حوزه اقتصادی یورو هنوز هم شرایط دشواری را از سر میگذراند. تا اینجای کار که بازوهای مالی این حوزه عملا از کار افتادهبودند، اما اخیرا قرار است تحت بودجهای مشترک، این بازو هم فعال شود و بانک مرکزی اروپا تنها به ابزارهای پولی تکیه نکند. اصلاحات جدید اما کند و در اندازههای کوچک پیش میروند.
اکونومیست
خیلی سخت است که با دست بسته از خود دفاع کنی. با اینحال حوزه اقتصادی یورو چندین بار مجبور شده که چنین کاری بکند. هرگاه که این منطقه زیر فشار رفته، تنها توانسته با سیاستهای پولی پاسخ دهد و به مبارزه بپردازد. بانک مرکزی اروپا نرخها را تا حد صفر و زیر صفر پایین بردهاست، و اوراقی را با حجمهای بالا خریده و به شکلی شدیدا ارزان به بانکها قرض دادهاست. سیاست مالی نیز به ندرت مورد استفاده قرار میگیرد و در بسیاری موارد بیشتر ضرر میرساند تا سود. بحران بدهیها، دولتها را در بلوک جنوبی مجبور کرده که کمربندهای خود را محکمتر ببندند و شمالیها هم تصمیم گرفتند همین کار را بکنند.
اقتصاد باز هم به مشکل خورده و قدرت بانک مرکزی اروپا هم در حال محو شدن است. این بانک در اواسط ماه اسفند اعلام کرد که امسال هم نرخها را پایین نگه میدارد تا بتواند برنامه دادن وامهاي ارزان به بانکها را ادامه دهد. حتی در آن صورت هم تورم 1،5 درصدی کنونی به هدف خود که نزدیک به 2 درصد است نخواهد رسید. این برنامه خرید اوراق به سادگی قابل گسترش نیست زیرا داراییهای اوراقی دولت آلمان تقریبا به محدوده قانونی خود رسیدهاست.
حالا برای اولین بار طی یک دهه اخیر است که گویا قرار است سیاستهای مالی حوزه یورو اندکی منعطفتر شوند. این مسئله در نمودار قابل مشاهده است. اما میزانی که قرار است شرایط سادهتر شود هنوز هم بسیار کوچک بوده و ترکیبش برای شروعی انفجاری مناسب نیست. این ناحیه هیچ بودجه مشترکی ندارد، گرچه وزرای امور مالی اعضایش درباره این مسئله هم در ماه اسفند صحبت کردند و برنامههایی هم ریختند.
آن برنامهها به کسری مجموع گستردهتری در سال 2019 اشاره میکنند که برابر با 0،8 درصد از تولید ناخالص داخلی است. کسری ایتالیا در حال رشد است. فرانسه هم همینطور و ممکن است به خاطر اعتراضات «جلیقهزردها» وضعیت بدتری هم پیدا کند. آلمان اضافه بودجه کمتری را برنامهریزی کرده است. تحلیلگران پیشبینی میکنند که این برنامه در کل باعث شود که تولید ناخالص داخلی این ناحیه در سال جاری رشدی 0،2 تا 0،3 درصدی را تجربه کند. هرچقدر هم که میزان رشد اندک باشد، باز هم خوب است، اما یادمان هم نرود که بسیار اندک است.
*راه چاره چیست؟
برخی از کشورها جای مانور بیشتری نسبت به بقیه دارند و آنها هم گویا قصد ندارند از این فضا بهره حداکثری را ببرند. هم آلمان و هم ایتالیا به خاطر افت تقاضا برای صادراتشان لطمههایی جدی دیدهاند. با این حال آلمان فضای مالی بسیار آزادی دارد، و ایتالیا با بدهی عمومی بیش از 130 درصد از تولید ناخالص داخلی، اگر باز هم به مشکل بخورد، باز هم هراسی را در بازارهای مالی ایجاد میکند. رشد آلمان به رشد ایتالیا هم کمک میکند اما خود آلمان هم کار سادهای ندارد.
هنوز هم سرمایهگذاریهای عمومی جای زیادی برای بهبود از سالهای بحران دارد. سهم این بخش از تولید ناخالص داخلی ناحیه یورو هنوز هم پایینتر از سال 2007 است؛ در آلمان این عدد پایینتر از میانگین منطقه است. سازمان همکاری و توسعه اقتصادی پیشبینیهای دلسردکنندهای را برای اقتصاد این منطقه گزارش کرد و به همه کشورهای این منطقه هشدار داد که حتما باید هرچه سریعتر اصلاحاتی ساختاری را به کار ببندند.
سازمان همکاری و توسعه اقتصادی از این اصلاحات استقبال میکند اما هنوز نشانه زیادی از آن به چشم نمیخورد. بودجه مشترکی که مورد بحث وزرای امور مالی کشورهای عضو یورو قرار گرفتهبود، دستکم اصلاح ساختاری و سرمایهگذاری عمومی را تحریک میکند. اما مخالفتی که شمالیها با کشورهای جنوبی دارند باعث شده که خیلی تمایلی برای انتقال امور مالی در این دوران سخت نداشتهباشند. هنوز مسائل بسیاری نیاز به بحث دارند و از سوی دیگر هم درگیریهای آمریکا و چین و برگزیت باعث شدهاند که شرایط اروپاییها بسیار پیچیدهتر از پیش هم بشود. حالا دیگر تمام دستهای اروپا بسته نیست و یکی از دستهایش برای مبارزه باز شدهاست. گرچه نسبت به قبل بهتر است، اما هنوز هم مبارزهای سخت پیش رو دارد.
ترجمه: نسیم بنایی/ آینده نگر