در اجرای مفاد قانون تأسیس شرکت شهرکهای صنعتی ایران در سال ۱۳۶۴ شرکت شهرکهای صنعتی سمنان تأسیس شد و فعالیت خود را آغاز کرد. شرکت شهرکهای صنعتی سمنان هماکنون دارای ۱۱ شهرک صنعتی مصوب در شهرهای سمنان، دامغان، شاهرود، گرمسار، ایوانکی، شهمیرزاد، مهدیشهر، سرخه، آرادان و شهرکهای تخصصی گچ عبدلآباد و افتر در شهرستان سرخه است.
آینده نگر
استان سمنان ششمین استان بزرگ ایران است که حدودا 6 درصد مساحت ایران را شامل میشود. این استان هماکنون دارای ۸ شهرستان، ۲۰ شهر، ۱۵ بخش و ۳۱ دهستان است. این استان کمترین تراکم جمعیتی در کشور را دارد. بخش صنعت استان به خاطر نزديکى به استان تهران، دارا بودن شبکه ارتباطى پيشرفته و راهآهن با استانهاى تهران، خراسان، مازندران و جنوب کشور (به ويژه راه جديدالاحداث استان سمنان به استان اصفهان) و کشف ذخاير معدنى مهم، طى سالهاى اخير از اهميتى ويژه برخوردار شده است. بنابراین استان سمنان يکى از قطبهاى صنعتى کشور است. بهعلاوه این استان یکی از استانهای دارای کشاورزی قوی، بهخصوص محصول پسته، انگور و زردآلو نیز هست.
انتقال آب خزر
در آذرماه سال گذشته، استاندار وقت سمنان در یکی از سخنرانیهای خود که ایرانا روایت کرده است، گفت: «توسعه اقتصادی این استان با هدف افزایش اشتغال و رونق کسب و کار در بخش صنعت، معدن و کشاورزی در گرو انتقال آب خزر به سمنان است.» بسیاری از کارشناسان یکی از کمبودهای بزرگ استان سمنان را کمبود آب میدانند و چند سالی است که انتقال آب دریای خزر به این استان بهعنوان راهحل مطرح میشود.
آخرین بار، در 12 فروردین امسال ایرنا به نقل از احمد همتی، نماینده مردم سمنان، مهدیشهر و سرخه در مجلس، اعلام کرد که طرح انتقال آب خزر به سمنان با اراده دولت انجام میشود و این طرح اکنون در مراحل برآورد مصرف و نحوه اجرا قرار دارد. طرح انتقال آب دریای خزر به فلات مرکزی و استان سمنان بهصورت بی. او. تی (مشارکت، سرمایهگذاری و بهرهبرداری مدتدار) توسط بخش خصوصی اجرا خواهد شد و مجوز زیستمحیطی آن صادر شده است. به گفته او، این طرح انتقال با اراده دولت و رئیسجمهوری و وزارت نیرو انجام میشود. به گفته همتی، دیگر کشورها اکنون در حال استفاده از آب این دریا هستند و ایران هم در این زمینه باید پیشقدم شود تا حق کشور ضایع نشود؛ حق ایران است که با رعایت شرایط زیستمحیطی از این منبع بزرگ آبی بهره ببریم.
سمنان استان اول کشور در تعیین تکلیف چاههای غیرمجاز است و از سوی دیگر، میزان سرانه مصرف آب در استان به میزان 140 تا 160 لیتر در روز از متوسط کشور به میزان 200 لیتر کمتر است. حدود 90 درصد از آب استان در بخش کشاورزی استفاده میشود و استفاده از سامانههای نوین آبیاری راهکار مهم این بخش برای بهینهسازی مصرف آب است. در دو تا سه سال گذشته به میزان تمام سالهای گذشته، این سامانههای نوین در سطح زیر کشت کشاورزی استان اجرایی شده و دولت حمایت اعتباری مطلوبی در این مسئله داشته است. احداث تصفیهخانه به منظور استفاده از پساب برای بخشهای صنعت و کشاورزی در حوزه انتخابیه وی در دو مرحله اجرایی شده است و مرحله سوم که مرحله نهایی و قابلاستفاده کردن پساب برای بخشهای صنعت و کشاورزی است در حال برنامهریزی است. برای برنامهریزی اجرای مرحله سوم تصفیهخانه سمنان که اکنون با یک شرکت هندی در دست اقدام است و بهمنظور استفاده از بهروزترین فناوری این شرکت خارجی، در چند ماه آینده، سفری به هند انجام خواهد شد. در تازهترین فناوری درنظرگرفتهشده برای این تصفیهخانه، فرایندی طراحی شده تا در مکانهای دارای رفتوآمد امکان تصفیه پساب وجود داشته باشد.
در استان سمنان سالانه حدود یک میلیارد و 250 میلیون مترمکعب آب تولید میشود و سالانه کمبود مخزن در این استان حدود 350 میلیون متر مکعب است. در این استان حدود 90 درصد آب در بخش کشاورزی، حدود 6 درصد در بخش آشامیدنی و حدود 4 درصد در بخش صنعت و خدمات مصرف میشود. شهرهای سمنان و شاهرود در استانِ بیش از 700 هزار نفری سمنان، بیشترین میزان مصرف آب آشامیدنی را دارند.
کشاورزی نیازمند گلخانه
استان سمنان به دلیل موقعیت جغرافیایی، اقلیم بیابانی و نیمهبیابانی و محدودیتهای آب و خاک، از موقعیت کشاورزی مطلوبی برخوردار نیست. این استان دارای یک میلیارد و 250 تا 300 میلیون متر مکعب آب زیرزمینی و سطحی است که 87 درصد از آب استحصالی در این استان کویری، در حوزه کشاورزی، 4 درصد در بخش صنعت و 9 درصد نیز در بخش شرب به مصرف میرسد. مساحت اراضی کشاورزی استان سمنان ۱۹۸ هزار هکتار است که از این مقدار، ۵۴ هزار هکتار باغات، ۱۰۰ هزار هکتار اراضی زراعی و مابقی نیز را آیش تشکیل میدهد. در این استان ۴۶ هزار و ۵۶۷ بهرهبردار بخش کشاورزی زندگی میکنند و بخش کشاورزی استان سهم ۱۷ درصدی در اشتغال استان دارد و ارزش افزوده ایجادشده در بخش کشاورزی استان سمنان نیز بیش ۲۰ درصد است.
میزان تولید سالانه تولیدات بخش کشاورزی یک میلیون و و ۴۶۰ هزار تن و ارزش سالانه محصولات تولیدی بخش کشاورزی استان ۴ هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان است. گندم، جو، سیبزمینی، چغندرقند و دانههای روغنی از مهمترین محصولات زراعی استان سمنان است. مقامات جهاد کشاورزی استان پیشبینی کردهاند که امسال حدود ۱۱۰ هزار تن گندم، ۵۴ هزار تن سیبزمینی، و ۱۶۵ هزار تن چغندرقند در استان تولید شود. مهمترین محصولات باغی استان سمنان پسته، زردآلو ، انگور، زیتون و انار است و سالانه ۳۶۰هزار تن محصولات باغی در استان تولید میشود. به دلیل سرمای بیسابقه در اردیبهشت امسال، محصولات کشاورزی سال جاری بسیار کاهش پیدا کرده است. بنا به اعلام سازمان جهاد کشاورزی، سرمازدگی ۲۰ هزار تن از محصولات باغات این استان را از بین برد و بیش از 400 میلیارد تومان به کشاورزان خسارت زد.
در شاهرود و دامغان کشاورزی وضعیت بسیار بهتری از دیگر شهرهای استان دارد. دامغان یکی از مراکز اصلی تولید پسته در کشور است و میوههای باغی در شاهرود نیز بهصورت انبوه تولید میشود. در کل کشور حدود 460 هزار هکتار باغ پسته وجود دارد که سهم استان سمنان 23 هزار هکتار و سهم شهرستان دامغان حدود 18 هزار هکتار است که حدود 13 هزار هکتار آن بارده است. این شهرستان قطب تولید پسته در ایران محسوب میشود که توسعه صنایع تبدیلی و فرآوری آن در برنامه جهاد کشاورزی قرار دارد. 7 هزار و 697 هکتار از باغهای پسته دامغان مجهز به آبیاری نوین است. شاهپسند، اکبری، کلهقوچی، احمد آقایی و عباسعلی از مهمترین رقمهای پسته تولیدی در شهرستان دامغان است.
در شاهرود 42 هزار هکتار زمین کشاورزی وجود دارد که 15 هزار و700 هکتار آن را باغهای مختلف میوه تشکیل میدهند. شاهرود بیش از 3 هزار و 400 هکتار تاکستان دارد و باغداران آن 10 درصد از محصول انگور کشور را تولید میکنند. درحالیکه پارسال میانگین برداشت انگور در کشور 12 تن در هکتار اعلام شد، باغداران شاهرودی میانگین استانی برداشت این محصول را به 25 تن در هکتار رسانده بودند و حتی با بهکارگیری روشهای علمی، تعدادی از باغداران نمونه توانسته بودند بیش از 100 تن در هکتار انگور تولید کنند. سرمای فروردین امسال خسارت 52 میلیارد تومانی به باغهای شمال شاهرود وارد کرد و بر اثر آن 34 هزار تن تولید زردآلو و گیلاس منطقه را کاهش داد. هرساله در این شهرستان حدود 80 هزار تن زردآلو و 130 هزار تن انگور تولید میشود. سطح زمینهای زراعی 24 درصد از زمینهای کشاورزی استان سمنان را شامل میشود. سطح باغهای شهرستان شاهرود هم 32 درصد باغهای استان را تشکیل میدهد. شاهرود با داشتن 400 هزار رأس دام سبک 24 درصد از دام سبک استان و با داشتن 31 هزار رأس دام سنگین 30 درصد دام سنگین استان را دارد. کارشناسان میگویند که حملونقل هوایی محصولات کشاورزی میتواند به کشاورزی شاهرود جان تازهای بدهد.
سمنان با توجه به اینکه دارای آبوهوای خشک و اقلیم بیابانی و نیمهبیابانی است، برای توسعه کشاورزی نیازمند توسعه کشاورزی گلخانهای است. در مردادماه امسال، معاون بهبود تولیدات گیاهی جهاد کشاورزی استان سمنان، اعلام کرد که سطح زیر کشت گلخانههای استان سمنان با رشد ۷۰ هکتاری، از ۵۵ هکتار در سال ۹۲ به ۱۲۵ هکتار در سال ۹۶ رسیده است. به گفته او، ایجاد ۵۰۰ هکتار فضای گلخانهای با برداشت ۱۵۰ هزار تن محصولات متنوع گلخانهای برای استان سمنان هدفگذاری شده است. در سال 96، حدود ۱۲ میلیارد تومان برای توسعه سطح زیر کشت گلخانهای استان سمنان سرمایهگذاری شده بود. برای توسعه گلخانهها باید مجهزشدن به تأسیسات و تجهیزات روز دنیا، حمایت واحدهای بزرگ از واحدهای کوچک، کاهش سود بانکی، دسترسی به دانش فنی و تشکیلات صادرات در دستور کار قرار گیرد. تبدیل 7 هزار هکتار فضای باز سبزی و صیفیکاری استان سمنان به هزار هکتار فضای گلخانهای در دستور کار مقامات مسئول استان قرار دارد که در نتیجه آن، صرفهجویی ۸۰ میلیون مترمکعب آب در بخش کشاورزی در استان انجام خواهد شد.
به گفته کارشناسان کشاورزی استان، موضوع آب از مهمترین دغدغههای استان سمنان است و بخش زیادی از آب استان سمنان در بخش کشاورزی مصرف میشود که با توسعه گلخانهها از میزان آب مصرفی کاسته خواهد شد. کارشناسان میگویند که بهرهوری مناسب از آب موجود در بخش کشاورزی از روشهای سنتی و غرقابی باید به روشهای نوین تغییر پیدا کند. از سوی دیگر، استان سمنان در مسیر خط انتقال گاز جنوب به شمال کشور قرار دارد و بنابراین مشکلی در تأمین گاز گلخانههای این استان وجود ندارد.
قطب دامداری
استان سمنان در بخش دامداری عملکرد بسیار بهتری از کشاورزی دارد؛ این استان در بخش دامداری بهعلت داشتن مراتع غنی، از وضعیت خوبی بهرهمند است و یکی از قطبهای مهم دامپروری کشور به شمار میآید. پرورش گونههایی مثل شتر و شترمرغ نیز از دیگر ویژگیهای استان سمنان است. سالانه حدود ۲۷۵ هزار تن انواع محصولات دامی در استان سمنان تولید میشود. در این استان ۱۰۷ هزار رأس دام سنگین و یک میلیون و ۶۰۰ هزار رأس دام سبک، ۷۹۸ واحد دامداری صنعتی و ۲۸۴۱ دامداری سنتی وجود دارد. سمنان در بخش طیور نیز فعالیت زیادی دارد؛ در حال حاضر ۳۹۴ واحد مرغداری گوشتی صنعتی با ظرفیت ۹ میلیون و۷۴۲ هزار قطعه وجود دارد. در سال 96، در این استان ۵۵هزارتن گوشت مرغ تولید شد و ۷۰ درصد گوشت مرغ تولیدی استان مازاد است که به سایر استانها ارسال میشود. ۴۰ واحد تولیدی مرغ تخمگذار و ۱۰ واحد پرورش شترمرغ نیز در استان فعالیت میکنند. در سال ۹۶، حدود ۲۰ هزار تن تخممرغ در استان تولید شده است و سازمان جهاد کشاورزی استان پیشبینی کرده است که در سال ۹۷ این مقدار به ۲۱ هزار تن برسد. سمنان در زمینه تولید گوشت قرمز، شیر و همچنین آبزیان نیز فعال است. تولید گوشت قرمز استان حدود ۳۰ هزار تن و شیر خام ۱۷۵ هزار تن است و در زمینه آبزیان نیز ظرفیت استان سمنان در حدود هزار تن است. پرورش شتر از دیگر ویژگیهای دامداری سمنان به شمار میرود؛ ۱۵ هزار نفر شتر در این استان وجود دارد و بزرگترین ایستگاه اصلاح ژنتیک شتر نیز در استان سمنان و در منطقه طرود قرار گرفته است.
صنعت ناخوش
در اجرای مفاد قانون تأسیس شرکت شهرکهای صنعتی ایران در سال ۱۳۶۴ شرکت شهرکهای صنعتی سمنان تأسیس شد و فعالیت خود را آغاز کرد. شرکت شهرکهای صنعتی سمنان هماکنون دارای ۱۱ شهرک صنعتی مصوب در شهرهای سمنان، دامغان، شاهرود، گرمسار، ایوانکی، شهمیرزاد، مهدیشهر، سرخه، آرادان و شهرکهای تخصصی گچ عبدلآباد و افتر در شهرستان سرخه است. بالغ بر ۵ هزار میلیارد تومان سرمایهگذاری در بخش صنعت و معدن استان سمنان طبق اعلام مقامات استانی انجام شده است و با این حجم از سرمایهگذاری هماکنون بیش از ۵۰ هزار نفر در بخش صنعت و معدن استان مشغول به کار هستند. بیش از یک هزار و 850 واحد صنعتی و 540 معدن فعال در استان سمنان وجود دارد که رتبه صنعت و معدن این استان را در مقایسه با سایر استانهای همجوار متمایز کردهاند. 55 درصد مشکلات واحدهای صنعتی و تولیدی در بخش رکود بازار عنوان شده است و مشکلات 74 درصد واحدهای تولیدی و صنعتی در بخش نقدینگی، 45 درصد بازگشت پول، 40 درصد بدهی بانکی و 30 درصد مشکلاتی بوده که با سایر نهادهای دولتی و دستگاههای اجرایی به وجود آمده است.
اگرچه امروز بهواسطه فعالیت صنایع استان سمنان، این استان کمترین نرخ بیکاری را در میان استانهای کشور دارد و مسئولان استان سمنان بهدنبال به صفر رساندن عدد هستند اما به نقل از خبرگزاری تسنیم که در خردادماه امسال گزارشی درباره وضعیت صنایع استان سمنان منتشر کرد، باید گفت که امروز حال صنعت در استان سمنان چندان خوب نیست. میتوان گفت که وضعیت صنایع در استان سمنان به واسطه عواملی چون برگزاری مستمر شورای گفتوگوی دولت و بخش خصوصی، حضور و توجه ویژه دادستان مرکز استان سمنان در حمایت از واحدهای صنعتی و برخی عوامل دیگر کمی بهتر از وضعیت مجموع صنایع کشور است اما تصمیمات کلان مالی و پولی و سیاستگذاریهای اقتصادی در سطح کشور سبب شده است تا فعالیت واحدهای صنعتی در استان سمنان با مشکلات زیادی مواجه شود؛ مشکلاتی که همواره در نشستها و جلسات مشترک میان مدیران و بخش خصوصی استان سمنان، به آن اشاره شده است.
امروز بسیاری از واحدهای صنعتی استان سمنان بهواسطه عواملی چون نوسان صعودی نرخ ارز، نبود نقدینگی کافی برای واحدهای صنعتی، سود بالای بانکی و افزایش هزینههای تولید، فرسوده بودن دستگاههای تولید و عدم توانایی سرمایهگذاران برای نوسازی این دستگاهها، عملکرد جزیرهای دستگاههای مرتبط با صنایع مانند ادارات آب، برق، گاز، محیطزیست، تأمین اجتماعی، امور مالیاتی و برخی دیگر از دستگاهها دچار مشکل شدهاند.
رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی استان سمنان، علیاصغر جمعهای، نیز در این گزارش از مشکلات اقتصادی و صنعتی استان سمنان گفته است. او نیز دلی پردرد از وضعیت صنایع در کشور و به تبع آن استان سمنان داشت. او با بیان اینکه وجود استراتژی مشخص سبب ایجاد اطمینان خاطر برای فعالیت در حوزه صنعت میشود، گفت که موضوعاتی مانند تغییر و نوسانات نرخ ارز، تغییر مقررات مربوط به حوزه تولید، وجود بخشنامههای متعدد و تصمیمگیریهای آنی که در همه دولتها با آن مواجه بودهایم، امکان برنامهریزی را از بنگاههای اقتصادی سلب میکند. رئیس اتاق بازرگانی سمنان با تأکید بر اینکه صاحبان و مدیران واحدهای تولیدی برای فعالیت خود برنامهریزی حداقل 5 ساله انجام میدهند و باید هم همین گونه باشد، گفت که بنابراین حداقل درباره انعقاد قراردادهای یکساله باید بدانند که ـ در موضوع شرایط اقتصادی کشور ـ کجا هستند و به کجا میروند. بهطور مثال، برخی از این واحدها زمانی که قراردادی را با بخشهای مختلف دولتی یا بخش خصوصی دیگر بر اساس هزینههای تمامشده با نرخ مشخص مانند نرخ ارز و هزینه حملونقل و انرژی بهای مشخص بهعلاوه سود منطقی خود منعقد میکنند تا کالای سفارشی مشتریان خود را در یک بازه زمانی چندماهه تحویل دهند، میپرسند که حال با تفاوت نرخ ارز و دیگر هزینههای مؤثر در قیمت تمامشده تولید چگونه کنار بیایند.
رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی استان سمنان با اشاره به اینکه نرخ ارز از سوی دولت برای سال 97 در لایحه بودجه کل کشور که به تصویب نمایندگان مجلس شورای اسلامی رسیده،3500 تومان در نظر گرفته شده و واحدهای تولیدی در قراردادهای خود آن را لحاظ کردهاند، میپرسد که حال با شرایط امروز بازار ارز، حتی اگر دولت بتواند دلار 4200 تومانی را تأمین کند و هرآنچه صنایع نیاز دارند به آنان بدهد، بخش خصوصی تفاوت این دو نرخ را چگونه جبران کند؟ بنابراین نمیتوان بهراحتی از این مابهالتفاوت نرخهای مورد انتظار و وضعیت موجود درباره نرخ ارز گذشت و درست همین جاست که دولت باید نقشه راه و سیاست درست داشته و جبران اینگونه تصمیمات خود را برای صنایع و بخش خصوصی ببیند تا تولیدکنندگان متضرر نشوند. جمعهای با اشاره به اینکه امروز حال صنعت در کشور و استان سمنان زیاد خوش نیست، تصریح کرد که شاید وضعیت صنایع در استان سمنان به اندازهای بسیار کم از کشور بهتر باشد و آن هم به سبب وجود انسجام بخش خصوصی، دولت و دیگر مسئولان امر است اما بهطورکلی بخش تولید در استان سمنان و کشور حال و روز خوشی ندارد.
معادن
با توجه به وضعیت زمینشناسی استان سمنان، این استان از نظر تنوع مواد معدنی نیز یکی از مناطق غنی کشور بهشمار میآید. معادن فعال استان را زغال سنگ، کرومیت، گچ، نمک، سیلیس، سولفات دوسود، دولومیت، پتاس، خاکهای صنعتی، مس، سرب، روی، بوکسیت، منگنز، گوگرد، فسفات و غیره تشکیل میدهند. همچنین دارا بودن رتبه نخست در تولید نمک، سولفات سدیم و گچ، رتبه دوم تولید زغالسنگ و همچنین رتبه سوم تولید کرومیت در کل کشور از ویژگیهای این استان است. تاکنون در استان سمنان 65 فقره گواهی کشف معادن به مقدار ذخیره قطعی 134 میلیون تن و با مساحت 452 کیلومتر مربع صادر شده است.
استان سمنان رتبه اول در تولید گچ، نمک، سلستین و زئولیت، رتبه دوم در سولفات سدیم ، رتبه سوم در زغال سنگ و تولید کرومیت را دارد. در این استان از 42 نوع ماده معدنی بهرهبرداریشده سالانه 23 میلیون تن انواع مواد معدنی تولید میشود. استان سمنان 3 و نیم میلیارد تن ذخیره زمین شناسی و بیش از 5 هزار و 500 میلیون تن ذخیره قطعی معدنی دارد. در این استان 561 معدن منجر به اشتغالزایی بیش از 4 هزار و 200 نفر بهرهبردار شده است. 549 میلیون تن ذخیره قطعی و 23 میلیون تن میزان استخراج معادن در استان سمنان است. سمنان با 560 معدن رتبه پنجم و از نظر استخراج رتبه 6 کشور را دارد. صنایع معدنی در استان سمنان برای 13 هزار 500 نفر اشتغال ایجاد کرده است. این استان هزار و 700 پروانه بهرهبرداری در بخش صنعت و معدن و بیش از 40 هزار بهرهبردار در بخشهای مختلف کشاورزی دارد، سهم اشتغال استان سمنان در بخش صنعت و معدن بیش از 38 درصد و در کشاورزی بیش از 14 درصد و تولید ناخالص استان سمنان در حدود 18.2 درصد مربوط به بخش کشاورزی و حدود 22 درصد مربوط به بخش صنعت و معدن است.
مرکز حملونقل
ستان سمنان با هشت استان ایران همسایه است که تعدادی از آنها از پرجمعیتترین استانهای ایران به شمار میآید. همسایگی استان سمنان با استانهای خراسان رضوی و تهران موجب شده راه ارتباطی این دو استان (جاده تهران - مشهد) از استان سمنان عبور کند. همچنین جادههای ارتباطی بین استانهای شمالی (خراسان شمالی، گلستان و مازندران) و استانهای مرکزی (یزد و اصفهان) از این استان عبور میکند.
۵۵۰ کیلومتر مسیر تهران - مشهد از استان سمنان میگذرد ضمن اینکه ۶۰ درصد تردد ورودی خودروها به استان سمنان برای مثال در فروردین امسال در محور تهران - مشهد بوده است. بنابراین از نظر حملونقل کالا و مسافر، این استان دارای مزیت اقتصادی مطلوبی است. بنا به اعلام اداره حملونقل کالای ادارهکل حملونقل و پایانههای استان سمنان، در سال ۹۶، بیش از ۹.۵ میلیون تن کالا از این استان به سایر نقاط کشور جابهجا شد که این میزان نسبت به سال قبل از آن ۸.۵ درصد افزایش یافته بود. در چهارماهه اول امسال هم ادارهکل حملونقل و پایانههای استان از رشد 10 درصدی تعداد سفرهای جادهای با ناوگان عمومی بهرهمند بود. همچنین طی این دوران، از مبدأ استان بیش از 70 هزار سفر با ناوگان عمومی حملونقل جادهای صورت گرفته بود که نسبت به سال قبل بیش از 10 درصد افزایش یافته بود. عمده کالای جابهجاشده از استان سمنان بهترتیب گچ، سیمان، خاک معدنی، نمک، کنجاله، گندم، سنگ گچ و انواع شمش است. ۷۸ شرکت حملونقل کالا با بیش از 4 هزار و ۶۰۰ نفر راننده در بخش حملونقل جادهای کالای استان اقلام تولیدی را جابهجا میکنند. 2 هزار و ۹۴۵ دستگاه ناوگان باری در حوزه حملونقل جادهای استان فعال هستند که متوسط عمر این خودروها ۲۱ سال است.