روسها یکی از قدرتمندترین شرکتهای صادرکننده گاز دنیا را در اختیار دارند. این شرکت همان گازپروم است که بیش از یکسوم گاز طبیعیِ مصرفی اروپا را تأمین میکند. اما ظاهراً قرار است ترامپ این معادله را بر هم بزند.
مترجم: نسیم بنایی/ آینده نگر/ منبع اصلی: اکونومیست
شرکتهای کمی وجود دارند که مانند گازپروم قدرت کافی داشتهباشند و بتوانند در دیگ ژئوپلیتیک جهانی قدرتنمایی کنند. این شرکت تولیدکننده انرژیِ روسی از حمایت دولت برخوردار است. این شرکت عرضهکننده بیش از یکسوم گاز طبیعی مصرفیِ اروپاییها است، آنها از این گاز برای تولید برق، گرمایش و آشپزی بهره میگیرند و امریکاییها این را وابستگیِ ناسالم و حتی خطرناک میدانند. این شرکت از قدرت خود استفاده کرده و دیگر کشورها را به تسخیر درآوردهاست. همه این اتفاقات نیز به نفع کرملین پیش میرود. نمونه آن نیز اوکراین و لهستان است. شرکت گازپروم رقابتی جدی با تولیدکنندگان امریکایی گاز مایع (الانجی) دارد و تلاش میکند بازار را در اروپا و چین به نفع خودش حفظ کند. این رقابت بدون تردید میتواند منجر به افزایش تنشهای جهانی بشود.
این شرکت تمام تلاشش را میکند تا تصویری متفاوت از خودش ارائه بدهد. الکسی میلر رئیس این شرکت روابط صمیمانهای با ولادیمیر پوتین رئیسجمهوری روسیه دارد و به همین خاطر در ماه آوریل در فهرست تحریمهای امریکایی قرار گرفت. او همان زمان اعلام کرد: «بالاخره نام ما هم در این فهرست قرار گرفت؛ این یعنی همهچیز را به درستی انجام دادهایم.» او در ماه فوریه ارائهای برای سرمایهگذاران داشت و در آن توضیح داد که صادرات گاز این شرکت به اروپا مانند یک فنجان بزرگ چای است. در مقابل نیز صادرات الانجی امریکا به این قاره را به چند قطره در یک لیوان بزرگ تشبیه کرد که کمتر کسی توان دیدنِ آن را دارد.
گازپروم با تکیه بر دلایلی میتواند ادعای قدرت کند. سال 2014 بود که بحران اوکراین رخ داد؛ این شرکت در آن زمان قرارداد خطوط لولهای را با اروپا به امضا رساند تا بتواند میزان صادرات خود را افزایش بدهد. این شرکت در شرق نیز قدرتنمایی کرده و در خطوط لوله گازی چین به ارزش 55میلیارد دلار سرمایهگذاری کردهاست. از سال 2016 نیز عرضه گاز این شرکت به اروپا به بالاترین سطح خود رسیده و این اتفاق بیشتر به لطف کاهش مصرف زغالسنگ در اروپا رخ دادهاست. علاوه بر آن هلند نیز گاز طبیعی کمتری تولید میکند و این امر باعث شده اروپا تکیه بیشتری بر شرکت گازپروم داشتهباشد. در این بین تقاضا برای انرژی نیز افزایش پیدا کرده و روی هم رفته شرایط مطلوبی را برای شرکت گازپروم فراهم کردهاست.
*وضعیت پیچیده گازپروم
حالا احتمالاً وضعیت برای گازپروم قدری تغییر کند. آنطور که تحقیقات اکونومیست نشان میدهد گازپروم مدتی است که با اروپاییها وارد یک نزاع شدهاست. برخی از اروپاییها این شرکت را متهم کردهاند که به مشتریان خود به قیمتی بیش از حد معمول گاز فروختهاست. اما ممکن است در نهایت این شرکت با اروپاییها به توافق برسد و وضعیتش دوباره روبهراه شود. البته اروپاییها از گازپروم درخواست کردهاند که این شرکت اجازه بدهد گازش را به دیگر مشتریان نیز بفروشند. البته برخی از تحلیلگران میگویند همین امر میتواند باعث شود گازِ تولیدی این شرکت در نگاه مشتریان جذابتر به نظر بیاید.
این شرکت روسی با پنج شرکت انرژی اروپایی قرارداد جدیدی بستهاست. این پنج شرکت عبارتاند از انجی، اوامو، رویالداچشل، یونیپر و وینترشل؛ قرار است شرکت گازپروم حجم عرضه گاز خود از طریق خطوط لوله زیر آبی به آلمان را افزایش بدهد. این افزایش میتواند هزینهای 11میلیارد دلاری به همراه داشتهباشد. این شرکت برنامههایی نیز برای صادرات مجدد به برخی از کشورها از جمله اوکراین دارد.
درست در همین نقطه ممکن است دولت امریکا ورود کند و باعث بدشانسیِ گازپروم بشود. دولت ترامپ با تحریمهای خود میتواند دردسرهای بزرگی برای این شرکت ایجاد کند. امریکاییها سعی دارند با آلمان وارد مذاکره شوند تا مانع ورود گاز این شرکت به اروپا بشوند اما روسها از سوی دیگر تلاش میکنند آلمانیها را قانع کنند که گاز آنها به این منطقه صادر شود. به هر حال دولت ترامپ برنامههایی در زمینه انرژی دارد و به همین خاطر اجازه نمیدهد شرکتهایی مانند گازپروم به این راحتی بازار را قبضه کنند. ترامپ و دولت امریکا مثل همیشه از ابزار تحریم به نفع خود استفاده خواهد کرد. حال باید دید چهکسی در این نبرد پیروز خواهد شد، امریکا یا روسیه!
