رشد 14 درصدی بودجه 98 وزارت علوم کافی است؟
آینده نگر
بیش از یک میلیون نفر از 3.3 میلیون نفر بیکار کشور، تحصیلکرده هستند؛ براساس آخرین یافتههای مرکز آمار ایران در پاییز 97، نرخ بیکاری این قشر با 3.4 درصد رشد نسبت به مدت مشابه 96 به 40.5 درصد رسیده است. 28.1 درصد از این میزان را بیکاری مردان و 68.2 درصد را بیکاری زنان تشکیل میدهد. این یعنی تحصیلات تکمیلی با بازار کار همخوانی آنچنانی ندارد و نیاز صنعت را برآورده نمیکند. از طرف دیگر مشکلات اقتصادی باعث شده تا وضعیت صنعت نیز آنچنان مناسب نباشد که بتواند برنامه مدونی برای جذب نیروی کار دانشگاهی تدوین کند. آمارها نشان میدهد در پایان سال 96 فقط 44 درصد از جمعیت تحصیلکرده ایران شاغل محسوب شدهاند. این یعنی از بین 12 میلیون و 138 هزار تحصیلکرده ایرانی، فقط 5 میلیون و 346 هزار نفر از نظر اقتصادی شاغل بودهاند. برآوردها نشان میدهد در پایان سال گذشته 5 میلیون و 451 هزار فارغالتحصیل از منظر اقتصادی غیرفعال تشخیص داده شده و شغلی ندارند. شمار بیکاران تحصیلکرده در دانشگاهها یک میلیون و 340 هزار نفر است که با توجه به جمعیت 3.5 میلیون نفری بیکاران، رقم بالایی محسوب میشود. ايران حدود 4 ميليون و 350 هزار دانشجو دارد كه 53 درصد از اين تعداد مرد و 47 درصد زن هستند. عمده بیکاران تحصیلکرده تا مقطع کارشناسی درس خواندهاند. آنها با انتخاب رشتههاي پزشكي، مهندسی برق، کامپیوتر، عمران و رشتههای حقوق و روانشناسی درصدد فرار از بيكاري بودند در حالي كه رشتههاي علوم رايانه با 40 و معماري با 26 درصد، رتبههاي دوم و چهارم بيكارترين رشتهها را دارند. رتبه نخست نيز متعلق به رشته حفاظت محيط زيست است. در اين بين خدمات پزشكي و رياضيات و آمار بهترين بازار كار را دارند. بودجه آموزش عالی در بودجه سال 98 حدود 14 درصد رشد کرده است که به گفته معاون اداری مالی وزارت علوم با درخواست 90 درصدی آنها فاصله زیادی دارد. منصور غلامی، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری نیز گفته است با توجه به اینکه در بودجه این وزارتخانه محدودیتهایی وجود دارد، از رقم و میزان رشد کمی آن نگران است. بودجه این وزارتخانه 1666 میلیارد تومان تعیین شده است.
تعداد بیکاران فارغالتحصیل کمتر میشود؟
مهمترین هدف ادامه تحصیل، ورود به بازار کار و دستیابی به درآمد مناسب است. این اتفاق اما در سالهای اخیر با چالشهای مهمی روبهرو بوده به نحوی که ایران با بحران اشتغال تحصیلکردههای دانشگاهی روبهرو است. سالانه بین 800 هزار تا یک میلیون نفر از دانشگاهها فارغالتحصیل میشوند در حالی که مجموع فرصتهای شغلی ایجادشده توسط دولت به 800 هزار نفر نمیرسد. این یعنی دانشی که حداقل چهار سال زمان برای به دست آمدنش لازم است با نیاز بازار همخوانی ندارد یا سطح کیفی آن هماهنگ با نیازها نیست. از طرفی صنایع مختلف ایران نیز با چالشهای مهمی همچون تورم تولیدکننده بالای 32 درصدی، تعدیل 42 درصدی نیروها و فقدان نقدینگی همراه است. پیشبینی میشود این چالشها در سال 98 بیشتر شود بنابراین احتمال تداوم رشد نرخ بیکاری تحصیلکردهها وجود دارد. همان اتفاقی که در ماههای اخیر هم رخ داده است به نحوی که نرخ بیکاری این قشر در پاییز 97 نسبت به فصل مشابه 96 حدود 3.5 درصد بیشتر شد.
آلبرت بغزیان، استاد اقتصاد دانشگاه: بالا بودن نسبت بیکاران تحصیلکرده در آمار بیکاری نشان میدهد دانشگاه و صنعت به هم وصل نیستند. دانشگاه خروجیای به نام صاحب مدرک تولید میکند درحالیکه صنعت نیاز متفاوتی دارد. اگر این دو به هم وصل بودند، صنعت سفارش میداد و دانشگاه تولید میکرد. نقشه راهی که برای صنعت و دانشگاه کشیده شده در راستای هم نبوده است. این مشکل هم مربوط به یک سال و دو سال اخیر نیست. سالها پیش بیشتر مسئولان از گسترش آموزش عالی حرف میزدند و هدفشان توسعه این بخش بود درحالیکه به بازار کار توجهی نشد. از طرفی صنعت هم سفارش نیرو نداده است. این بخش هم باید مجاب شود دانشجویان را با شرایط مشخص برای کارورزی در اختیار بگیرد تا به مرور مهارت و فن به این نسل منتقل شود. باید دانشگاه و صنعت به هم وصل باشد. درست است که اکنون صنعت با رکود مواجه است و شرایط اقتصادی مناسب نیست اما باز هم میتوان تغییرات خوبی رقم زد. این اتفاق نیاز به اراده قوی و تصمیم برای تغییر ریشهای دارد.