قدرت خرید مردم در یک سال اخیر 50.58 درصد کاهش پیدا کرد

دیگر نمی‌توانیم زیاد غذا بخوریم!

یزدان مرادی/آینده نگر

«ما (ایرانی‌ها) بیشتر از متوسط کشورهای صنعتی و توسعه‌یافته غذا می‌‌‌‌خوریم...» این جمله ای است که اخیرا وزیر نیرو در گفت‌وگو‌ با سایت ایلنا بیان کرده است. اما احتمالا افزایش قیمت کالاهای اساسی خصوصا مواد غذایی در یک سال اخیر به تنهایی باعث کوچک شدن سفره مردم نسبت به گذشته شده باشد. بررسی «آینده‌نگر» از میزان رشد قیمت 10 قلم مواد غذایی مورد استفاده نشان می‌‌‌‌دهد قدرت خرید مردم در یک سال گذشته حدود 50.58 درصد کاهش پیدا کرده است. بیشترین کاهش قدرت خرید مربوط به رب گوجه فرنگی با 71 درصد و کمترین متعلق به برنج و پنیر با 33.8 درصد بوده است. افزایش ناگهانی قیمت کالاهای اساسی از اواسط فروردین 97، هم‌زمان با شروع بحران ارزی استارت خورد. به مرور تورم که در اردیبهشت سال گذشته به 9 درصد رسیده بود در سیر صعودی قرار گرفت و بعد از 12 ماه روی عدد 34.2 درصد ایستاد. دولت در اردیبهشت امسال موفق شد تا حدودی ترمز رشد تورم را بگیرد اما پیش‌بینی‌های جهانی از عدد 50 درصد برای تورم سال جاری حکایت دارد؛ این یعنی قدرت خرید مردم به سیر نزولی خود ادامه خواهد داد.

1- رب گوجه فرنگی

کاهش قدرت خرید: 71 درصد

رب گوجه فرنگی رکورددار افزایش قیمت مواد غذایی در یک سال گذشته بوده است؛ آمارهای بانک مرکزی می‌‌‌‌گوید قیمت هر کیلوگرم از این ماده غذایی در اردیبهشت 97 حدود 6 هزار تومان بوده که در عرض یک سال با افزایش بیشتر از سه برابری به قیمت 20 هزار و 600 تومان رسیده است. این یعنی هر خانوار ایرانی با هزینه سال گذشته‌اش فقط می‌‌‌‌تواند 290 گرم رب گوجه فرنگی بخرد. به عبارت دیگر قدرت خرید این ماده غذایی در اردیبهشت 98 نسبت به ماه مشابه سال گذشته حدود 71 درصد کاهش پیدا کرده است. البته قیمت هر کیلوگرم رب در مقطعی از اریبهشت امسال به 24 هزار تومان هم رسید و مدتی هم روی 16 هزار و 700 تومان ماند اما در نهایت متوسط قیمت 20 هزار و 600 تومان را پذیرفت؛ مردم ایران برای پختن غذای روزانه خود به رب گوجه فرنگی نیاز دارند.

2-سیب‌زمینی

کاهش قدرت خرید: 70.7 درصد

کشاورزان وقتی می‌‌‌‌خواهند سیب‌زمینی‌ها را از دل خاک بیرون بکشند، بیل را برمی‌دارند و آن را به آرامی در خاک فرو می‌‌‌‌کنند؛ آنها از قبل می‌‌‌‌دانند سیب‌زمینی‌ها را کجا کاشته‌اند اما اگر کمی بی‌دقتی کنند، تیغه بیل، سیب‌زمینی را زخمی می‌‌‌‌کند. شاید در گذشته این کار با حساسیت کمتری انجام می‌‌‌‌شد اما حالا این‌طور نیست چون قیمت هر کیلوگرم از آن در عرض یک سال حدود 241 درصد بیشتر شده است. مرکز آمار می‌‌‌‌گوید در اردیبهشت پارسال هر کیلوگرم سیب‌زمینی حدود 1700 تومان بود اما در اردیبهشت 98 به 5 هزار و 800 تومان رسیده است. این یعنی هر خانوار ایرانی با هزینه سال گذشته‌اش فقط می‌‌‌‌تواند 293 گرم سیب‌زمینی بخرد. به عبارت دیگر قدرت خرید این ماده غذایی در عرض یک سال حدود 70.7 درصد کاهش پیدا کرده است. بیشترین قیمت سیب‌زمینی در اردیبهشت 98 حدود 7 هزار تومان و کمترین آن 5200 تومان برآورد شده است.

3- شکر

کاهش قدرت خرید: 57.5 درصد

تقریبا با یک قاشق چای‌خوری می‌‌‌‌توان حدود 5 گرم شکر را در لیوان چای ریخت. اگر برای شیرین کردن چای خود حدود 3 قاشق چای‌خوری شکر استفاده می‌‌‌‌کنید باید بدانید که قیمت آن در ماه تقریبا 3500 تومان می‌‌‌‌شود؛ با این پول می‌‌‌‌شد در اردیبهشت سال گذشته حدود یک کیلوگرم شکر خرید اما به دلیل افزایش 132 درصدی قیمت این ماده غذایی در عرض یک سال، دیگر نمی‌توان چنین کاری انجام داد. مرکز آمار می‌‌‌‌گوید هر کیلوگرم شکر در اردیبهشت 98 حدود 7 هزار و 750 تومان شده است؛ این یعنی هر خانوار ایرانی با هزینه سال گذشته‌اش می‌‌‌‌تواند 425 گرم شکر بخرد. به عبارت دیگر قدرت خرید شکر در یک سال گذشته 57.5 درصد کاهش پیدا کرده است. بیشترین قیمت ثبت‌شده برای این ماده غذایی در اردیبهشت امسال 9 هزار تومان و کمترین آن 5 هزار و 500 تومان بوده است.

4- گوشت گوساله یا گاو

کاهش قدرت خرید: 56.5 درصد

استاندارد مصرف گوشت برای هر فرد در هفته حدود 500 گرم است. مرکز آمار می‌‌‌‌گوید قیمت هر کیلوگرم گوشت گوساله یا گاو در اردیبهشت 97 حدود 40 هزار و 500 تومان بود اما در ماه مشابه سال جاری به 93 هزار تومان افزایش پیدا کرده است تا رشد 130 درصدی را شاهد باشد. این یعنی هر خانوار ایرانی با هزینه سال گذشته‌اش می‌‌‌‌تواند 435 گرم گوشت گوساله یا گاو بخرد. به عبارت دیگر قدرت خرید این ماده غذایی در عرض 12 ماه حدود 56.5 درصد کاهش پیدا کرده است. البته قیمت گوشت در اردیبهشت 98 به سقف 103 هزار تومان یا کف 66 هزار و 700 تومان هم رسید اما در نهایت متوسط 93 هزار تومان را از خود بر جای گذاشت. کارگران ایران که حداقل دستمزد روزانه 50 هزار تومان دریافت می‌‌‌‌کنند باید دو روز کار کنند تا بتوانند نیم کیلو گوشت بخرند. ایران بیش از 15 میلیون کارگر دارد که با بعد 3.2 خانوار، نزدیک به 45 میلیون نفر را پوشش می‌‌‌‌دهند.

5- گوشت گوسفند

کاهش قدرت خرید: 55 درصد

گوشت گوسفند در یک سال گذشته حدود 122 درصد رشد قیمت داشته است؛ مرکز آمار می‌‌‌‌گوید قیمت هر کیلوگرم از این ماده غذایی در اردیبهشت 97 حدود 44 هزار و 700 تومان بوده اما در اردیبهشت امسال به 99 هزار و 200 تومان رسیده است. این یعنی هر خانوار ایرانی با هزینه سال گذشته‌اش می‌‌‌‌تواند 450 گرم گوشت گوسفند بخرد. به عبارت دیگر قدرت خرید این ماده غذایی در عرض 12 ماه حدود 55 درصد کاهش پیدا کرده است. یافته های مرکز آمار نشان می‌‌‌‌دهد قیمت گوشت گوسفند در بالاترین سطح خود در اردیبهشت 98 به 116 هزار تومان و در کمترین مقدار به 76 هزار تومان رسیده بود اما هیچ‌کدام پایدار نبود. دولت برای کنترل قیمت گوشت به عرضه گوشت منجمد روی آورد اما به گفته مرکز پژوهش‌ها، برخی گروه‌ها این گوشت‌ها را به چرخ‌کرده تبدیل کردند و دوباره به مردم فروختند.

6- قند

کاهش قدرت خرید: 53.5 درصد

قیمت هر کیلوگرم قند در یک سال گذشته حدود 115 درصد رشد کرده است؛ مرکز آمار می‌‌‌‌گوید در اردیبهشت 97 برای خرید یک کیلوگرم از این ماده غذایی تقریبا 4 هزار و 140 تومان پول نیاز بود اما بعد از 12 ماه در اردیبهشت 98 باید 8 هزار و 900 تومان برای همین میزان قند پول پرداخت کرد. این یعنی هر خانوار ایرانی با هزینه سال گذشته‌اش می‌‌‌‌تواند 465 گرم قند بخرد. به عبارت دیگر قدرت خرید این ماده غذایی در عرض یک سال حدود 53.5 درصد کاهش پیدا کرده است. ایرانی‌ها روزانه حدود 50 گرم قند مصرف می‌‌‌‌کنند که بیش از دو برابر استاندارد جهانی است. البته احتمالا به دلیل افزایش 115 درصدی قیمت قند در یک سال اخیر، میزان مصرف آن هم در بین ایرانی‌ها کاهش پیدا کرده باشد. بیشترین قیمت این ماده غذایی در اردیبهشت 98 حدود 10 هزار تومان و کمترین میزان آن 7500 تومان ثبت شده است.

7- شیر

کاهش قدرت خرید: 40 درصد

مصرف شیر و لبنیات در ایران کمتر از میزان توصیه‌شده است. ایرانی‌ها روزانه 190 گرم شیر مصرف می‌‌‌‌کنند در حالی که میزان مطلوب آن 250 گرم است. قیمت این ماده غذایی در یک سال گذشته حدود 70 درصد رشد کرده و از لیتری (تقریبا یک کیلوگرم) 2850 تومان در اردیبهشت 97 به 4780 تومان در اردیبهشت سال جاری رسیده است. این یعنی هر خانوار ایرانی با هزینه سال گذشته‌اش می‌‌‌‌تواند 600 گرم شیر بخرد. به عبارت دیگر قدرت خرید این ماده غذایی در عرض 12 ماه، حدود 40 درصد کاهش پیدا کرده است. مصرف استاندارد شیر برای هر ایرانی روزانه 1200 تومان می‌‌‌‌شود که البته ایرانی‌ها به دلیل مصرف 190 گرم شیر در روز تقریبا 910 تومان هزینه می‌‌‌‌کنند. بیشترین قیمت این ماده غذایی در اردیبهشت امسال 6200 تومان و کمترین آن 3650 تومان بود. قیمت شیر به نسبت فروردین 98 فقط یک درصد رشد داشت.

8- برنج ایرانی درجه یک

کاهش قدرت خرید: 34 درصد

ایران یکی از 5 کشور نخست جهان از نظر میزان واردات برنج است؛ آمارهای وزارت صنعت نشان می‌‌‌‌دهد ایران در سال 97 حدود 1.5 میلیون تن برنج وارداتی نیاز داشته است. این در حالی است که سالانه بیش از دو میلیون تن برنج در داخل کشور تولید می‌‌‌‌شود اما مصرف بالا، بیش از 4 برابر استاندارد جهانی باعث شده نیاز به واردات این ماده غذایی همچنان وجود داشته باشد. مرکز آمار می‌‌‌‌گوید قیمت هر کیلوگرم برنج داخلی درجه یک در اردیبهشت 97 حدود 13 هزار و 600 تومان بود که در عرض یک سال با رشد 50.8 درصدی به 20 هزار و 600 تومان رسید. این یعنی هر خانوار ایرانی با هزینه سال گذشته‌اش می‌‌‌‌تواند 660 گرم برنج داخلی درجه یک بخرد. به عبارت دیگر قدرت خرید این ماده غذایی در اردیبهشت 98 به نسبت ماه مشابه سال گذشته حدود 34 درصد کاهش پیدا کرده است. حداکثر قیمت ثبت‌شده در این ماه برای برنج 23 هزار و 300 تومان و حداقل 15 هزار و 900 تومان بود.

9- مرغ

کاهش قدرت خرید: 33.8 درصد

قیمت هر کیلوگرم مرغ در اردیبهشت 97 حدود 7880 تومان بود که در عرض یک سال با رشد 51 درصدی به 11 هزار و 900 تومان رسید. این یعنی هر خانوار ایرانی با هزینه سال گذشته‌اش می‌‌‌‌تواند 662 گرم مرغ بخرد. به عبارت دیگر قدرت خرید این ماده غذایی در اردیبهشت 98 به نسبت ماه مشابه سال گذشته 34 درصد کاهش پیدا کرده است.

10- پنیر پاستوریزه

کاهش قدرت خرید: 33.8 درصد

قیمت هر قالب 500 گرمی پنیر پاستوریزه در اردیبهشت 97 حدود 5960 تومان بود که در عرض یک سال با افزایش 50.7 درصدی به 9 هزار تومان رسید. این یعنی هر خانوار ایرانی با هزینه سال گذشته‌اش می‌‌‌‌تواند 331 گرم پنیر بخرد. به عبارت دیگر قدرت خرید این ماده غذایی در اردیبهشت 98 به نسبت ماه مشابه سال گذشته حدود 33.8 درصد کاهش پیدا کرده است.