تحلیلگران بازار انرژی بر این باورند که هنوز اقتصاد عربستان وابستگی زیادی به نفت دارد و حتی با وجود تلاشهای سالهای اخیر برای کاهش وابستگی اقتصاد به درآمد نفتی، هنوز موفقیت زیادی در این زمینه حاصل نشده است.
آینده نگر
در گزارش اخیر صندوق بینالمللی پول قیمت سربهسری نفت برای عربستان ۸ دلار بیشتر از سال قبل بود و این گزارش نشان داد که اقتصاد این کشور هنوز وابستگی زیادی به درآمد نفت دارد. اما این کشور رکورددار قیمت سربهسری نفت در اوپک نیست.
سایت اویل پرایس با استناد به گزارش صندوق بینالمللی پول نوشت: میزان بدهی ناخالص دولتی در بحرین در سال ۲۰۱۹ به مرز ۱۰۲ درصد تولید ناخالص داخلی میرسد در حالی که هماکنون معادل ۹۴ درصد تولید ناخالص داخلی است. در این شرایط قیمت سربهسری نفت برای بحرین در سال ۲۰۱۸ برابر با ۱۱۳ دلار خواهد بود که بعد از لیبی در جایگاه دوم اوپک قرار دارد. قیمت سربهسری نفت برای کشور لیبی در سال جاری برابر با ۱۳۲ دلار اعلام شده است. قیمت سربهسری نفت برای کشور بحرین در سال آینده میلادی برابر با ۱۱۰.۶ دلار برآورد شده است ولی مسئله اصلی این است که پیشبینی نمیشود تا انتهای دهه جاری قیمت نفت به مرز ۱۰۰ دلار برسد و این یعنی ادامه بحران و مشکلات مالی برای اقتصادهایی که وابستگی زیادی به این منبع انرژی دارند.
اقتصاد عربستان نیازمند نفت ۸۸ دلاری است
از طرف دیگر بسیاری از برآوردها حکایت از احتمال افزایش قیمت نفت دارد. در درجه اول وضعیت توافق هستهای ایران و سنگاندازیهای دولت امریکا باعث شده است تا احتمال افزایش قیمت نفت وجود داشته باشد و در درجه دوم شرایط اقتصادی بازار نفت زمینه را برای این مسئله فراهم کرده است. در سالهایی که قیمت نفت در بازار پایین بود سرمایهگذاری در حوزههای نفتی، سرمایهگذاری در اکتشاف نفت و استخراج آن به حداقل رسید. به همین دلیل بازار نفت در آینده با مشکل کمبود عرضه روبهرو خواهد شد. از طرف دیگر بازسازی نسبی اقتصاد جهانی باعث میشود تا تقاضا برای نفت و فرآوردههای نفتی رشد کند و این عدم توازن زمینهساز رشد قیمت خواهد شد. اما این مسئله یک روی سکه در بازار نفت است. در روی دیگر سکه با تمایل عربستان برای افزایش قیمت نفت روبهرو هستیم. این کشور برای تامین منابع مالی مورد نیازش در اجرای امور اقتصادی و اهداف سیاسی نیاز به فروش نفت با قیمت بالاتر دارد.
هر زمانی که از مقامات عربستان سعودی در مجامع بینالمللی سوال میشود که چه قیمتی برای نفت از نظر آنها مناسب است یا اقتصاد عربستان با کدام قیمت نفت میتواند در تعادل باشد، پاسخ آنها یکسان است. مقامات بزرگترین صادرکننده نفت اوپک در پاسخ به این سوال میگویند که برای آنها فرقی نمیکند قیمت در چه سطحی باشد زیرا منابع مالی دیگری برای کشور در اختیار دارند.
اما تحلیلگران بازار انرژی بر این باورند که هنوز اقتصاد عربستان وابستگی زیادی به نفت دارد و حتی با وجود تلاشهای سالهای اخیر برای کاهش وابستگی اقتصاد به درآمد نفتی، هنوز موفقیت زیادی در این زمینه حاصل نشده است.
تایید این نظریه را میتوان در گزارش اخیر صندوق هم مشاهده کرد. گزارشی که قیمت سربهسری نفت برای کشورهای مختلف را تعیین میکرد. بر طبق این گزارش، کشور عربستان نیاز دارد تا نفت را با قیمت ۸۸ دلار امریکا به فروش برساند تا بتواند هزینههای کشور را تامین کند. این در حالی است که متوسط قیمت نفت در بازار جهانی در ماههای اخیر بالغ بر ۷۰ دلار بوده است که بالاترین قیمت از سال ۲۰۱۴ تاکنون است ولی تا مبلغ مورد نیاز عربستان فاصله بسیار زیادی دارد. متوسط قیمت هر بشکه نفت اوپک در سه ماه اول سال جاری میلادی ۶۴ دلار امریکا است.
صندوق بینالمللی پول در این مورد نوشت: در سال گذشته اقتصاد عربستان با نرخ ۰.۵ درصد منقبض شد ولی هزینههای دولتی کاهش نیافت. با رشد هزینههای دولتی و افزایش کسری بودجه، متوسط قیمت هر بشکه نفتی که برای داشتن شرایط متعادل اقتصادی مورد نیاز است هم افزایش یافته است.
بلومبرگ در گزارش اخیر خود نوشت که اخیرا نشانههایی از تمایل عربستان برای افزایش قیمت نفت مشاهده شده است. عدم افزایش حجم تولید نفت در کشورهای اوپک تلاشی است که اعضای این سازمان به رهبری عربستان برای حصول نتیجه مطلوب خود بعنی افزایش قیمت نفت در بازار انجام میدهند.
قیمت سربهسری نفت برای کشورهای مختلف چقدر است؟
صندوق بینالمللی پول در این گزارش اعلام کرد قیمت سربهسری نفت در عربستان بیش از دیگر کشورهای عضو اوپک است زیرا وابستگی اقتصاد این کشور به نفت بیش از دیگر کشورها است. قیمت سربهسری نفت برای عربستان در سال ۲۰۱۷ برابر با ۸۲.۶ دلار اعلام شده بود در حالی که در سال ۲۰۱۸ قیمت سربهسری بالغ بر ۸۷.۹ دلار خواهد بود.
ایران بعد از عربستان به بالاترین قیمت نفت برای داشتن بودجه ای متوازن نیاز دارد. قیمت سربهسری نفت برای ایران در سال ۲۰۱۸ معادل۶۸.۱ دلار پیشبینی شده است در حالی که قیمت سربهسری برای سال ۲۰۱۷ برابر با ۶۷.۴ دلار بود. یعنی در سال ۲۰۱۷ قیمت سربهسری نفت برای ایران بالغ بر ۱۴ دلار بیش از متوسط قیمت نفت در بازار بود و در سال جاری هم از متوسط قیمت نفت در سه ماه اول امسال ۴ دلار بیشتر است.
قیمت سربهسری نفت برای امارات در سال ۲۰۱۸ برابر با ۷۱.۵ و برای قطر برابر با ۴۷.۱ دلار خواهد بود و کشورهای عراق و کویت برای داشتن بودجهای متوازن نیاز دارند که به ترتیب هر بشکه نفت را با قیمت ۵۴ دلار و ۴۸.۱ دلار به فروش برسانند. بنابراین بزرگترین صادرکننده اوپک برای داشتن بودجهای متوازن به بالاترین قیمت نفت نیاز دارد و مطالعات صندوق بینالمللی نفت نشان میدهد که تلاشهای این کشور برای ایجاد تنوع در اقتصاد و کاهش وابستگی به نفت و درآمد نفتی تاکنون ثمری نداشته است.