100 میلیارد دلار را از هر زاویه و هرجای دنیا که نگاه کنی رقمی سرگیجهآور است. این رقم را 2 سال پیش شرکت سافتبنک ژاپن یه یک صندوق مشترک با مشارکت عربستان سعودی و امارات متحده عربی اختصاص داد تا در شرکتهای فنآوری سرمایهگذاری کند. حالا که بیش از 2 سال گذشته، رئیس سافتبنک میگوید که به دنبال 100 میلیارد دیگر است.
ترجمه: نسیم بنایی/ آینده نگر / منبع اصلی: اکونومیست
تمام داستان از جایی شروع شد که ماسایوشی سان، رئیس بنگاه اینترنتی و ارتباطیِ سافتبنک، به سراغ یکی از بزرگترین اقدامات اقتصادی تاریخ رفت. سان در ماه سپتامبر 2016 به سراغ محمد بن سلمان رفت که در آن زمان هنوز به جایگاه امروزی خود در عربستان سعودی نرسیدهبود، و به او تصویری ارائه داد: تصویری از آینده عربستان در سایه فنآوری. آقای سان توانست در یک جلسه 45 دقیقهای سرمایهای 45 میلیارد دلاری جذب کند که به قول خودش «میشود دقیقهای 1 میلیارد دلار.»
دو سال و نیم از آن روز گذشته و آقای سان تاکنون 70 میلیارد دلار از 100 میلیاردی را که محمد بن سلمان به او ارائه کرده خرج کردهاست. نام این بودجه، صندوق ویژن است و این صندوق حالا در تقریبا 70 کمپانی نوپای فنآوری سهام دارد که شامل نامهایی معروف مانند ویوُرک هم میشود.
ابعاد پروژه آقای سان به حدی بود که جهان بنگاههای سرمایهگذاری VC سیلیکون ولی را به هم ریخت. 30 میلیارد دلار پولی که هنوز در این پروژه خرج نشدهاست، به تنهایی چهار برابر مجموع پول نقدی است که شرکت VC رتبه دوم دارد. بنابراین زمانی که چند وقت پیش آقای سان گفت که میخواهد هر دو یا سه سال، 100 میلیارد دیگر بودجه تامین کند، سرمایهگذارانی که هنوز درک نکردهبودند که 100 میلیارد اولی چطور به کار افتاد، خیلی حرفهای او را جدی نگرفتند.
در حال حاضر سافتبنک به دنبال راهاندازی صندوق ویژن شماره 2 است. هنوز هم ملاحظات و ساختار این صندوق غولآسای دوم اعلام نشدهاست و معنای این مسئله این است که هنوز امکان بازاریابی رسمی آن وجود ندارد. اما گزینههای پیش رو در حال بررسی هستند. برنامه این است که 100 میلیارد دلار بودجه تامین شود، که البته منابع آشنا با چنین فرایندهایی میگویند میتواند مبلغ کمتری هم باشد.
*نیمه جذاب ماه
تامین بودجه، پس از پنج ماهِ دشوار برای نسخه شماره 1 از راه میرسد. مجموع داراییهای صندوق اول تا ماه فوریه با رشد ارزش 25 تا 300 درصدی روبهرو شدهبود که بازگشتهایی را برای تمامی شرکای محدودش ایجاد کرد: صندوق سرمایهگذاری عمومی عربستان سعودی (PIF)، صندوق ثروت حاکم کشور، که چیزی حدود 45 میلیارد دلار در این میان گذاشتهاست، سافتبنک که 28 میلیارد دلار سرمایهگذاری کردهبود و صندوقی به نام مبادله که یکی از بازوهای دولت ابوظبی است و چیزی در حدود 15 میلیارد دلار را وسط گذاشتهبود. به غیر از این شرکا با چند بنگاه دیگر مانند اپل و شارپ روبهرو هستیم که هرکدام 1 میلیارد دلار وسط گذاشتهبودند. با این حال، مسیری که قیمتهای شرکتهای اینترنتی سال پیش طی کرد، باعث شده که بسیاری به این نگرانی بیفتند که شاید صندوق قبلی در اوج سرمایهگذاری شدهاست. جدای از این مسئله، شراکت آقای سان با محمد بن سلمان سال پیش در یک درگیری سیاسی و رسوایی به خطر افتاد: قتل روزنامهنگار عربستانی، جمال خاشقجی به دست ماموران سعودی. همین مسئله باعث شده که اصطکاکهایی بین صندوق ویژن و PIF پدید بیاید.
تمام مسائل باعث شده که امروز، افراد نزدیک به صندوق ویژن و سافتبنک بگویند که احتمال ورود به تجارت خانهداری تقریبا منتفی است. سرمایهگذاریهای مربوط به شرکتهای حمل و نقلی مانند اوبر تا حالا به شکل بسیار زیادی وارد این صندوق شدهاند و سرمایهای 3 میلیارد دلاري در یک سازوکار اقتصادی خاص تعبیه شده که به آقای سان اجازه این را میدهد که بدون در نظر گرفتن مختصات ترازنامه سافتبنک، پول را جابهجا کند.
به احتمال زیاد صندوق جدید وابستگی کمتری به دو سرمایهگذار بزرگ خارجی داشته باشد. سافتبنک ترجیح میدهد که حامیان متنوعتری داشته باشد، و حالت ایدهآل این است که سهم هیچیک از آنها غیرطبیعی نباشد. این شرکت همچنین به دنبال این مسئله است که صورت توافقاتش عادیتر باشد و رابطه بین سافتبنک و صندوق ویژن 2، حالت یک بازوی اجرایی پیدا کند که نقل و انتقالات بین آنها به ندرت اتفاق میافتد، اگر حتی بیفتد. افرادی که به پروژه صندوق ویژن اول نزدیک بوده و از جزئیات آن آگاهاند میگویند که حجم عملیات در حال گسترش است و به زودی شاهد آزمایش این ادعا خواهیم بود.