صنعت خطوط هواپیمایی جزو مهمترین صنایع در جهان است که این روزها به دست اعراب افتاده، یعنی خطوط هواپیمایی خلیج از امارات و اتحاد گرفته تا قطر ایرویز، حرف اول را در خطوط هواپیمایی جهانی میزنند. در این گزارش از ادغام دو غول مهم در این صنعت بخوانید.
آینده نگر
آنها که عاشق هوانوردی هستند و مدام وضعیت خطوط هواپیمایی را رصد میکنند یکی از بزرگترین سرگرمیهایشان این است که ببینند کدام شرکت با دیگری ادغام خواهد شد. حالا یکی از آن خبرها برملا شده است. ظاهراً قرار است یک توافق بین دو خطوط هواپیمایی صورت بگیرد که میتواند دنیای هوانوردی را دگرگون کند. ارزش آن نیز بسیار بالاست. روز بیستم سپتامبر بود که بلومبرگ در خبری اعلام کرد خط هواپیمایی امارات در دوبی به دنبال راهی برای شراکت با خط هواپیمایی اتحاد در همسایهاش یعنی ابوظبی است. این ادغام میتواند بزرگترین خط هواپیمایی را در دنیا ایجاد کند. هردو خط هواپیمایی این خبر را تکذیب کردند و اعلام کردند هیچ مذاکرهای بین آنها صورت نگرفتهاست. اما به نظر میرسد این جریان یک گزینه روی میز است که به زودی درباره آن صحبت خواهد شد.
دو خط هواپیمایی امارات و اتحاد، اشتراکات بسیاری با یکدیگر دارند. هردو شرکت مدل کسبوکارِ «اتصال بزرگ» را در دستور کار خود قرار دادهاند. آنها مسافران را از شهری به شهر دیگر در ابوظبی و دوبی جابهجا میکنند. فاصله بین ابوظبی تا دوبی تنها 130 کیلومتر است. در واقع میتوان گفت ایندو خط هواپیمایی بر سر یک بازار با یکدیگر مبارزه میکنند. هردو خط هواپیمایی برای ظرفیتی 96 درصدی با یکدیگر میجنگند و این را دادههای رسمی نیز تأیید میکند.
در برخی از دیگر موارد دو خط هواپیمایی امارات و اتحاد با یکدیگر تفاوتهایی نیز دارند. دشمنان مالیِ اتحاد معمولاً انگیزههای پنهان پشت قرارداد را برملا میکنند. سال 2003 بود که ابوظبی موفق شد راهی برای رشد پیدا کند و بالاخره بعد از دهه 80 به یکی از بزرگترین خطوط هواپیمایی جهان تبدیل شود. این محاسبات نیز بر اساس تعدادِ مسافرانِ بینالمللیِ ایندو خطوط هواپیمایی مشخص میشود. رفتهرفته مسافران از آسیا و اروپا به خطوط هواپیمایی خلیج فارس روی آوردند. ابوظبی در خطوط هواپیمایی به رسمیت شناخته شد و با خرج میلیاردها دلار در سهام دیگر خطوط هواپیمایی بالاخره موفق شد جایی بزرگ برای خودش در این بازار باز کند.
سال گذشته دو سرمایهگذاریِ بزرگ در خطوط هواپیمایی با ورشکستگی مواجه شد که خبرش مثل بمب در دنیای هواپیمایی ترکید. خط هواپیمایی برلینایر و الیتالیا، هردو با ضرر 1میلیارد و 950میلیون دلاری در سال 2016 و ضرر 1میلیارد و 520میلیون دلار در سال 2017 با اتحاد روبهرو شدند. برخی بررسیها نشان میدهد که خطوط هواپیمایی دستکم تا سال 2022 روی مرز و در خط قرمز حرکت کنند. این امر دولت امارات را که وابستگی شدیدی به خطوط هواپیمایی دارد در تنگنا قرار دادهاست. درآمد حاصل از خطوط هواپیمایی برابر با 15درصد از تولید ناخالص داخلی امارات متحده عربی است. بهعلاوه به عنوان یکی از منابع اصلی اشتغال محلی در امارات به آن نگاه میشود.
*چه نفعی میبرند؟
ادغام دو شرکت امارات و اتحاد دستکم برای امارات خیلی خوب است چرا که هرگونه رقیبی را برای این شرکت از بین میبرد و درآمد را نیز به لحاظ اقتصادی افزایش میدهد. اما به هر حال این خط هواپیمایی رفتاری محافظهکارانه دارد و به راحتی دست به هر کاری نمیزند. باید دید آنها با در اختیار داشتن این همه هواپیما چهکار میکنند.
سیاست نیز در مورد ادغام دو شرکت امارات و اتحاد بیتأثیر نیست. این دو کشور که هردو به نفت نیز وابستگیهایی دارند زمانی برای برخی امور به یکدیگر روی انداختهاند پس نمیخواهند حالا هم رفاقت با یکدیگر را از دست بدهند. اگر این پیشفرض درست باشد یعنی دو طرف برای ادغام حتماً اقدام خواهند کرد. این امر میتواند میزان کاراییِ خطوط هواپیمایی را نیز افزایش بدهد.
یکی از موارد محتمل این است که دو شرکت تنها در زمینه عملکردی با یکدیگر ادغام شوند و همکاری کنند. امارات مشابه این کار را با شرکت فلادوبای نیز انجام میدهد. این کار برای دولت هزینهای به همراه ندارد و میتواند سود خوبی هم داشتهباشد. تنها از این شیوه است که دو شرکت متضرر نمیشوند و در عینحال از منافع ادغام نیز بهرهمند میشوند. گاهی این همکاریها در حد به اشتراک گذاشتن خلبان بودهاست. به هرحال مسافران بینالمللی همیشه از سفر هوایی با پروازهای خطوط هواپیمایی خلیج فارس لذت بردهاند. این یعنی بازار در اختیار این خطوط هواپیمایی است و این وضعیت فعلا ادامه خواهد داشت.
*ترجمه: نسیم بنایی/ منبع اصلی: اکونومیست