امریکا در مذاکراتی که با کرهشمالی داشت تقریبا به کره جنوبی رودست زد. از سوی دیگر در مسائل تجاری و اقتصادی هم حیطهای نیست که از دستکاریهای ترامپ در امان باشد. حالا تکلیف ژاپن چیست؟ ژاپنی که اگر پشتوانه امریکا را در منطقه نداشته باشد، خیلی تنها خواهد شد.
آینده نگر
پایگاه هوایی ایواکونی در نزدیکی هیروشیما یکی از بزرگترین پایگاههای هوایی امریکا در آسیای شرقی و اقیانوس آرام است. امروزه بیش از 5000 نیروی نظامی امریکایی در کنار 1500 کارمند ژاپنی در این پایگاه در کنار یکدیگر حضور دارند.
رابطه نظامی امریکا و ژاپن، و حضور پررنگ امریکا در این کشور، طی سالهای اخیر شدت دوچندانی پیدا کرده و امروزه نیروهای امریکایی و ژاپنی همکاری تنگاتنگی در امور نظامی با هم دارند. افسران هردو کشور با هم تمرین میکنند و این پایگاه و پایگاههای دیگری نظیر آن بیانگر تحکیم رابطهای نظامی بین این دو کشور است.
ژاپن بابت این مسئله خوشحال است چون هنوز به حفاظت امریکا نیاز دارد. ارتش چین رشد سرسامآوری را طی این سالها تجربه کرده و هنوز هم بابت تجاوز ژاپنیها در دهه 1930 و 40 ناراحت است. چین که میخواهد به قدرت هژمون منطقه تبدیل شود و جای امریکا را بگیرد، بر سر یک سری جزایر در دریای چین شرقی با ژاپن مناقشه دارد. روسیه از سوی دیگر هنوز هم معاهدهای برای پایان جنگ جهانی دوم با ژاپن امضا نکرده و قرار است با چین یک مانور نظامی در سیبری داشته باشد. از سوی دیگر کره شمالی را هم داریم که با توان هستهای خود قابلیت حمله به هر نقطهای را دارد. این مسائل نگرانی وحشتناکی را برای دولت ژاپن به همراه داشته است.
از سوی دیگر گفتوگوها و دیدارهای بین ترامپ و کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی، ژاپن را به دلهره انداخته که در صورت توافق بین آن دو کشور، خودش در برابر آسیبهای احتمالی حضور نظامی کره شمالی، بیدفاع باقی بماند. از سوی دیگر تصمیمات ترامپ برای بر هم زدن نظم اقتصادی دنیا هم احتمالا به ضرر ژاپن تمام شود و به طور کل رابطه این دو کشور آنقدر که در ظاهر به نظر میرسد خوب نیست. بسیاری عقیده دارند که ترامپ اصلا متوجه نیست که 54000 نیروی نظامی امریکا در ژاپن تنها برای دفاع از ژاپن آنجا نیستند بلکه وظیفهشان حفظ برتری امریکا در منطقه است.
همانطور که در نمودار میبینید یکی از کشورهای اصلی که عامل کسری صادرات - با ارزش 70میلیارد دلار- امریکاست، همین کشور ژاپن است و احتمالا این کشور هم تحت تعرفههای آقای ترامپ قرار بگیرد. البته ژاپن سالانه 3،8میلیون خودرو در امریکا تولید میکند و چیزی در حدود نصف آن هم به این کشور صادر میکند. به هر حال، صادرات خودرو از ژاپن به امریکا سالانه ارزشی در حدود 40میلیارد دلار دارد که در صورت اعمال تعرفه 25درصدی ژاپن دیگر نخواهد توانست در برابر امریکا سکوت کند و لبخند بزند.
*ژاپنیها آنقدرها هم گوشهگیر نیستند
چیزی که نگرانی ژاپنیها را تشدید کرده، عملکرد ترامپ در قبل ناتو و کره جنوبی است. در هردوی این موارد هم ترامپ از روابط مستحکم امریکا و هریک از سویهها، و توان نظامی و اقتصادی بسیار بالای امریکا بهره برد، تا شرایط و ملاحظات سختگیرانه اقتصادی و سیاسی امریکا را به آنها دیکته کند.
برخی مسئولان ژاپنی سرنوشتی مشابه را برای کشور خود متصور هستند. به همین خاطر است که ژاپنیها ابتکار عمل را بیش از پیش به دست گرفتهاند و البته با حفظ ظاهری حسنه از رابطهشان با امریکا، به صورت مستقل و مستقیم وارد مذاکراتی با چین و روسیه شدهاند. ژاپن سومین اقتصاد بزرگ دنیا و چین دومی است، و اتحاد بین ایندو تاثیری بسزا در سرنوشت امریکا خواهد داشت و روسیه هم یکی از قدرتهای بزرگ نظامی و انرژی جهان است و اهمیتش بر هیچکسی پوشیده نیست.
در همین زمان هم ژاپن قصد دارد قرارداد تجارت آزاد ترانساقیانوسیه را حفظ و تصویب کند، با اینکه ترامپ عنوان کرده که امریکا در آن حضور نخواهد داشت. همچنین این کشور در یک توافق دوسویه برای تجارت آزاد با اتحادیه اروپا وارد مذاکره شد و به این طریق بزرگترین توافق دوجانبه اقتصادی جهان را به تصویب خواهد رساند. هماکنون هم قصد ایجاد توافقی تجاری در منطقه شرق آسیا است.
امریکا 3،1 درصد از تولید ناخالص داخلیاش را صرف هزینههای دفاعی و نظامی میکند و عمده کشورهای اروپایی چیزی در حدود 1،3درصد. البته ژاپن قصد دارد بودجه دفاعیاش را از 0،9درصد تولید ناخالص داخلی، به 2درصدی برساند که توسط ناتو هدفگذاری شده و چنین اقداماتی مورد پسند ترامپ هستند. ترامپ پیشتر گفته بود که اگر به امریکا حمله شود ژاپنیها میتوانند در خانه بنشینند و «تلویزیون سونی تماشا کنند.» با تمام این تفاصیل، ژاپن هنوز هم اطمینانی از سمت ترامپ دریافت نکرده است و هر لحظه منتظر چرخشی عجیب از سوی امریکاست.
*ترجمه نسیم بنایی/ منبع اصلی: اکونومیست