بخش خصوصی ایران توانایی این را دارد که با نمایندگیهای شرکتهای حمل و نقلی باقیمانده در ایران همکاری کند تا شرایط سخت فعلی بگذرد، مشروط به اینکه دولت بیش از پیش به بخش خصوصی اعتماد کند.
امید ملک، رئیس هیئتمدیره انجمن کشتیرانی و خدمات وابسته/ آینده نگر
امریکا طبق عادت دیرینه باز هم تحریمهایی علیه ایران اعمال کرده و البته حوزه حمل و نقل نیز از آسیب این تحریمها برکنار نمانده است. البته تحریمهای جدید امریکا نسبت به تحریمهای قبلی یک تفاوت فاحش دارد و از پشتوانه بینالمللی برخوردار نیست، اما باز هم به واسطه اینکه انجام معاملات با ایرانیان را هدف قرار میدهد نه شرکتها و اشخاص خاص را، میتواند مشکلساز باشد. در این میان ایران بقای خود در برجام را منوط به این کرده است که اروپا بتواند تضمینهای کافی برای برآورده شدن منافع ایران از برجام را بدهد و مذاکراتی نیز برای این مهم برگزار شده که نشان میدهد اروپا از تلاش برای حفظ برجام فروگذار نمیکند. اما در این وضعیت هم محدودیتهای تحریم قابل رفع نیست چراکه شرکتهای بینالمللی مانند مرسک، هرچند اروپایی هستند اما اعلام کردهاند فعالیتشان خارج از اروپا انجام میشود و اروپا نمیتواند آنها را به تداوم حضور در ایران ملزم کند. بر این اساس از اواخر مردادماه تقریبا 12 لاینر برتر جهان تردد به بنادر ایران را متوقف خواهند کرد و ناوگان کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران اصلیترین شرکتی خواهد بود که باید عهدهدار جابهجایی بارهای تجاری و بازرگانی کشور شود.
این یک روی تحریمهای امریکاست. در مقابل بخش خصوصی ایران توانایی این را دارد که با نمایندگیهای شرکتهای حمل و نقلی باقیمانده در ایران همکاری کند تا شرایط سخت فعلی بگذرد، مشروط به اینکه دولت بیش از پیش به بخش خصوصی اعتماد کند. در شرایط فعلی به واسطه اینکه لاینرهای خارجی تمایلی به حمل بار به مقصد ایران ندارند، مشکلاتی در حوزه کرایه حمل کالاهای وارداتی به ایران وجود دارد و در مواردی کرایهها تا 300 درصد رشد داشته است. در مقابل البته صادرات با کرایههای پایینتری قابل انجام است چراکه حجم واردات کالا در مقایسه با صادرات کالا بسیار بیشتر است و در این وضعیت به واسطه رقابتی که ایجاد شده، لاینرها برای اینکه خالی از ایران برنگردند، هزینههای بسیار اندکی مانند 10 دلار به ازای هر کانتینر صادراتی دریافت میکنند. این موضوع شاید به نظر موهبت بیاید اما عملا به معنای زیان سنگین شرکتهای حمل و نقل داخلی است چراکه شرکت خارجی بار را با کرایه سهبرابری به ایران میآورد و حمل بار صادراتی ایران به صورت کاملا رایگان هم برایش صرفه اقتصادی دارد اما شرکت ایرانی قادر نیست بار را به این قیمت منتقل کند و باید بیکار بماند. تمایل صادرکنندگان ایرانی به استفاده از این فرصت هم نمیتواند کمتر از خودتحریمی باشد هرچند با جدیتر شدن تحریمها، دیگر این لاینرها باری به ایران نمیآورند که بخواهند با کرایه اندک محمولههای صادراتی ایران را به مقصد برسانند.
در دوره تحریمها با توجه به افزایش هزینه حمل کالا، باید به ظرفیت کشتیرانی داخلی خود اتکا کنیم و از طریق همکاری با شرکتهای کوچک و متوسط بینالمللی که منافعی در امریکا ندارند و از حمایتهای سیاسی اروپا بهرهمند هستند استفاده کنیم تا اثرگذاری تحریمها بر تجارت خارجی کشور به حداقل برسد.