تلاش من همیشه این بود که خودم را در زنجیره غذایی بالا بکشم. کارم را با سیمان شروع کردم و بعد به سراغ منسوجات و بانکداری رفتم.
زهرا چوپانکاره/ آینده نگر
خبرنگاری که از سوی نشریه تایم برای مصاحبه با الکیو دانگوت در حاشیه نشست سالیانه مجمع جهانی اقتصاد شرکت کرده بود نوشته است: «منتظر الیکو دانگوت هستم. همه منتظر او هستند، منتظر ثروتمندترین مرد آفریقا با 24.7 میلیارد دلار ثروت (بیشتر از کارل ایکان و جورج سوروس). امسال در اجلاسی که در شهر ابوجا در نیجریه برگزار شده است احتمالاً او بیش از هر کسی هوادار برای ملاقات و مصاحبه دارد.» مصاحبهای که او سرانجام در محل اقامت دانگوت در هتل هیلتون انجام داد مربوط میشود به سال 2014 و حالا 5 سال از آن زمان گذشته است. حالا میشود صحبتهای دانگوت را و آنچه را که در سر داشت با وضعیت فعلی او مقایسه کرد. ثروت او در فهرست بلومبرگ حالا با عدد 16.1 میلیارد دلار به ثبت رسیده است و نسبت به آن زمان به رده 79 فهرست ثروتمندان سقوط کرده است. هرچند هنوز هم ثروت و جایگاه بسیار بالاتری از سوروس دارد اما دیگر نمیتوان او را رقیب ایکان تصور کرد. او در مصابحهاش با تایم در مورد راهاندازی پالایشگاههای شرکتش تا سال 2017 صحبت میکند، اتفاقی که همچنان در حال تکامل است، از سال آینده میلادی عملیات ساخت پالایشگاه دانگوت شروع میشود تا پس از پایان تبدیل به بزرگترين مجموعه پالایشگاهی در کل آفریقا شود. در کنار همه اینها او همچنان مانند سالهای قبل لقب ثروتمندترین مرد آفریقا را برای خود حفظ کرده است.
زمانی که تایم به سراغ دانگوت رفت، مسئله دزدیدن دختران نیجریهای توسط گروه بوکوحرام داغ بود. این مسئلهای است که البته در مصاحبه هم به میان آمد تا او توضیح بدهد که نسبت میان امنیت و سرمایهگذاری چیست. دانگوت که حالا 62 سال دارد از خانواده ثروتمندی برخاسته و خودش هم میگوید که یکی از مهمترین تفاوتهایش با دیگر کارآفرینان در داشتن سرمایه انبوه بوده است اما نه در این مصاحبه بلکه در جاهای دیگر تکرار کرده است که آنجه نیجریه را میسازد بازگشتن سرمایهها به این کشور است، او معتقد است که برای ساختن و آبادی هر کشوری باید پولها را بازگرداند و به جریان انداخت و در کنار هم مشغول به کار شد. دانگوت حالا هم در حوزه سیمان و نیشکر و آرد و نفت و گاز فعال است و هم در حوزه ارتباطات. این فارغالتحصیل دانشگاه الازهر مصر همچنان در نیجریه سرمایهگذاری میکند و دامنه زیرمجموعههای هلدینگش به غنا، کامرون، زامبیا و آفریقای جنوبی هم رسیده است.
هلدینگ دانگوت اینداستریز در سال 2017 درآمدی بالغ بر 2.4 میلیارد دلار را به ثبت رساند. علیرغم ورود او به بازار انرژی هنوز هم سهم عمده ثروت دانگوت از همان صنایع سیمانی حاصل میشود که پس از بازگشتش از مصر و تحصیل در دانشگاه با کمک وامی که از عمویش گرفته بود بنا کرد. در این بخش ترجمه بخشهایی از مصاحبه او با تایم را میخوانید.
شنیدهام که در 20 سال گذشته هرگز به تعطیلات نرفتهاید، واقعیت دارد؟
واقعیت داشت. مدت زمان بسیار زیادی سخت مشغول کار بودم تا کسبوکارم را بسازم. حالا سعی میکنم که بعد از هر دو هفته کار یک هفته به خودم استراحت بدهم. ما در لاگوس زندگی میکنیم، در جزیره ویکتوریا اما یکی از علایقم این است که همراه خانوادهام به میامی برویم. قبلاً مالک دو خانه در آتلانتا بودم اما خیلی دردسر داشت. سقفها نم میزدند، برای هر کار تعمیراتی باید یک نفر را خبر میکردی. مالک خانه بودن در هر جایی دردسر دارد. حالا بیشتر در سنت رجیس میمانم. قبلاً علاقه زیادی هم به اتومبیل داشتم. مالک 25 خودرو بودم از پورشه گرفته تا فراری و دوست داشتم که از لاگوس تا کانو با سرعت 180 مایل در ساعت برانم اما وقتی دختر دومم به دنیا آمد دست از این کار کشیدم.
شما از خانوادهای نسبتاً ثروتمند آمدهاید. دوران کودکیتان چگونه بود؟
جد بزرگم تاجر قهوه بود و زمانی که از دنیا رفت به عنوان ثروتمندترین مرد آفریقای غربی شناخته میشد. پدرم هم تاجر بود و هم سیاستمدار. من در واقع پیش پدربزرگم بزرگ شدم. در فرهنگ ما رسم است که پدربزرگها نوه ارشدشان را بزرگ میکنند. من عشق زیادی از او دریافت کردم که به من اعتماد بهنفس زیادی داد.
شما کارتان را با وامی که از عمویتان گرفتید شروع کردید و توسط آن پول موفقترین تجارت با مالک بومی را در آفریقا بنیان گذاشتید. چه شد که کارتان این اندازه رونق گرفت؟
تلاش من همیشه این بود که خودم را در زنجیره غذایی بالا بکشم. کارم را با سیمان شروع کردم و بعد به سراغ منسوجات و بانکداری رفتم. زمانی که مشغول کار تجارت شکر بودم نمک و آرد را هم به تجارتم اضافه کردم و بعد با داشتن این مواد اولیه تولید پاستا را هم شروع کردیم. بعد با خودم فکر کردم که چرا برای این محصولات بستهبندیدر نظر نگیریم؟ برای همین کار بستهبندی را هم شروع کردیم.
کارهایی که انجام دادید کاملاً منطبق با فرهنگ کارآفرینی است اما تعداد کارآفرینانی که میتوانند به این درجه از موفقیت برسند انگشتشمار است. شما چه تفاوتی با سایرین داشتید؟
ما سرمایه خیلی زیادی داشتیم و میتوانستیم شبکه برق خودمان را بسازیم. اولین عاملی که در آفریقا باعث زمین خوردن کسبوکارهای مختلف میشود همین برق است یا بهتر بگویم، نبود برق. ما میخواستیم که کارمان کاملاً مستقل باشد و برقمان را هم خودمان تولید کنیم. برای همین نیروگاه ساختیم که 1.2 میلیارد دلار هزینه داشت. این درسی بود که از بحران اقتصادی گرفتم؛ خیلی مهم است که سرمایه داشته باشی. آن زمان ما به خاطر این توسعه وسیع کار حدود 2 میلیارد دلار بدهی داشتیم و بنابراین مجبور شدیم که حجم کار را کاهش دهیم. اما اگر در سال 2008 پول نقد بیشتری داشتم میتوانستم با قیمت خیلی ارزان خیلی چیزها بخرم؛ خانه، هواپیما، زمین.
حالا دارید در زنجیره غذایی بالا میروید، وارد حوزه انرژی و پالایش نفت و گاز شدهاید. نیجریه نفت زیادی دارد اما گاز تصفیهشده چندانی ندارد. خیلیها معتقدند که آفریقا با اتکا به ظرفیتهای پالایشگاهیاش میتواند رشد خیلی سریعتری داشته باشد.
بله. کار ما در حوزه پالایشگاهی سال 2017 به پایان میرسد و همراه آن هم کارخانههای پتروشیمی میآیند. این موضوع ما را به مرحله دیگری میرساند. تمام مسئله بر سر ادغام و یکپارچه کردن چیزهایی است که داریم. از همین نیشکری که داریم میتوانیم اتانول تهیه کنیم. مردم میگویند: «چرا وارد کشاورزی شویم؟» اما در واقع یکی از مهمترین ادغامها، اتصال غذا و سوخت است و آفریقا هردوی اینها را دارد. در آینده نزدیک صنعت برنج و شکر ما میتواند 180 هزار شغل ایجاد کند. دلم میخواهد برای تولد 60 سالگیام میزان سرمایهمان را به 100 میلیارد دلار برسانیم. دلم میخواهد همه متوجه آنچه واقعاً داریم بشوند. حس من این است که نیجریه مانند کلمبیا است. مردم بر اساس اطلاعات 20 سال قبلشان در مورد این کشورها قضاوت میکنند. به کلمبیا که فکر میکنید همیشه یاد کارتلهای مواد مخدر میافتید اما در واقع این کشور موقعیتهای بسیاری برای سرمایهگذاری دارد. در مورد نیجریه هم همین است. دیگر دهه 70 میلادی نیست، خیلی چیزها تغییر کرده.
اما مسئله حیاتی مجاورت هم مطرح است، نه؟ درست است که نیجریه رشد کرده اما به نظر میرسد که هنوز امنیت ندارد. رشد تولید ناخالص ملی 8 درصد بوده و در کنارش بیشتر از 200 دختر بودند که توسط گروه بوکو حرام از خانههایشان ربوده شدند.
درست است. گرچه این مسئله تجارت را متوقف نکرد اما وضعیت از کنترل خارج شد. این مسئله دولت را هم غافلگیر کرد اما اگر ما شغل ایجاد نکنیم راهی هم برای محدود کردن گروههایی مانند بوکوحرام نداریم. اگر بوکوحرام را هم به کل ریشهکن کنیم باز سروکله گروه دیگری پیدا میشود. ما باید مردممان را توانمند کنیم.