این پندی است که جک ما، رئیس هلدینگ علی بابا دارد: «وقتی من آدمها را استخدام میکنم، کسانی را استخدام میکنم که از من باهوشتر باشند. کسانی که چهار یا پنج سال بعد بتوانند رئیس من باشند.»
زهرا چوپانکاره/ آینده نگر
«جهانیسازی: شکلدهی به یک معماری جهانی در عصر انقلاب صنعتی چهارم»؛ این محور اصلی برگزاری اجلاس داووس در ابتدای سال 2019 بود. چطور قرار است جهانیسازی برای همه موثر باشد و نهتنها برای عدهای انگشتشمار؟ این سوالی بود که قرار بود شرکتکنندگان در بخشهای مختلف این اجلاس از زوایای گوناگون به آن بپردازند. آنچه در مورد داووس در خبرها پررنگتر بود غیبت شماری از سران کشورها بود. شرکت نکردن دونالد ترامپ و ترزا می و برخی چهرههای برجسته سیاسی در داووس 2019 خبرساز شد اما جدای از این مورد، نشستهای تخصصی داووس کار خودشان را کردند. حالا مدتها است که مجمع جهانی اقتصاد بر روی موضوع انقلاب چهارم صنعتی تمرکز کرده است و یکی از مهمترین موضوعات در این حوزه مسئله کار است.
با پررنگ شدن بیشتر تکنولوژی هر سال بیشتر از سال قبل مسئله فرصتهای شغلی و مهارتهای مورد نیاز برای آینده مورد توجه کارشناسان قرار میگیرد. هرچه پای کامپیوتر، فضای مجازی، هوش مصنوعی و انواع فناوری بیشتر به محیط کار و کسب درآمد کشیده میشود، این سوال پررنگتر میشود که برای شغلهای آینده چه مهارتهایی بیشتر مورد نیاز است و اصولا چه شغلهایی که ما میشناسیم قرار است باقی بمانند و کدامها کمکم به تاریخ میپیوندند. با پایان گرفتن اجلاس داووس، مجمع جهانی اقتصاد به 5 نمونه از راهنماییهایی که چهرههای کسبوکار و سیاست در مورد آینده کار و آنچه باید انجام شود، گفته بودند اشاره کرده است که ترجمه آن را در این بخش میخوانید.
این پندی است که جک ما، رئیس هلدینگ علیبابا دارد: «وقتی من آدمها را استخدام میکنم، کسانی را استخدام میکنم که از من باهوشتر باشند. کسانی که چهار یا پنج سال بعد بتوانند رئیس من باشند. من از کسانی خوشم میآید که مثبت هستند و هیچوقت تسلیم نمیشوند.» از نظر او بهترین آدمها کسانی هستند که خوشبیناند و مدام گلایه نمیکنند. ما همچنین به این نکته اشاره کرد که او 2 سال توانست در جهان تجارت دوام بیاورد چون در دوران قبلی زندگیاش معلم بوده است: «شما همیشه در پی این هستید که دانش آموزانتان بهتر از شما باشند. می خواهید مثلا شهردار شوند نه اینکه سر از زندان درآورند. قانون شماره یک معلمی این است: کمک کن آدمها بهتر از تو شوند.»
جینی رومتی، مدیرعامل شرکت آیبیام میگوید که همراه با ادامه پیدا کردن روند اتوماتیک شدن کارها، سرعت ایجاد شکاف در مهارت بیشتر میشود و حالا ترس ناامنی شغلی یک ترس واقعی است: «وقتی از بحران مهارت صحبت میکنم واقعا به این باور دارم که شغلهای آینده به صورت صددرصدی تغییر خواهند کرد.» اما او میگوید که فائق آمدن بر این بحران ناممکن نیست.
رومتی میخواهد توسعه مدل جدیدی از حرفه و آموزش را ببیند: یقهجدید، نه یقهآبی یا یقهسفید. این یعنی سرمایهگذاری بر روی توسعه مهارتها و واکنش نشان دادن بهموقع به سپهر در حال تغییر کار. همچنین این موضوع به معنای رهایی از قالبها و مدلهای سنتی جذب کسانی است که چهار سال درس خواندهاند یا مدارک دورههای بالاتر را دارند.
رومتی میگوید: «به عنوان یک شرکت برایمان بسیار اهمیت دارد که اگر این موضوع را حل نکنیم، اگر بر روی جریان مهارت با سرعتی که همین حالا دارد پل نزنیم، به زودی ناامید خواهیم شد و بنابراین باید این کار را انجام دهیم و باید برای آدمها مسیری بسازیم.»
*توضیح: اصطلاح «کارگر یقهسفید» را آپتون سینکلر، نویسنده آمریکایی در دهه ۱۹۳۰ ابداع کرد که به کارهای دفتری، اداری و مدیریتی در طول دهه ۱۹۳۰ اشاره دارد. کارگر یقهآبی عضوی از طبقه کارگر است که به کارهای یدی اشتغال دارد و به صورت ساعتی حقوق میگیرد یا برای انجام دادن و تمام کردن کاری مشخص. این اصطلاح اولبار در ۱۹۲۴ استفاده شد. در تقسیمبندیهای کاری و اجتماعی معمولا یقه سفیدها و یقه آبیها را در برابر هم قرار میدهند. آنچه مدیرعامل شرکت آیبیام از آن با عنوان «یقهجدید» یاد میکند در واقع به این معنا است که دیگر زمان جدا کردن کارکنان بر اساس رنگها گذشته است و برای عصر جدید کار باید به دنبال مهارتهای تازه و نیروهای کار تازهای بود که دیگر نمیتوان آنها را در قالب سنتی پیشین جای داد.
آلن بلو، یکی از موسسان شرکت لینکدین و قائم مقام بخش محصولات این شرکت یادآورد میشود که هوش مصنوعی و یادگیری ماشینی در حال تبدیل شدن به زیربنای ساخت انواع تکنولوژی هستند، از تلفن گرفته تا بانکداری و تولید بسیاری از محصولات و انجام بسیاری از فعالیتهای دیگر.
او میگوید: «همینطور که به پیش میرویم مهم است که تکنولوژی مورد نیازمان را به شیوه درست طراحی و تولید کنیم.» او به هنگام این صحبتها اشاره کرد که اساس الگوریتمهایی که در حال حاضر از آنها استفاده میکنیم همان اساسی است که توسط مردان سفیدپوست طراحی و ساخته شده است.
بلو معتقد است که تکنولوژی میتواند به صورت مثبت از انعطافپذیری فضای کار حمایت کند. تکنولوژی، آموزش آنلاین، از طریق ویدئو و آموزش در زمان غیرواقعی (با فاصله زمانی از ارائه آموزش) را ممکن میکند. برخی از تکنولوژیها هم هستند که به مردم اجازه میدهند با کار کردن از راه دور بتوانند تعادل بیشتری در زندگیشان برقرار کنند. بلو در مورد تکنولوژی و زنان میگوید: «ما مدام بیشتر و بیشتر به آموزش ماشینی وابسته میشویم که به ما کمک میکند انتخابهای بهتری داشته باشیم. زنان باید حضور داشته باشند تا به ماشینها کمک کنند که انتخابهای بهتری داشته باشند.»
موریل پنیکاد، وزیر کار فرانسه برنامهاش را برای دوباره مهارتآموزی تشریح کرد که شامل اعطای سالیانه 500 یورو به کارکنان برای انتخاب برنامهای است که میخواهند در آن آموزش ببینند. او گفت: «امروز دسترسی به سرمایه آسانتر از دسترسی به مهارت است. بسیاری از شهروندان ما فکر میکنند که قربانی جهانی شدن و تکنولوژی هستند. وقتی فرمان در دست شما نیست، تغییر همیشه برایتان خطر محسوب میشود. باید کنترل را در دست بگیرید، باید قادر باشید آینده خودتان را انتخاب کنید.»
سلامت روان یکی از موارد مطرح شده در اجلاس داووس بود. در حوزه شکستن تابوهای بیهوده و خلق محیط کاری حمایتگرانهتر، سلامت روان هم یکی از موضوعاتی بود که مورد توجه قرار گرفت. جان فلینت، مدیرعامل شرکت HSBC (یکی از بزرگترین سازمانهای بانکداری و مالی در دنیا) اشاره کرد که بازماندگان مشکلات روح و روان را باید به عنوان دارایی نگریست: «آنهایی که از چالشهای روانی بهبود مییابند معمولا انعطافپذیری و توانمندی بیشتری دارند.» به عقیده او بانکها باید تبدیل به سلامتترین سیستم انسانی شوند؛ تلاشی که نه به خاطر ایجاد احساس خوب در بقیه بلکه به خاطر بالا رفتن عملکرد باید صورت بگیرد.