرترین اقشار این کشور در حال ترککردن آن هستند، کسانی همچون زنان و بچههای بیپناه، سالمندان، بیماران و معلولان. آنها تلاش میکنند از ظرفیت پذیرش کلمبیا استفاده کنند، کشوری که با فاصله زیادی نسبت به دیگر کشورهای منطقه، بیشترین تعداد مهاجران را از ونزوئلا پذیرفته است.
شش ماه بعد از شروع اعتراضات در ونزوئلا که تلاشی بود با حمایت آمریکا تا نیکولاس مادورو را از سریر قدرت پایین بیاورد، وضعیت برای مردم شاید هیچوقت بهاندازه حالا وخیم نبوده است. کمبود مواد ضروری مثل دارو، غذا، بنزین و آب عمیقتر از همیشه شده و قطعیهای سراسری برق در این کشور فروپاشیده سوسیالیستی باعث شده ونزوئلا در ماههای اخیر به جمع کشورهایی وارد شود که بیشترین میزان خودکشی را در جهان دارند.
ونزوئلاییها پیشبینی میکنند که دور جدیدی از تحریمهای آمریکا ضد آنها در هفتههای اخیر اعمال شود و بنابراین میزان صدماتی که از این تحریمها خواهند خورد بیشتر از این نیز خواهد شد. مقامات آمریکا دستور دادهاند که تمامی داراییها و املاک دولت ونزوئلا و مقامات آن ضبط شود و از نقلوانتقال پولی با نهادهای این کشور از جمله بانک مرکزی و شرکت ملی نفت آن ممانعت به عمل آید. بنابراین ونزوئلا نیز در جمع کشورهایی قرار خواهد گرفت که آمریکا آنها را تحریم کرده است، مثل کوبا، سوریه یا کره شمالی. مادورو به این تحریمها با نپذیرفتن مذاکره با مخالفان واکنش نشان داده است.
اما مدتها پیش از اینکه آمریکا بر ضد ونزوئلا تحریم وضع کند، این کشور دچار گرسنگی بود و همین امر باعث ایجاد موج مهاجرتی خروج از کشور شده بود، موجی که اکنون با بحرانیتر شدن وضعیت سیاسی کشور و فروپاشی اقتصاد آن، وارد مرحله جدیدی شده است. موج مهاجرت سالهای پیش را کسانی تشکیل میدادن که دارای وضع مالی بهتری بودند و مهارتهایی یا نیروی بدنی مناسبی داشتند که میتوانستند در کشورهای مقصد فعالیتهای اقتصادی خوبی را انجام دهند. اما مددکاران و مقامات نهادهای بینالمللی میگویند که موج اخیر مهاجرت از ونزوئلا را کسانی تشکیل میدهند که بسیار فقیرترند و عمدتاً ونزوئلاییهای آسیبپذیری هستند که مهاجرت برای آنها خیلی سختتر است اما چاره دیگری غیر از آن نیز نداشتهاند.
از ماه نوامبر سال گذشته تا ژوئن امسال که بازه زمانیای بوده که آمار مهاجرت ونزوئلاییها در آن موجود است، درخواست برای اقامت در کلمبیا مثلاً برای زنان و سالمندان، از درخواست اقامت مردان پیشی گرفته است. نوانخانهها و خانههای امن در کلمبیا هشدا نسبت به افزایش شدید شمار زنان باردار، سالمندان و کودکان مهاجر هشدار دادهاند، کسانی که خیلی از آنها از مسیرهای خطرناک و غیرقانونی وارد این کشور میشوند.
کارلوس هلمز تروجیلو، وزیر امور خارجه کلمبیا، گفته است: «کلمبیا از جهان میخواهد که همدلی بیشتری از خود نشان دهد. ما هر کاری که میتوانستیم انجام دادهایم. ما واکنش انساندوستانه خود را نشان دادهایم. ما سیاستهای عمومیای برای این امر وضع کردهایم. ما برای این مسئله از منابع ملی و منابع محلی بودجه اختصاص دادهایم. اما ابعاد عظیم این بحران مهاجرت فراتر از توان ما است که بتوانیم مدیریتش کنیم.»
جمعیت ونزوئلاییهایی که آواره شدهاند به حدود 4 میلیون نفر میرسد و آنها بزرگترین بحران مهاجرت از جنگ جهانی دوم را بعد از سوریهایها تشکیل میدهند. اما با این حال، تقریباً بهاندازه سوریها از کمکهای بینالمللی بهرهمند نشدهاند. برای هر مهاجر سوری آوارهشده تقریباً 5 هزار دلار از کمکها و منابع بینالمللی هزینه شده اما برای هر آواره ونزوئلایی فقط 300 دلار اختصاص داده شده است. سال گذشته، سازمان ملل و نهادهای دیگر در مجموع 738 میلیون دلار به بحران مهاجرت ونزوئلا دادند که یکچهارم چیزی بود که قبلاً قولش را داده بودند که برای این کار کنار بگذارند.
با شدت گرفتن وضعیت بحرانی در سیاست و اقتصاد ونزوئلا، موج مهاجرت افراد آسیبپذیر که از این کشور خارج میشود سهمگینتر خواهد شد و بحرانهایی که برای منطقه به وجود خواهد آورد، دامن کشورهای منطقه و حتی جامعه بینالمللی را خواهد گرفت. به نظر میرسد که کشورهای جهان هنوز حساسیت زیادی به این مسئله نشان نمیدهند که در آینده نزدیک و بهتدریج با عمیقتر شدن فجایع انسانی در این منطقه شاهد توجه روزافزون به آن نیز خواهیم بود.