دوراهی افزایش قیمت بنزین و گازوئیل و یا تن دادن به قاچاق و مصرف بالا

عقب‌نشینی بنزینی

بعد از ماه‌های گمانه‌زنی و انتشار اخبار حاشیه‌ای درباره افزایش قیمت بنزین و قاچاق گسترده بنزین از ایران به کشورهای همسایه و ضرورت جلوگیری از این موضوع و... عملاً با ارائه لایحه بودجه 98 از سوی رئیس‌جمهور به مجلس؛ دولت آب پاکی را روی دست همه ریخت که هیچ خبری از افزایش قیمت و حتی تغییر سیاست‌گذاری‌های دولت در این خصوص نیست و نباید در انتظار تحولی عمده در موضوع حامل‌های انرژی بود. یک روز پیش از ارائه لایحه بودجه از سوی حسن روحانی به مجلس محمدباقر نوبخت به خبرنگاران گفت:« نرخ هر لیتر بنزین برای سال آینده ۱۰۰۰ تومان پیش‌بینی‌شده است.» دراین‌بین البته هنوز مشخص نیست که آیا در کنار سیاست ثابت ماندن قیمت بنزین دولت سیاست سهمیه‌بندی و استفاده از کارت سوخت را اجرایی خواهد کرد یا خیر؟ موضوعی که به نظر می‌رسد شاید پیش از اجرایی شدن لایحه بودجه سال آینده حتی در سال جاری شروع شود و هم‌اکنون دولت با فراخوان چندباره مردم به ثبت‌نام برای کارت سوخت ( افرادی که کارت‌های سوخت قبلی را گم‌کرده‌اند) به دنبال زمینه‌سازی برای آن است.

بسیاری از کارشناسان انرژی و اقتصادی معتقدند که یارانه‌ای که هم‌اکنون برای مصرف بنزین و سوخت از سوی دولت اختصاص پیداکرده است و باعث شده قیمت بنزین روی عدد هزار تومان ثابت بماند به قاچاق و آسیب‌های اقتصادی دامن زده است و باید دولت و مجلس در آن تجدیدنظر کنند. در این میان اتاق تهران به‌عنوان نماینده بخش خصوصی تحقیقی انجام داده و پیشنهادی را ارائه کرده است که قیمت بنزین افزایش پیدا کند ولی یارانه آن به همه مردم پرداخت شود. اواخر مهرماه مسعود خوانساری رئیس اتاق تهران در نشست اعضا هیات نمایندگان اتاق تهران با اعلام اینکه دولت باید هرچه زودتر در این زمینه قیمت بنزین تصمیم‌گیری کند، به تحقیقی که از سوی اتاق تهران درباره یارانه سوخت و بنزین صورت گرفته است اشاره کرد و گفت:« در حال حاضر حدود 90 میلیون لیتر سوخت بنزین هزارتومانی در کشور مصرف می‌کنیم که اگر قیمت آن را با دلار 12 هزارتومانی (قیمت بنزین در زمان سخنرانی) در نظر بگیریم می‌شود 7 سنت در صورت که در نزدیک‌ترین کشورهای اطراف ما یعنی عراق و افغانستان به ترتیب بنزین با 63 سنت و 73 سنت عرضه می‌شود و تنها کشوری که باقیمت پایین‌تر از ما در جهان بنزین عرضه می‌کند؛ ونزوئلا هست که قیمت بنزین در آن حدود 2 سنت است.» او در ادامه گفت:« ما باید تصمیم‌گیری درباره بنزین را هر چه زودتر انجام دهیم و به نتیجه‌های بسیار خوبی خواهیم رسید. قبلاً سهمیه بنزین را بر اساس ماشین می‌دادیم ولی پیشنهاد ما این است که بنزین را حتماً به فرد بدهیم؛ آمارهایی که ما استخراج کرده‌ایم نشان می‌دهد  بین دهک‌های یک تا 10، دهک اولی بیش از 25 برابر دهک آخری از یارانه بنزین استفاده می‌کند، دهک اول 1.1 استفاده می‌کند از یارانه بنزین و دهک 10، 25.6؛ که این اصلاً عادلانه نیست و با توجه به همین بهتر است به‌جای اینکه بنزین را به وسایل نقلیه بدهیم به سرانه مردم بدهیم. باید بنزین را آزاد کنیم و از این راه می‌توانیم 4 میلیارد دلار یعنی حدود 20 میلیون لیتر صادرات بنزین به کشورهای همسایه باقیمت 50 سنت در روز داشته باشیم. این طرح می‌تواند درآمد ریالی به همراه داشته باشد و خیلی از بدهی‌های دولت به پیمانکاران، بانک‌ها و... پرداخت شود. نکته مهم این است که هرچه زودتر تصمیم‌گیری شود، قطعاً به نفع اقتصاد خواهد بود و جلوی قاچاق گرفته می‌شود.»

در ماه‌های گذشته که قیمت دلار و ارزهای دیگر در کشور جهشی ناگهانی داشته است، قاچاق سوخت از مرزهای کشور به‌صورت گسترده‌ای افزایش‌یافته است و افرادی از طریق مرزها گازوئیل و بنزین را به کشورهای همسایه برده و چندین برابر به فروش می‌رسانند. دراین‌بین کارشناسان می‌گویند افزایش قیمت بنزین و گازوئیل که قیمت آن در کشورهای همسایه چندین برابر ایران است و همچنین افزایش نظارت‌ها می‌تواند علاوه بر اینکه قاچاق را کاهش دهد و مصرف بنزین و گازوئیل را در کشور کاهش دهد به فرصتی برای صادرات رسمی سوخت از سوی دولت و کسب درآمدهای بالای ارزی منجر شود. اما بخشی از دولت‌مردان و بخشی از نمایندگان مجلس نگران اثرات اجتماعی و اقتصادی افزایش قیمت بنزین و افزایش تورم و گرانی‌ها با این اقدام هستند، اتفاقی که سال گذشته هم رخ داد و درنهایت باعث شد که دولت و مجلس از تصمیمشان در ارتباط با افزایش قیمت بنزین منصرف شوند.

البته معاون اول رئیس‌جمهور اسحاق جهانگیری در آخرین روز مهرماه درباره افزایش قیمت بنزین گفته بود: « افزایش نرخ بنزین در شرایط فعلی شدنی نیست. درست است که قیمت بنزین در افغانستان 70 سنت است اما آیا تعیین این قیمت برای بنزین در ایران شدنی است؟ سیاست‌های ما باید گام‌به‌گام باشد و نمی‌توان یک‌باره اقتصادی را که دولتی بوده به سمت اقتصاد آزاد ببریم. باید سیاست مدیریت‌شده داشته باشیم تا بتوانیم متناسب با شرایط جامعه اقتصاد کشور را به سمت اقتصاد آزاد سوق دهیم.»