خروج آمریکا از برجام مراوده با شرکت های خارجی را محدود کرد و تهیه قطعات و اسناد مورد نیاز هواپیما سخت شد. قراردادهایی برای خرید هواپیماهای ایرباس، ای تی آر و بوینگ بسته شده بود که به طور معلق درآمد.
آینده نگر
سال 97، سال پرتنشی برای صنعت حمل ونقل بود. چند چالش عمده در بخش های مختلف این صنعت به مثابه مهره اول دومینو دیگر صنایع را هم تحت تاثیر قرار داد. اعتصاب سراسری کامیون داران را می توان یکی از این چالش ها دانست. کامیون داران در 25 استان ایران از خرداد سال 97 اعتصاب و از کار کردن خودداری کردند. آن ها می گفتند که قیمت لوازم یدکی و عوارض افزایش یافته اما کرایه بار آن ها بیشتر نشده است.براساس آخرین آمار بیش از 90 درصد از حمل بار در کشور در حمل و نقل جاده ای انجام می شود و سهم حمل ونقل ریلی کمتر از 10 درصد است. می توان تصور کرد در این شرایط اعتصاب کامیونداران چه اثری بر اقتصاد خواهد گذاشت. با اعتصاب کامیونداران صنایع مثل صنعت دام و طیور و غذایی که برای حمل بار و مواد اولیه از حمل و نقل جاده ای استفاده می کنند، دچار مشکل شدند. با این وجود اما باید حمل و نقل هوایی را رکوردار مشکلات روز افزون در سال 97 دانست چراکه خروج ایالات متحده آمریکا از برجام و لغو و تعلیق قراردادهای خرید هواپیما برای نوسازی ناوگان تمام نقشه های این صنعت را نقش بر آب کرد. صنعت هوانوردی غیر از این به دلیل افزایش ناگهانی نرخ ارز با چالش های متعددی رو به رشد که به افزایش هزینه هایش انجامید و البته گرانی بلیت هواپیما هم برای جبران بسیاری از این هزینه ها نه تنها به کمک نیامد بلکه تبدیل به اهرمی برای کاهش تعداد مسافران شد. دردسر دیگر صنایع هوایی ایران به تحریم ها باز می گشت. پس از چهار نوامبر 2018 و موعد تشدید تحریم های آمریکا علیه ایران بسیاری از شرکت های خصوصی سوخت رسان در فرودگاه های کشورهایی مثل لبنان و ترکیه از سوخت رسانی به پروازهای ایرانی خودداری کردند این موضوع با مذاکرات مسئولان صنعت حمل و نقل هوایی کمی آرام گرفت اما از سوی دیگر کاهش سرمایه گذاری و مبادلات تجاری ایران با دیگر کشورهای جهان به قطع پروازهای مستقیم خطوط هوایی خارجی به فرودگاه های ایران انجامید. عدم وجود امکان تجهیز ناوگان باری هوایی با خرید هواپیمای کارگو از دیگر مشکلات پایدار حمل و نقل هوایی در ایران به شمار می رود که در سال 97 حل نشده است.
پیشرفت منوط به تحولات بین المللی
متن : براساس آنچه در بودجه سال 98 به وزارت راه وشهرسازی تکلیف شده، این وزارت خانه باید در این سال برنامه های مختلفی را در حوزه حمل و نقل ریلی، جاده ای و هوایی به اجرا در بیاورد. در بودجه سال 98 برای توسعه حمل و نقل هوایی، 40 میلیارد تومان، برای توسعه حمل و نقل ریلی 2.444 میلیارد تومان و برای توسعه حمل و نقل جاده ای 3.644 میلیارد تومان بودجه در نظر گرفته شده است. شاید در توسعه حمل و نقل ریلی و جاده ای، ایران وابستگی کمتری به کشورهای دیگر داشته باشد اما توسعه حمل و نقل هوایی وابسته به تحولات بین المللی است. امکان نوسازی ناوگان، تهیه آسان تر قطعات هواپیماهای کنونی و ارتباط موثر با دیگر خطوط هوایی و فرودگاه های خارجی، همگی در گرو تحولات بین المللی مثبت برای ایران در جامعه جهانی است. تحولاتی که باید منتظر آن در سال 98 ماند. نکته دیگر وضعیت نرخ ارز است که هر نوع تحول در آن می تواند اقتصاد صنعت حمل و نقل هوایی را تحت تاثیر قرار دهد.
مقصود اسعدی سامانی، عضو هیئت مدیره انجمن حمل ونقل:سال 97 سال دو چالش عمده برای صنایع حمل و نقل هوایی بود. خروج آمریکا از برجام مراوده با شرکت های خارجی را محدود کرد و تهیه قطعات و اسناد مورد نیاز هواپیما سخت شد. قراردادهایی برای خرید هواپیماهای ایرباس، ای تی آر و بوینگ بسته شده بود که به طور معلق درآمد. بوینگ قراردادش را فسخ و ای تی آر و ایرباس آن را به حالت تعلیق درآوردند. از سوی دیگر از پشتیبانی قطعات و تعمیر هواپیماهای جدیدی که به ایران تحویل داده شده بود خودداری کردند. تحریم مشکلات زیادی را برای هوانوردی ایران ایجاد کرد. چالش عمده دیگر اما شوک ارزی بود که به افزایش هزینه شرکت ها انجامید و تاثیر سهم هزینه ارزی هر ساعت صندلی را از 39 درصد به 64 درصد رساند. از دیگر پیامدهای منفی شوک ارزی برای حمل و نقل کشور اختلاف حقوق خلبانان در خطوط هوایی ایرانی و خارجی بود که باعث کوچ بخش عمده از آنان به کشورهای دیگر شد. هزینه تمام شده صندلی با افزایش نرخ ارز در کشور افزایش یافت و باعث شد در سه فصل از سال97، 9 تا 16 درصد کاهش مسافر را تجربه کنیم. هر نوع در سال 98 با توجه به وضعیت سال 97، منوط به تحولات بین المللی و اثرگذاری آن بر اقتصاد ایران است. امیدواریم که چنین تحولاتی رخ دهد.