نیروگاههای هستهای شناور، آینده برقرسانی به بنادر دورافتاده، مراکز صنعتی و سکوهای گاز و نفت در مکانهای غیرقابل دسترسی خواهند بود
آینده نگر/ منبع: نیویورک تایمز
در ساحل خلیج کولا در منتهیالیه شمال غربی روسیه، پایگاههایی برای استقرار زیردریاییهای هستهای روسیه ساخته شده. در کرانه خلیج، زیردریاییهایی که دههها در آبهای آبی این منطقه رفت و آمد کردهاند همچنان بین بندر و اعماق اقیانوس در حرکتاند.
اینجا جایی است که روسیه دارد یک آزمایش هستهای مهم انجام میدهد؛ آزمایشی که حامیانش آن را شاهکار مهندسی هستهای مینامند و منتقدانش معتقدند که تجربه خطرناک و بیآیندهای است. روسیه دارد اینجا یک نیروگاه هستهای شناور را اداره میکند.
کشتی آکادمیک لومونوسوف که به یکی از اسکلههای بندر مورمانسک روسیه وصل است در میان امواج آرام گرفته و از دور کسی نمیفهمد که داخلش چه خبر است. اما این کشتی عملا دارد تجهیزات فعال هستهای را حمل میکند: دو رآکتور کوچک از نوعی که قبلا در زیردریاییها مورد استفاده قرار میگرفتند. این نیروگاه مستقر روی کشتی درواقع تنها نیروگاه هستهای شناور دنیاست.
البته روسیه تنها بازیگر در این عرصه نیست و کشورهای دیگری دارند پتانسیل نیروگاههای هستهای شناور را دنبال میکنند. مثلا دو شرکت چینی با پشتیبانی دولت این کشور در حال ساخت تجهیزات مشابهی هستند و امریکاییها نیز در همین جهت حرکت میکنند. حامیان نیروگاههای هستهای شناور میگویند این نیروگاهها ارزانتر، سبزتر و شاید حتی امنتر از نیروگاههای هستهای دیگر هستند.
حامیان این نیروگاهها دنیایی را در آینده تصور میکنند که کشتی- نیروگاههای شناور در اسکله شهرهای مختلف دنیا لنگر انداختهاند و به تامین انرژی مورد نیاز این شهرها کمک میکنند. جاکوپو بونجورنیو استاد مهندسی هستهای در انستیتو تکنولوژی ماساچوست با اشاره به برنامه نیروگاههای هستهای شناور روسیه میگوید آنها در این زمینه از امریکا کاملا جلوترند.
روساتم شرکت هستهای دولتی روسیه سالهاست که تکنولوژی هستهای خود را صادر کرده است و آن را به چین، هند و تعداد دیگری از کشورهای در حال توسعه فروخته است. اما رآکتورهای کوچکتر را که به صورت شناور قرار گرفته باشند میتوان سریعتر راهاندازی کرد و آنها را بنا بر نیاز به مکانهای مختلف منتقل کرد. این مسئله به خصوص از این جهت اهمیت دارد که برخی انرژیهای سبز مثل انرژی بادی و خورشیدی در برخی زمانهای سال قابل اطمینان نیستند و مثلا میتوان نیروگاه هستهای شناور را بیدردسر به بنادری منتقل کرد که در زمانهای خاصی به برق بیشتر نیاز دارند و قادر به تامین آن از منابع دیگر نبودهاند. این روش از لحاظ اقتصادی به صرفه است.
روسها از رآکتورهای مدل رآکتورهای زیردریایی استفاده میکنند و آنها را روی کشتی در نزدیکی ساحل شهر مورد نظر مستقر میکنند و با روش مخصوصی آنها را به شبکه برق شهر متصل میکنند. رآکتورها میتوانند در مجموع ۷۰ مگاوات برق تولید کنند؛ برقی که مثلا برای ۷۰ هزار خانه در امریکا کفایت میکند. روساتم برنامهاش این است که این نیروگاههای هستهای شناور را به صورت سریالی تولید کند و دارد برنامههای بیزینسی مختلف در این خصوص را مرور میکند. مثلا یکی از اهداف روساتم این است که مالکیت رآکتورها را برای خودش حفظ کند و فقط برقی را که آنها تولید میکنند در اختیار خریداران بگذارد.
تجهیزاتی که برای این منظور به کار میرود، یک ساختار مستطیلی بزرگ است. در داخل آن، رآکتور شناور شامل راهروهای باریک، پلههای شیبدار، لولهها، سیمها و نشانههای خطر است.
حامیان این نیروگاههای هستهای شناور میگویند چنین نیروگاههایی در برابر زلزله مقاومترند و در صورت لزوم میتوان خیلی سریع آنها را خنک کرد و بنابراین مشکلاتی مانند آنچه که در زمان زلزله فوکوشیمای ژاپن رخ داد، کمتر پیش خواهد آمد. همچنین ساخت این نیروگاهها روی کشتی هزینه کمتری در بر دارد. نیروگاههای هستهای برای تولید برق در عین حال میتوانند برخلاف انرژی بادی و خورشیدی، در تمام طول سال کار خود را انجام بدهند.
روساتم تاکنون فهرست مشتریان فعلیاش را منتشر نکرده و حتی مشخص نیست که دقیقا برای ساخت این نیروگاههای هستهای شناور چقدر هزینه دریافت میکند. اما ظاهرا ساخت هریک از آنها حدود چهار سال زمان میبرد که در مقایسه با نیروگاه هستهای متعارف (که یک دهه طول میکشد) زمان کمتری است. گفته میشود یکی از مشتریان روساتم کشور سودان است.
به هر حال اینطور به نظر میرسد که آینده انرژی هستهای حالا به این نوع نیروگاهها وابسته باشد چون چین هم دارد با ساخت ۲۰ نیروگاه هستهای شناور، خود را به روسیه میرساند و ظرف یک تا دو سال آینده یکی از آنها را عملیاتی خواهد کرد. همچنین فرانسه در حال ساخت رآکتوری هستهای است که در کف اقیانوس کار خواهد کرد. این نیروگاهها آینده برقرسانی به بنادر دورافتاده، مراکز صنعتی و سکوهای گاز و نفت در مکانهای غیرقابل دسترسی خواهند بود.