نگاهی به زندگی خانواده گتی، بنیان‌گذار شرکت نفتی گتی

نفت و موسیقی

زهرا چوپانکاره/ آینده نگر

داستان خانواده گتی روز 17 اکتبر سال 1855 آغاز شد، روزی که جورج فرانکلین گتی در مریلند امريكا به دنیا آمد. نسلی از یک خانواده ایرلندی‌تبار که سال‌ها قبل اروپا را به قصد زندگی در دنیای نو ترک کرده بودند. اندکی پس از تولد او بود که خانواده از مریلند به اوهایو مهاجرت کرد و پدر جورج در اوهایو درگذشت. پس از مرگ پدر او مجبور شد کار را از سنین کودکی آغاز کند تا اینکه عمویش هزینه تحصیل او را قبول کرد و این‌گونه بود که جورج گتی توانست در سال 1879 با مدرک علوم از دانشگاه اوهایوی شمالی فارغ‌التحصیل شود.

جورج گتی پس از ازدواج به فکر تغییر حوزه درسی‌اش افتاد و به دانشگاه میشیگان رفت تا حقوق بخواند و پس از آن توانست مجوز وکالت بگیرد. سال 1884 به مینیاپولیس در مینه‌سوتا نقل مکان کرد و تمرکز کارش را در حوزه بیمه و حقوق شرکت‌ها گذاشت که باعث شد زندگی مرفهی برای خودش دست و پا کند. تغییر مکان زندگی بعدی سال 1904 از راه رسید، زمانی که جورج به اوکلاهما رفت تا وارد تجارت نفت شود. در عرض دو سال ثروتش آن‌قدر شده بود که خانواده‌اش را به لس‌آنجلس ببرد. راهی که رفته بود راهی بود که حالا فرزندش ژان پاول هم می‌توانست دنبال کند او در سال 1913 به پسر 21 ساله‌اش آن‌قدری پول داد که بتواند در چاه‌های نفت سرمایه‌گذاری کند و دو سال بعد ژان پاول توانسته بود اولین یک میلیون دلار زندگی‌اش را به دست آورد و از آن به بعد پدر و پسر تصمیم گرفتند با شراکت هم کار را ادامه دهند و همین شد که شرکتی شکل گرفت که بعدها با نام گتی اویل شناخته شد. یک دلیل شراکت پدر و پسر هم البته این بود که جورج هیچ‌وقت با سبک زندگی پسرش موافق نبود و برای همین جرئت نمی‌کرد کنترل کامل شرکت را به دست او بسپارد. جورج سال 1930 از دنیا رفت. او شرکت و ثروتی معادل 10 تا 15 میلیون دلار را برای همسرش سارا به ارث گذاشت اما ریاست گتی اویل در دست پسرش باقی ماند.

ژان پاول گتی

در تاریخچه خانواده گتی نام ژان پاول گتی است که به عنوان موسس شرکت گتی اویل به ثبت رسیده است. او به یمن وجود پدرش توانست از سنین کم به ثروت برسد و البته به جایی رسید که پدرش نتوانسته بود به آن دست پیدا کند. ژان در سال 1957 توسط نشریه فورچون به عنوان ثروتمندترین امريكایی زنده معرفی شد.

ژان پاول گتی در سال 1892 به دنیا آمد. او هنوز به سنین نوجوانی نرسیده بود که خانواده­اش پس از رسیدن به ثروت، برای فرار از زمستان‌های سخت مینه‌سوتا راهی لس‌آنجلس شد. ژان پاول در 14سالگی یک سال را در مدرسه نظامی هاروارد گذراند و بعد وارد دبیرستان پلی‌تکنیک شد. در دبیرستان به خاطر عشقش به مطالعه به او لقب «گتی دیکشنری» داده بودند. با همین عشق به خواندن بود که به سراغ آموختن زبان‌های مختلف رفت و در جوانی به زبان‌های فرانسه، آلمانی و ایتالیایی مسلط شد و بعدتر به خاطر کسب‌وکارش اسپانیایی، یونانی، روسی و عربی هم آموخت. او در سال 1910 به همراه والدینش به اروپا سفر کرد و آن‌قدر مجذوب آنجا شد که مدتی را هم در دانشگاه آکسفورد به تحصیل گذراند و مدرک اقتصاد و علوم سیاسی گرفت و پس از مدتی سفر در اروپا و مصر به ایالات متحده بازگشت.

پس از بازگشت به امريكا بود که پدرش 10 هزار دلار برای سرمایه­گذاری به او داد. شاید بخت و اقبال بود که باعث شد اولین سرمایه‌گذاری نفتی او بر روی چاهی باشد که کمتر از یک سال بعد به نفت رسید و ژان پاول جوان را ناگهان تبدیل به میلیونر کرد. سال 1919 او به همان جایی برگشت که ثروت خانوادگی از آنجا شروع شده بود: اوکلاهما. در سال‌های دهه 20 او 3 میلیون دلار دیگر به ثروتش افزود. پس از مرگ پدر یک‌سوم سهام او در شرکت خانوادگی به انضمام ریاست شرکت.

دهه 30 برای امريكا سال‌های تلخی به همراه آورده بود، سال‌هایی که همچنان از آن با نام رکود بزرگ یاد می­شود. اما برای گتی آن سال‌ها هم همچنان به معنای سرمایه‌گذاری بود. ثروتی که در اختیار داشت به او این امکان را داد که اول شرکت پاسیفیک وسترن اویل را از آن خود کند و بعد دست به یک سری خریدهای دیگر بزند که از جمله آنها می‌توان به تایدواتر اویل و اِسکلی اویل اشاره کرد. او تا اوایل دهه 50 به این خریدها ادامه داد و بعد در سال 1967 آنچه را اندوخته بود با نام هلدینگ نفتی گتی در هم آمیخت.

سال 1949 بود که گتی در ازای برداشت 60 ساله از حوزه نفتی نزدیک به مرز عربستان و کویت به خاندان ابن سعود 9.5 میلیون دلار پول نقد به اضافه سالیانه یک میلیون دلار پرداخت کرد. تا آن زمان هیچ منبع نفتی‌اي در آن حوزه کشف نشده بود و جست‌وجو برای نفت چهار سال ادامه یافت. پس از خرج کردن 30 میلیون دلار بود که سرانجام قمار گتی به نتیجه رسید و منبعی با ظرفیت 16 هزار بشکه در سال کشف شد. پس از شروع استخراج از این حوزه نفتی بود که گتی یکی از ثروتمندترین‌های دنیا شد.

یکی از توانایی‌های گتی برای افزایش ثروت خانوادگی تسلط او به زبان عربی است که به او اجازه داد راحت‌تر پا به خاورمیانه بگذارد و کسب‌وکارش را در آنجا گسترش دهد. او سهام عمده در نزدیک به 200 شرکت در این منطقه را از آن خود کرد.

ژان پاول هرگز عشقی را که اروپا و به خصوص انگلستان در زمان جوانی در دلش ایجاد کرده بود فراموش نکرد. وقتی که ثروتش از میلیارد دلار هم گذشت در دهه 50 به انگلستان بازگشت و کارش را در آنجا ادامه داد. یکی از خانه‌های سنتی انگلیسی را خرید و آنجا تبدیل به قلب گتی اویل شد. او آخرین سال‌های عمرش را هم در انگلستان گذراند، تا روز 6 ژوئن سال 1976 که در همان کشور و در سن 83 سالگی از دنیا رفت.

گوردون پیتر گتی

ژان پاول علاوه بر شهرتش در دنیای کسب‌وکار و نفت به تعدد ازدواج‌هایش هم شهرت داشت. این یکی از همان دلایلی بود که پدرش، گتی بزرگ را نگران سبک زندگی او و تاثیرش بر کار شرکت می‌کرد. او 5 بار ازدواج کرد و 5 فرزند داشت. گوردون گتی فرزند چهارمین همسر او بود.

گوردون در سال 1933 در لس‌آنجلس متولد و در سان‌فرانسیسکو بزرگ شد. برخلاف پدر و پدربزرگش او از ابتدا به موسیقی بیشتر از نفت علاقه داشت و همین باعث شد که در دانشگاه هم در رشته موسیقی تحصیل کند. البته عشق به موسیقی دلیل بر این نمی‌شد که پدرش را ناامید کند و برای همین بود که ابتدا به خاطر رضایت او هم که شده به کسب‌وکار نفتی پدر پیوست و هنگامی هم که ژان پاول گتی از دنیا رفت مسئولیت شرکتی با 2 میلیارد دلار سرمایه را در دست گرفت. 10 سال پس از مرگ پدر، او به اين نتيجه رسيد كه دیگر دلیلی برای ماندن در حوزه‌ای که متعلق به او نبود وجود ندارد. او در سال 1986 شرکت خانوادگی را به قیمت 10 میلیارد دلار به شرکت تکساکو فروخت. آنچه جورج گتی نگران آن بود نه توسط ژان پاول بلکه توسط نوه‌اش گوردون عملی شد.

گوردون گتی حالا به غیر از نام خانوادگی مشهوری که دارد، بیشتر با تولیداتش در حوزه موسقی شناخته می‌شود و آثارش شامل اپرای شبح کانترویل، جوان و زنگ‌ها، خانه آشر و... است. شاید در دنیای کسب و کار رها کردن امپراتوری نفتی و روی آوردن به دنیای موسیقی امری دیوانه‌وار تلقی شود اما این دیوانگی در دنیای هنر ستایش می‌شود. زندگی گوردون گتی آن‌قدر جذابیت داشت که بهانه‌‌اي شد برای ساخت فیلم مستندی به نام «موسیقی خواهد بود» که در سال 2016 اکران شد.