بخشی از کارشناسان معتقدند ترکیب وزارت نفت و حوزه نیرو و تشکیل وزارت جدیدی با عنوان انرژی می تواند مهم باشد و مدیریت یکپارچه را در حوزه انرژی رقم بزند.
در حالی روزهای گرم تابستانی را سپری می کنیم که کشور در بخش هایی با کمبود انرژی برق مواجه شده است و این موضوع چالش های بسیاری از جمله قطعی برق در مناطق مختلف در استان های کشور را به دنبال داشته است و باعث شده دولت از امروز به فکر تغییر ساعت کار ادارات دولتی و بخش های خدماتی مانند بانک ها بیفتد؛ اتفاقی که البته مخالفت هایی را هم به همراه داشته است. اما دلایل اصلی بروز این مشکلات آن هم در کشوری که بخش مهمی از منابع و ذخایر انرژی جهان را در اختیار دارد، چیست؟ و چرا ما در تابستان سوزان با کمبود برق و در زمستان سرد با مشکل تامین گاز در برخی نقاط مواجه می شویم.
1-افزايش بي رويه مصرف گاز و برق به خصوص در بخش خانگي تجاري: یكی از مسائل الگوی مصرف، مصرف بالای گاز و برق در بخش خانگی و تجاری است. درحالی که گازو برق ، استفاده های فراوانی در صنعت، توليد ارزش افزوده و حتی صادرات دارد، مصرف بیرویه آن در بخش خانگی تجاری، کشور را از مزایای سایر استفاده های ممكن از آن محروم کرده است. ادامه این روند در آینده باعث خواهد شد ایران علیرغم اینكه از منابع غنی گاز و زیرساخت های تامین برق برخوردار است حتی به واردکننده تبدیل شود.
2- بازدهي پايين نيروگاه ها و تلفات بالاي توليد، انتقال و توزيع برق: بازدهی متوسط 34.7 درصدی نیروگاه های حرارتی و تلفات بیش از 14 درصدی خطوط انتقال و توزیع که بيش از 1.5 برابر متوسط جهانی است (8درصد) است، ازجمله چالش های عمده عرضه در صنعت برق ایران محسوب می شود.
3- بي توجهي به انرژي هاي تجديدپذير: برنامه ریزی لازم در کشور برای بهره برداری از منابع انرژی تجدیدپذیر موجود مانند انرژی خورشيدی، باد، زمين گرمایی و... وجود ندارد و این منابع سهم کمی در توليد انرژی اوليه و توليد برق کشور دارند. این در حالی است که ظرفيت کشور برای بهره برداری از این منابع به خصوص انرژی خورشيدی و بادی بسيار بالا ارزیابی می شود. پيش بينی های آژانس بين المللی انرژی و سایر نهادهای معتبر نشان می دهد که سهم انرژی های تجدیدپذیر در سبد انرژی جهان روند رو به رشد قابل ملاحظه ای داشته است.
4- بالا بودن تلفات انرژي كشور: یكی دیگر از ریشه های بالا بودن شدت مصرف انرژی تلفات در بخش های مختلف زنجيره ارزش انرژی است. توليد فرآورده های نفتی در پالایشگاه ها و توليد برق در نيروگاه ها با بازدهی کمی انجام می شود. خطوط انتقال برق، گاز و فرآورده های نفتی دچار اتلاف انرژی بالایی هستند.
5-نبود سبد بهينه سوخت در بخش حمل ونقل: برنامه مشخصی در کشور برای تعيين و سهم بندی انواع حامل های انرژی در بخش حملونقل وجود ندارد. به طور خاص، حملونقل خودروهای سواری با انواع سوخت های بنزین و گاز ( CNG ) انجام می شود. همچنين بالا بودن مصرف خودروهای توليد داخل، به مصرف بهينه سوخت در کشور آسيب زده است.
6- عدم تحقق كامل اهداف برنامه تزريق گاز به مخازن نفتي در سال هاي اخير: برنامه های تزریق گاز به ميادین نفتی به دليل اهميت و اولویت مصارف خانگی تاکنون چندان مورد توجه قرار نگرفته اند؛ به همين دليل توليد بلندمدت ميادین نفتی کشور تحت تأثير قرار گرفته است. مطابق سند تفصيلی برنامه ششم توسعه در سال 1396 باید روزانه 125 ميليون متر مكعب گاز به ميادین نفتی تزریق شود اما طبق آخرین آمارهای منتشرشده این عدد بين 80 تا 90 میلیون متر مکعب است.
7- سوزاندن اغلب گازهاي همراه نفت: بخش عمده ای از گازهای همراه نفت توليد شده در ميادین نفتی، به خصوص ميادین فرا ساحل، به دلایل مختلف ازجمله هزینه بر بودن جمع آوری آن ها و فاصله دور این ميادین از یكدیگر و از ساحل، در محل چاه سوزانده می شود. آمار سال 2016 بانک جهانی نشان می دهد ایران با سوزاندن 18 ميليارد مترمكعب گاز همراه در سال، در جایگاه دوم بعد از روسيه قرار دارد و به عبارت دیگر، یكی از کشورهایی است که بيشترین گاز همراه را می سوزاند. این گازهای سوزانده شده می تواند موارد مصرف متعددی مانند توليد برق، تزریق به ميادین و... داشته باشد.
البته در این بین بخشی از کارشناسان معتقدند ترکیب وزارت نفت و حوزه نیرو و تشکیل وزارت جدیدی با عنوان انرژی می تواند مهم باشد و مزایای اصلی آن شامل:« 1. ایجاد متولی مشخص در بخش کلان انرژی کشور، 2. افزایش تمرکز در برنامهها و سياست های انرژی، 3. تقویت وزارت نفت با ادغام بخش برق در آن، 1. حذف سازمان های مشابه و موازی در وزارتخانه ها، 5. افزایش کيفيت تحقيقات حوزه انرژی.» خواهد بود.