ازآنجاییکه حدود 70 درصد از صادرات اروپا به زنجیره ارزش مرتبط است، اعمال تعرفه روی محصولات حمل شده توسط یک کشور میتواند روی اقتصاد سایر کشورها هم تأثیر بگذارد.
شوکهای تعرفهای زنجیره ارزش در اروپا را دچار مشکل میکند. صندوق بینالمللی پول گزارشی دراینباره منتشر کرده است.
این گزارش مینویسد: جمهوری چک مقدار کمی خودرو و قطعات خودرو بهطور مستقیم به ایالاتمتحده صادر میکند، اما اگر امریکا تعرفه واردات خودرو را اعمال کند، احتمالاً اقتصاد جمهوری چک آسیب قابلتوجهی را متحمل خواهد شد. دلیلش هم این است که جمهوری چک قطعاتی را عرضه میکند که برای ساخت خودروهای صادراتی که دیگر کشورهای اروپایی تولید میکنند، مورداستفاده قرار میگیرد.
صنعت خودروی اروپا یکی از قسمتهای زنجیره ارزش جهانی است که میان چندین کشور تولید و تعداد کشور دیگر پراکنده میشود.
ازآنجاییکه حدود 70 درصد از صادرات اروپا به زنجیره ارزش مرتبط است، اعمال تعرفه روی محصولات حمل شده توسط یک کشور میتواند روی اقتصاد سایر کشورها هم تأثیر بگذارد.
به همین دلیل در مطالعهای به ارزیابی تأثیر بالقوه اقتصادی تعرفهها و سایر شوکهای اقتصادی روی زنجیره ارزش پرداختهایم.
*دو معیار
برای انجام این کار، باید دو معیار را مورداندازهگیری قرار داد: ارزش ناخالص و ارزشافزوده.
زمانی که یک شهروند آلمانی، یک فولکسواگن که از کارخانهای از براتسلوا حمل شده را خریداری میکند، در شرایط ناخالص بهعنوان صادرات اسلواکی به آلمان ثبت میشود. اگرچه این ماشین در اسلواکی مونتاژ شده است، اما قطعات موتور و اجزای دیگر آن از کشور ثالث واردشده که سهم بالاتری از ارزشافزوده محصول نهایی از مونتاژ را ایفا میکنند.
تمایز میان مقیاس صادرات ناخالص سنتی و صادرات ارزشافزوده برای اروپا مهم است. چراکه دو تفاوت عمده در این میان وجود دارد. مثلاً صادرات سایر کشورهای اروپایی به آلمان 8.3 درصد از تولید ناخالص داخلی در شرایط ناخالص محسوب میشود، اما تنها 2.9 درصد از تولید ناخالص داخلی در شرایط ارزشافزوده است.
برای درک اهمیت اندازه ارزشافزوده یک سناریو را در نظر بگیرید که در آن ایالاتمتحده 25 درصد تعرفه واردات خودرو و قطعات خودرو اعمال کند. صادرات ناخالص خودرو و قطعات از اتحادیه اروپا به ایالاتمتحده 0.3 درصد از تولید ناخالص داخلی اتحادیه است. افت خروجی که به دنبال این تعرفهها برای اتحادیه برآورد شده حدود 0.1 درصد از تولید ناخالص داخلی است. اما تنها نیمی از این اتفاق در بخشها و کشورهای بهطور مستقیم تأثیر میگذارند. بقیه آن به بخشهای دیگر و شرکای تجاری در سراسر زنجیره عرضه منتقل میشود.
دادههای ناخالص صادراتی نشان میدهد که تلفات در میان کشورهای اروپایی توزیع میشود. بیایید به مورد جمهوری چک برگردیم. صادرات مستقیم خودرو و قطعات این کشور به ایالاتمتحده در شرایط ارزش ناخالص ناچیز است. اما در شرایط ارزشافزوده، جمهوری چک، چهارمین کشوری است که در میان اقتصادهای اتحادیه از اعمال تعرفههای ترامپ ضربه میبیند.
این مطالعه همچنین نشان میدهد که چطور تغییرات بزرگ در سرعت رشد ایالاتمتحده، چین یا آلمان -سه مرکز تجارت جهانی- اروپا را از طریق زنجیره ارزش تحت تأثیر قرار خواهد داد.
نتیجهگیری اصلی ما این است که رشد سرریز شده ایالاتمتحده و چین با تاثیرات بیشتر بر اقتصادهایی که در معرض ارزشافزوده صادرات قرار دارند، قابلتوجه است.
این یافتهها میتواند برای سیاستگذاران مفید باشد: اندازهگیری صادرات از طریق شاخص ارزشافزوده، تصویر دقیقتری از تاثیر شوکهای تجاری نشان میدهد.