زباله به چنان معضلی تبدیل شده که مجله اکونومیست گزارشی 10 صفحهای را به آن اختصاص دادهاست. اما بازیافت میتواند بهترین راهکار برای مقابله با این غول بزرگ باشد؛ در واقع مسئله زبالهها به بزرگی مسئله تغییرات آبوهوایی نیست، با اندکی امکانات و تجهیزات میتوان آن را کنترل کرد.
آینده نگر
یک استارتآپ پویا در تایپه است؛ فضایی بزرگ با ساختمانی 14 طبقه و دفتری با بلوکهای تایوانی؛ تعداد زیادی کارمند که روبهروی مانیتور سرگرم کار هستند. فضای پایین هم همان فضای آشنای استارتآپهاست؛ یک میز تنیس، یک کافیشاپ و حتی یک حلقه بسکتبال. اما به نظر میرسد اینجا چیزی با بقیه جاها فرق دارد. آدمهای این ساختمان با زباله سروکار دارند. یکباره میبینید قهوه شما را در لیوانی میآورند که با اسکرین شکسته آیفون ساخته شدهاست. رئیس این شرکت آرتور هانگ 40ساله است که فوقلیسانسش را در رشته معماری از دانشگاه هاروارد گرفته و در ابتدا قصد داشته در نیویورک کار کند، اما وقتی با شکست مواجه میشود به فکر کار تازه میافتد.
تایوان مثل جزیرهای برای بازیافت است. 52درصد از زبالههای خانگی و 77درصد از زبالههای صنعتی در این کشور بازیافت میشوند. حجم بازیافت در این کشور به قدری بالاست که با کرهجنوبی، آلمان و دیگر ملل بازیافتکننده زباله رقابت میکند. امریکا تنها 26درصد از زبالههای خانگی و 44درصد از زبالههای صنعتیاش را بازیافت میکند. این یعنی وضعیت در تایوان خارقالعاده است. صنعت بازیافت زباله در این کشور درآمدی 2میلیارد دلاری در سال به همراه دارد. آنها برای جام جهانی امسال در روسیه، تیشرتهایی درست کردهبودند که از پلاستیکهای بازیافتی تایوان بود و باورش به نظر کمی سخت میآید.
دو قرن از انقلاب صنعتی میگذشت و اقتصادهای غربی تنها یک رویه داشتند: «بگیرند، بسازند، دور بریزند». اما حالا زبالهها سر به فلک گذاشتهاند. از اروپا گرفته تا امریکا و اقتصادهای نوظهوری نظیر چین، همگی زباله تولید میکنند. حجم تولید زباله در جهان به سرعت در حال افزایش است. در عرض سه سال این حجم از 1میلیارد و 800میلیون تن به 2میلیارد تن رسیدهاست. یعنی هر مرد، زن و کودکی که در این جهان در حال زندگی است هر روز حجم بیشتری زباله تولید میکند.
اما مهمتر از تولیدکنندگانِ زبالههای خانگی، بخش صنعت است. نوع زبالههایی که در صنعت تولید میشود نیز متفاوت است و گاهی فلزات بزرگ و سنگینی است که نمیتوان به راحتی فکری برای بازیافت آنها کرد و در واقع باید خیلی حسابشده در مورد آنها اقدام کرد. اما مهمترین زباله هم همان زباله نامرئی یا دیاکسید کربن است که ظاهراً کمتر کسی به فکر آن است. 30میلیارد تن دیاکسید کربن در سال وارد جو زمین میشود و هیچکس نمیداند این یک زباله بزرگ نامرئی است که روزی همه را خفه خواهد کرد.
*هرکه بامش بیش، برفش بیشتر
هرچه مردم ثروت بیشتری به دست میآورند، بیشتر مصرف میکنند و در نتیجه زباله تولیدی بیشتری نیز خواهند داشت. اقتصادهای توسعهیافته تنها 16درصد از جمعیت زمین را تشکیل میدهند اما 34درصد از زبالههای روی زمین را همین افراد تولید میکنند. جهان در حال توسعه هم تلاش میکند از این رقابت عقب نماند و در نتیجه هرچه در توان داشته وسط گذاشته تا به پای آنها برسد.
مسئله زبالههای جهانی مسئله بزرگی است اما هیچگاه نمیتواند به مسئله آخرالزمانیِ تغییرات آبوهوایی نزدیک شود. در واقع حل آن بسیار سادهتر است. دلیلش هم این است که میتوان با اقدامات محلی آن را تا حدود زیادی کنترل کرد. یکی از مهمترین اقدامات محلی نیز همین بازیافت است. استارتآپهای جدیدی در حال شکل گرفتن هستند که در این زمینه اقدام میکنند و میتوانند به کنترل تولید زباله در جهان کمک کنند. به هر حال کنترل تولید زباله مزایای بسیاری دارد. از یک سو حجم آشغالهای موجود در زمین کم میشود و از سوی دیگر از نوع بازیافت میتواند به تولید کمک کند و مزایای اقتصادی به همراه داشتهباشد.
البته این مسئله بازیافت ساده مطرح میشود اما در عمل ساده اجرا نمیشود. این کار نیازمند امکانات و تسهیلاتی است که برخی از کشورهای توسعهیافته به سادگی میتوانند آنها را در اختیار داشتهباشند اما جوامع در حال توسعه هنوز باید برای به دست آوردن این امکانات برای بازیافت زبالههای خود بجنگند. به نظر میرسد در زمینه کنترل تولید زباله و همچنین بازیافت آن، بهبود زیادی در راه است. شاید چند دهه طول بکشد اما بالاخره مسئلهای قابل حل است که همه کشورها برای آن اقدام خواهند کرد.
*ترجمه:نسیم بنایی/ منبع اصلی: اکونومیست