شرکتهای ماهوارهای کوچک که نمیتوانند کل هزینه پرتاب راکت به فضا را تقبل کنند، به این روش روی آورده بودند که در ماموریت فضایی دیگران، جایی برای ماهواره خودشان اجاره کنند
آینده نگر/منبع: پاپیولار ساینس
تصور اکثر مردم از راکت فضایی کلاسیک، یک ماشین عظیمالجثه و غیرقابل دسترسی است. مثلا یکی از معروفترین راکتهای اخیر فالکون ۹ ساخت شرکت اسپیسایکس بود که ۷۰ متر ارتفاع داشت و هر سفرش هم ۶۲ میلیون دلار امریکا هزینه برمیدارد. اما نسل جدیدی از راکت در دنیای امروز مورد استفاده است که خیلی از تصور عمومی کوچکتر و ارزانتر است. علت این است که شرکتهایی در این حوزه مشغول به کار شدهاند که هدفشان ارائه خدمات پیک فضایی است. شرکتهایی مثل راکتلب، وکتر و ویرجین اربیت حالا قادرند راکتهای کوچکتری را با هزینهای بین ۳ تا ۱۵ میلیون دلار به فضا بفرستند. این صنعت حالا به شدت رو به رشد است و بیش از ۳۰۰ ماهواره کوچک از همین طریق فقط در سال ۲۰۱۷ به فضا پرتاب شده است. درواقع شرکتهای فعال در این حوزه دارند از رویکردی مشابه ارائه تخفیف توسط خطوط هوایی استفاده میکنند: تعداد پرواز بیشتر به مقصدهای بیشتر با قیمت ارزانتر.
در همین روند پرتاب راکت به فضا هم ریسکهایی مشابه هر کسب و کار دیگری وجود دارد: احتمال خرابی و ایراد فنی، احتمال تاخیر و جریمه و تلاش برای عدم نقض قانون. این روزها اما شرکت راکتلب نشان داده که واقعا میتوان به پرتاب ارزانقیمت راکت به فضا به عنوان یک الگوی موفق کسب و کار نگاه کرد که در دنیای واقعی هم به خوبی جواب داده است. قضیه از این قرار است که تعداد زیادی اپراتور ماهوارهای وجود دارد که میخواهند خود را به مدار پایین زمین برسانند اما نمیتوانند از پس هزینه استفاده از شرکتهای بزرگ امریکایی یا آژانسهای فضایی روسی و هندی و اروپایی بربیایند یا حتی برای استفاده از خدمات آنها در نوبت بمانند.
حالا اما شرکتهای پرتاب راکت ارزان قادر به ارائه خدمات سریعتر به مشتریان هستند. پیتر بک مدیرعامل شرکت راکتلب میگوید: «در حالت متعارف اگر بخواهید تمام قراردادها را امضا کنید، مجوزهای لازم را بگیرید و هماهنگیهای فنی لازم را انجام دهید حداقل دوازده ماه طول میکشد. اما ما با روش سادهتر و ارزانتر و سریعتری این کار را در دوازده هفته انجام میدهیم.»
شرکتهای ماهوارهای کوچک که نمیتوانند کل هزینه پرتاب راکت به فضا را تقبل کنند، از گذشته به این روش روی آورده بودند که در ماموریت فضایی دیگران، جایی برای ماهواره خودشان اجاره میکردند و هزینه آن را به صورت مشترک میپرداختند. حالا هم گزینههای بیشتری در این راستا پیش روی آنها قرار دارد.
اینکه روی زمان و مکان پرتاب ماهواره به فضا کنترلی نداشته باشید برای برخی از اپراتورهای ماهواره مشکلی ایجاد نمیکند اما برخی دیگر معتقدند که دسترسی بیشتر اپراتورها به فضا در آینده اهمیت زیادی دارد و بنابراین هر شرکتی که در این خصوص خدمات ارائه بدهد، وضعیت بهتری را برای آینده خودش رقم خواهد زد. مثلا شرکت وکتر که در همین حوزه فعالیت میکند برای هر پرتاب بین ۵ تا ۶ میلیون دلار میگیرد و نوبتش هم طولانی نیست. شرکت ویرجین اربیت نیز که چارلز برانسون سلبریتی امریکایی رئیس آن است راکتهایی را با هزینه بین ۱۲ تا ۱۵ میلیون دلار به فضا میفرستد.
رقابت بین این شرکتها عملا رقابت برای جذب مشتریانی است که میخواهند ماهوارههای کوچک را در مدار پایین زمین مستقر کنند و اکثر آنها هم در حوزه تصویربرداری یا مخابراتی فعالیت میکنند. حالا شرکتهای پرتاب ارزان راکت به فضا امیدوارند که در آینده، نسل جدیدی از ماهوارهها وجود داشته باشد تا موقعیتهای کسب و کار جدیدی نیز در حوزه پرتاب به فضا ایجاد شود. در چنین شرایطی، در آینده نزدیک شاهد بهبود خدماتی مثل اینترنت ماهوارهای، امنیت کلودهای ذخیره اطلاعات و نیز بهبود ردگیری کالاها و خدمات به شکل ماهوارهای خواهیم بود. آمار نیز حاکی از این است که در حال حاضر اقبال به استفاده از این نوع خدمات رو به افزایش است. گزارش اسپیسورکز نشان میدهد که در سال ۲۰۱۷ میلادی بیش از 300 ماهواره نانو یا میکرو به فضا رفتند که این بیش از ۲۰۵ درصد افزایش را نسبت به سال ۲۰۱۶ نشان میدهد.
جالب اینجاست که شرکتهای ارائهدهنده خدمات پرتاب ارزان راکت به فضا از بابت رقابت با غولهایی مثل ایلان ماسک مدیرعامل اسپیسایکس هیچ نگرانی ندارند. درواقع آنها معتقدند که اسپیسایکس در پروژههای بسیار بزرگ (مثلا با حداقل هزینه ۶۰ میلیون دلار) کار میکند که ربطی به پروژههای کوچکتر، ارزانتر و سریعتر آنها ندارد. همچنین تقاضای جهانی برای ماهوارههای کوچک مبتنی بر تقاضا برای دیتاست و مشتریان هم تشنه دیتای بیشتر هستند و در آینده هم این عطش بیشتر و بیشتر خواهد شد و بازار پرتاب به فضا هم گسترش خواهد یافت. درواقع در فضا برای همه جا هست.