ارزش افزوده واقعی فرش دستباف ایران (به قیمت ثابت 1390) در دوره (1383-1391) كاهش حدود 60 درصدی را تجربه كرده و از 122.53 میلیارد ریال به 49.51 میلیارد ریال رسیده است.
فرش دستباف ایرانی، زبانزد عام و خاص و کشورهای مختلف جهان است. نمی شود نامی از فرش دستباف برده شود و نام ایران بعد از آن نیاید. مرکز پژوهش های مجلس به بررسي وضعيت فرش دستباف ايران با تأكيد بر فرش دستباف روستايي پرداخته است.
طبق این گزارش، فرش دستباف از صنایعی به شمار می رود كه نقشی اساسی در اشتغال زایی و تأمین نیاز اقتصادی خانواده ها و درعین حال، رشد اقتصادی كشور دارد. با وجود اینکه قوانین و مقررات متعددی به خصوص پس از انقلاب اسلامی به منظور توسعه فرش دستباف به تصویب رسیده است؛ ولی فرش دستباف، رونق سابق خود را به خصوص در نواحی عشایری و روستایی ندارد و همانطور كه آمارها نشان می دهد، سهم ایران از بازارهای جهانی از 41 درصد در سال 2003 به 31 درصد در سال 2013 كاهش یافته است.
علاوه بر این ارزش افزوده واقعی فرش دستباف ایران (به قیمت ثابت 1390) در دوره (1383-1391) كاهش حدود 60 درصدی را تجربه كرده و از 122.53 میلیارد ریال به 49.51 میلیارد ریال رسیده است. به نظر می رسد مشکلات ساختاری و مدیریتی فرش دستباف، مانع از رشد جهشی و حضور رقابت پذیر این صنعت و نقش آفرینی آن در الگوی پیشرفت و عدالت و اقتصاد مقاومتی شده است.
مرکز پژوهش ها همچنین نوشته است: «به نظر می رسد یکی از دلایل اساسی فراموشی تدریجی بافندگان به خصوص در نواحی روستایی و عشایری، گذار تمركز حمایت های دولتی از بافندگان واقعی به سمت تجار و بازرگانان، كاستی در بدنه ساختاری مدیریت فرش دستباف و ناكارآمدی نظام برنامه ریزی و مدیریت فرش دستباف باشد. طبق مصوبه شورای عالی اداری مورخ 20/1/1382 تحت عنوان «ساماندهی ساختار مدیریتی فرش دستباف»، كلیه امور مربوط به سیاست گذاری، برنامه ریزی، نظارت و هدایت و حمایت صنعت فرش دستباف از سایر دستگاه های اجرایی منتزع و در یک واحد سازمانی در حوزه مركزی وزارت بازرگانی تجمیع شد. اجرای این مصوبه سبب از دست رفتن بدنه لازم برای مدیریت فرش دستباف، به عنوان یکی از مهمترین هنرصنعت های كشور شد كه نقش عمده ای در تأمین منابع ارزی، توسعه روستایی و حفاظت از آثار هنری فرهنگی كشور داشت.»
این گزارش ادامه می دهد: در حال حاضر وزارت صنعت، معدن و تجارت فاقد بدنه و مأموریت مناسب و پررنگ در حوزه توسعه كسب وكارهای كوچک و متوسط، توسعه روستایی و فقرزدایی است. تمشیت امور هنرصنعت فرش دستباف با ابعاد گوناگون و پراكندگی جغرافیایی وسیعی كه دارد، در قالب یک مركز ستادی تحت عنوان مركز ملی فرش دستباف در وزارت صنعت، معدن و تجارتی كه عمده وقت و همت آن مصروف صنایع بزرگی مانند خودرو، معادن، فولاد و غیره است، نمی تواند سبب توسعه مستمر فرش دستباف شود. ساختار سیاستگذاری فرش دستباف باید به نحوی تغییر یابد كه پیوندهای پسین و پیشین فرش دستباف با تولیدكنندگان مواد اولیه به ویژه با بخش كشاورزی و تولید مواد خام اعم از پشم، ابریشم، رنگ های گیاهی در روستاها به شکل بهتری ایجاد شود و تمركز حمایت های دولت از تجار، به سمت حمایت از توسعه زنجیره های صادرات محور مردم نهاد گذار کند.
بنابراین به اعتقاد کارشناسان بهبود نظام مدیریت و برنامه ریزی فرش دستباف امری ضروری به نظر می رسد. ازسوی دیگر برنامه جامع توسعه فرش دستباف، مشتمل بر مؤلفه های سیاست های تأمین مالی، توسعه زیرساخت ها، بازاریابی داخلی و خارجی، حرفه آموزی، بهبود امنیت شغلی بافندگان، تأمین بهینه مواد خام، بودجه ریزی، بهبود استانداردهای نیروی كار، بهبود رقابت پذیری، تولید اطلاعات مدیریتی و به كارگیری متخصصان دانشگاهی مجرب باید تدوین و اجرا شود.
این گزارش همچنین نوشت: در این راستا اطلاعات طرح تدوین نظام جامع مدیریت هنرصنعت فرش دستباف ایران باید به روزرسانی و استفاده شود. از دیگر راهکارهای عملیاتی برای توسعه این هنرصنعت، می توان به مواردی مانند تدوین منابع و اعتبارات بودجه ای مجزا (تحت عنوان برنامه توسعه فرش دستباف روستایی) با اهداف روشن و قابل نظارت در قوانین بودجه سنواتی، توسعه «الگوی قراردادی عادلانه با حفظ حقوق قالیبافان» راه اندازی سامانه احراز هویت فرش ایرانی، به منظور حفظ هویت و اعتبار فرش ایرانی و جلوگیری از جعل آن توسط كشورهای رقیب و توانمندسازی اتحادیه ها و تعاونی های روستایی و تعاونی های فرش دستباف روستایی برای مدیریت زنجیره تأمین فرشبافی روستایی اشاره كرد.
