در نزدیکی پکن فرودگاهی در حال ساخت است که مانند تمام مسائل دیگر مربوط به چین برای هر انسانی سرگیجهآور است. استفاده از صفت «عظیم» حق مطلب را نمیتواند ادا کند، اما با این حال هنوز هم پروازهای چینی با تاخیرهای عظیم روبهرو هستند.
اکونومیست
مقامات چینی صفات مبالغه آمیز فراوانی به کار میبرند برای توصیف فرودگاه عظیمی که در ناحیه داکو در لبه جنوبی پکن در شرف تکمیل است. به راستی این فرودگاه شایسته تمام تحسینها است. ترمینالی با بامی پوشیده از طلا موفقیتی است در طراحی توسط زاها حدید، یک معمار بریتانیاییِ متولد عراق که در سال 2016 تنها چند روز پس از شروع کار در این بنای باشکوه چشم از دنیا فروبست. سقف فولادین بنا دارای مساحتی بالغ بر 180 هزار متر و به گفته سازندگان بزرگترین ترمینال در میان فرودگاههای موجود است. بستر این فرودگاه توسط بزرگترین قطعه بتنی یکپارچه در دنیا پوشیده است. مساحت کل مجموعه نزدیک به 250 هزار متر مربع بوده که حدودا برابر با 35 زمین فوتبال است. شرکت دولتی سازنده بنای فرودگاه از دشواریهای بیسابقه در ساخت مجموعه سخن میگویند.
همین یک دهه پیش بود که پایتخت چین در باب تکمیل بنایی مباهات میکرد که در آن دوره از آن به عنوان بزرگترین سازه ساخت بشر یاد میشد؛ ترمینال شماره 3 مرکز هوایی اخیر در فرودگاه بینالمللی پکن. آن ساختمان، که آن هم توسط معماری بریتانیایی طراحی شد، در کنار یک باند فرودگاهی جدید، ظرفیت فرودگاه را دو برابر کرد و به رقمی در حدود 80 میلیون مسافر در سال رساند. این عدد زمانی بسیار مهم جلوه میکند که بدانیم سال پیش، فرودگاه پایتخت تعدادی بیشتر از 100 میلیون مسافر را جابهجا کرد که آن را به دومین فرودگاه شلوغ دنیا، تنها پس از آتلانتا در آمریکا، تبدیل میکند. یک مقام اجرایی در یک ایرلاین خارجی میگوید که پکن «برای یک فرودگاه جدید کاملا آماده است.» فرودگاه داکو چهار باند خواهد داشت که بیش از سه باند فرودگاه پایتخت خواهد بود.
*جهان در خواب خرگوشی
در بسیاری از کشورها، پروژهای در چنین مقیاس با تاخیرهای متعدد و هزینههای اضافی همراه خواهد شد. یکی از اصلیترین دلایل این نگرانیها هم جلب رضایت افرادی است که محل زندگیشان به چنین پروژه عظیمی بسیار نزدیک است. اما به مانند دیگر پروژههای بزرگ در چین، نگرانیهای مربوط به همسایگان نادیده گرفته شدهاست. به واقع دست مقامات برای گرفتن زمینها برای فرودگاه کاملا باز بوده است: 13 روستا تخریب شده و در حدود 20 هزار نفر جابهجا شدند تا شرایط مهیا شود. چنین حجمی از تغییرات تنها در کشورهایی ممکن است که دولت نقشی پررنگ در برنامهریزی و اجرای مسائل اقتصادی دارد. مدیر ساختوساز، لی جینهائو، میگوید که فرودگاه داکو بر اساس بودجه، هزینهای بالغ بر 80 میلیارد یوآن، یا 12 میلیارد دلار، و زمان اختصاصی پیش میرود. مقامات کشور این پروژه را یک هدیه به جشن 70 سالگی این کشور کمونیستی میدانند که در روز اول اکتبر جشن گرفته خواهد شد.
این فرودگاه همچنین هدیهای است برای منطقه نه چندان توسعهیافته جنوب پایتخت. این فرودگاه در 67 کیلومتری فرودگاه پایتخت در جهت شمال- شرق قرار دارد. فرودگاه داکو حدودا در فاصلهای برابر از مرکز پکن و شهر جدیدی به نام ژیونگان، قرار گرفتهاست. این شهر جدید در ناحیه هابئی برای کاهش فشار جمعیت بر پایتخت، ساخته شد و در واقع پروژهای است که مانند فرودگاه توسط رهبر چین، شی جینپینگ، حمایت میشود. هزینه ساخت یک زیربنای جدید در محدوده داکو، شمال جاده و خط ریل سریعالسیر برای اتصال به فرودگاه، ژیونگاه و منطقه جنوبی پکن، در حدود 4 برابر هزینه خود مجموعه خواهد بود. این میزان هزینههای مختلف که در حال حاضر هنوز هم در کشور چین جریان دارد، نشان میدهد که گرچه موج اول شهریسازی این کشور به پایان رسیده، اما نمیتوان به این سادگیها آنها را نادیده گرفت یا حتی به عنوان کشوری که سطح مصرف و پیشرفت پایینی را طی سالهای آینده در دستور کار قرار خواهد داد.
چین نیازمند فرودگاههای بیشمار دیگری است. انجمن بینالمللی حملونقل هوایی پیشبینی کرده است که تا میانه دهه 2020، چین آمریکا را به عنوان بزرگترین بازار حملونقل هوایی پشتِ سر خواهد گذاشت. بر اساس این پیشبینیها تا سال 2037 چین سالانه در حدود 1،6 میلیارد مسافر را پذیرا خواهد بود که 1 میلیارد بیش از سال 2017 خواهد بود. در این میان خطوط هوایی نیازمند فضای بیشتری در آسمان چین خواهند بود. ارتش آزادی خلق چیزی در حدود 75 درصد آسمان چین را در اختیار دارد که بسیار بیشتر از سهمی است که کشورهای دیگر دنیا برای اهداف نظامی خود اختصاص میدهند. بسیاری از دستاندرکاران این صنعت میگویند که ارتش تمایلی به از دست دادن تسلط خود ندارد. در نتیجه، مسافران معمولا با تاخیرهای طولانی و غیرقابل پیشبینی دست و پنجه نرم میکنند. این مشکل به صورت آشکار در خط هوایی بین پکن و شانگهای، که شلوغترین خط هوایی چین است، دیده میشود. اگر ترافیک طبق پیشبینیها افزایش بیابد، بار ترافیکی بدتر از پیش خواهد شد. همین مسئله نشان میدهد که چین اگر واقعا میخواهد به بزرگترین پایگاه مسافری جهان تبدیل شود، باید در موارد دیگری به غیر از ساخت زیرساختهای مناسب هم تمرکز و فضا را بازتر کند.
*ترجمه: نسیم بنایی/ آینده نگر