شرکتهای خودروسازی غربی تقریبا یک قرن عرصه را در اختیار خود داشتند و علت اصلی آن هم تکنولوژی موتورهای احتراق داخلی بود. حالا موتورهای الکتریک عملا تهدیدی علیه وضعیت قبلی به شمار میآیند
منبع: بیزینس ویک/ آینده نگر
در یک روز بهاری در آمستردام، مهمانی بزرگی به مناسبت آغاز فعالیت شرکت چینی لینکاندکو در اروپا برگزار شد. اما ماجرای حضور این شرکت در اروپا خیلی جدیتر از این حرفها است. برای اولین بار، یک برند خودروی چینی در غرب اروپا تولید خواهد شد تا در همانجا هم به فروش برسد. هدف بعدی این است که همین خودرو راهش را به بازار امریکا نیز باز کند.
این برنامه بزرگی است که لی شوفو میلیاردر چینی در ذهن دارد. او هلدینگ ژجیانگ گیلی را که در دهه ۱۹۸۰ یک برند یخچالسازی معمولی در چین بود به شدت متحول کرده و آن را به قدرتی در عرصه خودروسازی بدل کرده که حالا گروه خودرو ولوو، لوتوس (سازنده انگلیسی خودرو اسپرت) و سازنده تاکسیهای سیاه لندن را زیر چتر خود دارد. شرکت او در عین حال صاحب بیشترین سهام در دایملر ایجی- مالک مرسدسبنز- نیز هست. درواقع لی دارد اهداف بلندپروازانه چین برای تبدیلشدن به قدرت پیشرو صنعت خودروسازی (در کنار امریکا، آلمان و ژاپن) را با سرعت و شدت زیادی پیش میبرد. لی معتقد است که برای جهانیشدنِ واقعیِ گیلی، این شرکت باید کاملا از مرزهای چین فراتر رفته باشد.
حداقل چهار خودروساز مطرح چینی - شرکت گیلی در کنار سه استارتآپ به نامهای اساف موتورز، نیو و بیتون- در نظر دارند که از سال آینده میلادی خودروهای خود را در بازار امریکا نیز به فروش برسانند. همزمان، شرکت بیآیدی که حمایت وارن بافت را نیز پشت خود دارد در حال ساخت اتوبوسهای برقی برای ایالت کالیفرنیای امریکاست؛ شرکت بایدو که به نوعی گوگل چین به شمار میرود وارد همکاری با شرکت مایکروسافت شده؛ شرکت انویدیا در زمینه تکنولوژی خودروی بیراننده مشغول فعالیت است و توسیمپل که مقرش در پکن است نیز به آزمایش تجهیزات عظیم حمل و نقل در آریزونای امریکا مشغول است.
صنعت خودروسازی چین عملا در حال خیزش به جلو است و این در حالی است که پکن در ماه آوریل اعلام کرد بخشی از قوانین مربوط به حضور خودروسازان خارجی در این کشور را تغییر میدهد. پیشتر، سیاستی به مدت دو دهه در چین دنبال میشد که خودروساز خارجی را وادار به شراکت با خودروساز محلی میکرد و اجازه در اختیار گرفتن سهمی بیش از ۵۰ درصد را به آن نمیداد و خودرو نیز باید در خاک چین تولید میشد. تغییر در این قوانین شاید به برخی شرکتهای خودروسازی خارجی از جمله فولکس واگن و فورد موتور انرژی خوبی تزریق کند و باعث شود که آنها سهم بیشتری از بزرگترین بازار خودرو دنیا را در اختیار بگیرند. همچنین امکانش به وجود خواهد آمد که شرکت تسلا کارخانه تولیدی خودش را در آنجا تاسیس کند. مجموعه این شرایط باعث خواهد شد خودروسازان چینی برای حفظ و تقویت فروش خودروهای خود، به صورت جدی به عرضه آنها در بازارهای خارجی فکر کنند و روی آن متمرکز شوند.
آنا ماری بایسدن، رئیس بخش پژوهش خودرو بیامآی در لندن در خصوص وضعیت خودروسازان چینی میگوید: «موقعیت آنها بسیار بهتر از هر زمان دیگری است. آنها فرصت زیادی برای همکاری با تولیدکنندگان خارجی داشتهاند و در این زمینه به بلوغ رسیدهاند.»
چین پیشتر هم حرکت مشابهی را در یک حوزه دیگر انجام داده بود. با تغییر تلفنهای همراه از گوشی تاشو به اسمارتفون بزرگ، شرکتهای چینی با تمام قدرت وارد عمل شدند. چین در این عرصه توانست رقبای قدری مثل فنلاند، سوئد، امریکا، ژاپن و آلمان را پشت سر بگذارد و خودش بر صنعت گوشیهای هوشمند غلبه پیدا کند. آمار سال گذشته نشان میدهد که از میان پنج سازنده اول گوشی تلفن هوشمند در جهان، سه شرکت چینی هستند.
اما شرایط در صنعت خودروسازی کاملا متفاوت است. چین در عرصه تکنولوژی خودروهای برقی پیشرفت خوبی داشته اما به صورت کلی در صنعت خودروسازی راه درازی را پیش روی خود میبیند؛ به خصوص با توجه به اینکه برندهای برتر خودروسازی جهان از حامیان بسیار وفاداری هم برخوردارند و اصولا اطمینان به خودرو برای رانندگان اهمیت زیادی دارد.
داگ بتز، قائممقام عملیات خودروسازی جهانی در شرکت جی.دی پاور در این خصوص میگوید: «خودروسازان چینی میخواهند بیایند، اما سوال این است که آنها قرار است چه خلئی را پر کنند؟ چه دلیلی وجود دارد که مشتریان سایر برندهای خودروسازی به خرید برندهای چینی خودرو نیز روی بیاورند؟»
باب لوتز، رئیس سابق و بازنشسته جنرال موتورز معتقد است که خودروهای چینی احتمالا قصد خواهند داشت که با مدلهای ژاپنی و کرهای رقابت کنند: «بازار امریکا دارد به خودروهای آسیایی توجه نشان میدهد اما برندهای چینی عملا نمیتوانند در سطوح خیلی بالا رقابت کنند و خودروهای ژاپنی و کرهای را پشت سر بگذارند. در نتیجه، آنها احتمالا قادر خواهند بود سهمی از بازار سایر خودروهای آسیایی را به خود اختصاص بدهند.»
اما همه اینها به این معنی نیست که راه حرکت خودروسازان چینی به سمت بازارهای غربی غیرقابل گذر است. چند دهه پیش، شرکت معروف هیوندای موتور کره جنوبی به خاطر ساخت موتورهای شکننده و بدنه زنگزننده خودروهایش در غرب مورد انتقاد قرار داشت. اما حالا به عنوان یکی از پنج خودروساز برتر جهان شناخته میشود و ۱.۳ میلیون دستگاه خودرو را سال گذشته فقط در امریکا به فروش رسانده است. هیوندای همچنین در ایالتهای آلاباما و جورجیای امریکا کارخانه دارد. با توجه به همین اوصاف است که ماتیاس مولر مدیرعامل سابق فولکسواگن میگوید رقبای چینی در عرصه خودروسازی را باید جدی گرفت.
چینیها در عین حال در حال خرید کارخانههای تولید قطعات خودرو و ساخت باتری برای ناوگان خودروهای الکتریک جهان هم هستند و این حوزه را جدی گرفتهاند. شرکتهای چینی در پنج سال اخیر حداقل ۳۱ میلیارد دلار در قراردادهای خارجی خرج کردهاند و سهام زیادی در کارخانههای تولید خودرو و قطعات خودرو به دست آوردهاند. یکی از مهمترین خریداران چینی در این عرصه، همان شرکت لی است که تقریبا ۱۳ میلیارد دلار برای خرید سهام در شرکت دایملر و نیز در بخش کامیونسازی شرکت ولوو خرج کرده است. هلدینگ تنسنت نیز که بزرگترین شرکت اینترنت در آسیا است، ۱.۸ میلیارد دلار خرج کرد تا پنج درصد از سهام شرکت تسلا را بخرد.
چین در عین حال میخواهد از این موضوع اطمینان حاصل کند که از بخشهای مهم و امروزی صنعت خودروسازی - مثل برنامهریزی اتوماتیک و عملکرد الکتریک- عقب نمیماند. شرکت بایدو - مالک بزرگترین موتور جستوجوی چین- اخیرا اعلام کرد که قصد دارد ظرف سه سال آینده سرمایهگذاری ۱.۵ میلیارد دلاری در صد پروژه مربوط به خودروهای بیراننده داشته باشد.
لی ژنیو، قائممقام بخش رانندگی هوشمند در پژوهشهای شرکت بایدو در این خصوص میگوید: «ما از طریق این شراکتها فرصتهایی را به دست آوردهایم تا در بازار خودروهای بیراننده امریکا رقابت کنیم. اگر برنامههای توسعهای خوبی داشته باشیم ما هم امکان موفقیت در این عرصه را خواهیم داشت.»
بخش دیگری از حضور پررنگ چین در عرصه خودروسازی به برنامه دولت این کشور برای آوردن ۳۰ میلیون خودروی بیراننده به خیابانهای چین در ظرف یک دهه آینده مربوط میشود. این برنامه گسترده باعث شده که ساخت چیپها و قطعات چنین خودروهایی به شدت مورد توجه قرار بگیرد و استارتآپهای مختلفی در این عرصه مشغول فعالیت شوند. از جمله آنها میتوان به هورایزن روبوتیکز اشاره کرد که مغز پشت چنین خودروهایی را طراحی میکند و میسازد. همچنین شرکت سیایتیال که باتری خودروهای الکتریک را تولید میکند، برنامه دارد که یک کارخانه ۱.۳ میلیارد دلاری بسازد که ظرفیت لازم برای سبقتگرفتن از تولید تسلا را داشته باشد و تامینکنندگان باتری برای شرکتهای جنرال موتورز و نیسان و آئودی را نیز پشت سر بگذارد. این باعث خواهد شد که سیایتیال به بزرگترین تولیدکننده باتریهای لیتیوم-یونی تبدیل شود. شرکت سیایتیال که مقرش در نینگده است، قصد دارد ده درصد سهام خود به ارزش ۲۰ میلیارد دلار را بفروشد و از بخشی از آن برای ساخت کارخانههای باتری جدید استفاده کند.
دولت چین نیز در همین میان به این نتیجه رسیده که خودروهای الکتریک بهترین شانس برای کنترلداشتن بر بازار تکنولوژیهای نوظهور در عرصه خودرو و حمل و نقل هستند. پکن به خصوص به این موضوع توجه نشان میدهد چون آلودگی شدید هوا در شهرهای بزرگ چین و نیز وابستگی شدید چین به خرید نفت از کشورهای دیگر دارد فشار زیادی بر این کشور وارد میکند و دولتمردان چین ترجیح میدهند این فضا را تغییر دهند.
چین در سال ۲۰۱۵ امریکا را پشت سر گذاشت و به بزرگترین بازار خودرو دنیا تبدیل شد. در نمایشگاه اخیر خودرو در چین که در اواخر ماه آوریل برگزار شد، ۱۷۴ خودرو که با انرژیهای جدید کار میکردند به نمایش گذاشته شدند. این خودروها شامل خودروهای الکتریک، خودروهای دوگانهسوز و خودروهای پیل سوختی میشدند و ۱۲۴ مدل از آنها را شرکتهای چینی طراحی کرده بودند. مایکل دان، رئیس شرکت مشاوره دان اتومیتو در هنگکنگ نیز در این خصوص میگوید: «چین قصدش این است که در صنعت خودروی الکتریک پیشرو باشد و بر آن غلبه پیدا کند.»
این در حالی است که شرکتهای خودروسازی غربی تقریبا یک قرن در این عرصه حکومت کردهاند و علت اصلی آن هم موتورهای احتراق داخلی بود. حالا موتورهای الکتریک عملا تهدیدی علیه وضعیت قبلی هستند و ممکن است شرکتهای خودروسازی غربی را از آن مزیت قبلی محروم کنند. به اعتقاد هو شینگدونگ، استاد اقتصاد در انستیتو تکنولوژی پکن، چین و سایر کشورهای جهان حالا در عرصه خودروهای الکتریک دارند از یک نقطه کار خود را شروع میکنند و رقابتشان هم بر همین اساس شکل خواهد گرفت.