هرچه هزینه بردن محموله به فضا پایینتر بیاید، شناخت بشر از فضا بیشتر خواهد شد. اسپیسایکس حالا این هزینه را به ۹۰ میلیون دلار کاهش داده است
آینده نگر/ منبع: آبزرور
تصورش غریب به نظر میرسد، اما رویای کاهش هزینه سفر فضایی و حتی حمل بار به فضا که دههها امکانناپذیر بود دارد با سرعت به تحقق میپیوندد. اخیرا راکتی توسط شرکت اسپیسایکس متعلق به ایلان ماسک به فضا پرتاب شد که خیلیها را در حوزه هوا و فضا هیجانزده کرد چون آسانشدن برخی جنبههای سفر فضایی را به نمایش میگذاشت. واقعیت این است که با پرتاب این راکت، دنیا وارد مرحله جدیدی از اکتشاف فضا شده که مثل دوران جنگ سرد وابسته به بودجه نظامی دولتها نیست و نوآوری در آن خیلی بالاتر است. اگر به زبان ساده بخواهیم قضیه را توصیف کنیم باید بگوییم که این راکت میتواند انسان و بار را با خود به فضا حمل کند. این پروژه برای اولین بار در سال ۲۰۱۱ از سوی شرکت اسپیسایکس به رسانهها و افکار عمومی دنیا معرفی شد.
محمولهای که راکت فالکون سنگین (فالکونهوی) در این آزمایش اولیه با خود به فضا برد، خودروی الکتریکی بود که یک شرکت دیگر متعلق به ایلان ماسک - یعنی تسلا- ساخته است. طراحی فالکونهوی با بسیاری از تجربههای فضایی قبلی تفاوت داشت. لانچرهای قبلی راکتها پس از آنکه سوختشان به مصرف میرسید در فضای بالایی اتمسفر رها میشدند و سپس در اقیانوسها میافتادند. اما لانچرهای راکت فالکونهوی به زمین برگشتند و دوتای آنها با موفقیت در جایگاه خود قرار گرفتند و میتوان در ماموریتهای بعدی از آنها استفاده کرد. این گام بزرگی بود که در آینده سفر فضایی نقش مهمی ایفا خواهد کرد.
بشر به صورت اصولی موفق شده که در فضای نزدیک به زمین حضور داشته باشد. نمونهاش ماهوارههای مخابراتی، پیشبینی هوا و مشابه آنهاست. اما فضای دورتر همواره برای بشر دستنیافتنی به نظر رسیده و انسان نتوانسته نقشی در آن ایفا کند. البته برخی ماموریتهای فضایی عظیم مثل تلسکوپ فضایی هابل و یا ماموریت کسینی (کاوشگری که به زحل فرستاده شد) توسط انسان به انجام رسیده اما هزینه بسیار سنگین آنها همواره مانعی بازدارنده پیش روی تخیل و نوآوری انسان بوده است و همهچیز را صرفا به اهداف دولتها وابسته کرده است. اما این وضع دارد تغییر میکند. پس از موفقیت پرتاب فالکونهوی، شرکت اسپیسایکس اعلام کرده که بردن محمولههای بزرگ به فضا را با هزینه ۹۰ میلیون دلاری انجام خواهد داد؛ در حالی که رقبای این شرکت هزینهای بالغ بر ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیون دلار را برای محمولههای فضایی طلب میکنند. هرچه هزینه این محمولهها پایینتر بیاید، شناخت بشر از فضا بیشتر خواهد شد و ماموریتهایی مثل پژوهش درباره خورشید، بررسی شرایط زندگی در قمرهای بسیار سرد زحل و مشتری و مسائل مشابه کاملا امکانپذیر به نظر خواهند رسید. درواقع همهچیز بستگی به این دارد که شرکت اسپیسایکس و ایلان ماسک بتوانند وعده حمل محموله به فضا - برای مشتریان مختلفی از جمله محققان- را عملی کنند.
آنچه که تاکنون در خصوص مشتریان و ماموریتهای احتمالی برای راکت فالکونهوی اعلام شده، حوزههای مختلفی را شامل میشود. یکی از آنها فرستادن رباتها با کارکردهای مختلف برای انجام ماموریتهای اکتشافی روی سطح سیارهها و جمعآوری اطلاعات در مورد آنهاست که ماموریتی بسیار بلندپروازانه به شمار میرود. این ماموریت احتمالا بیشتر متمرکز روی مریخ خواهد بود. همچنین استقرار شمار زیادی از ماهوارههای کوچک با عملکردهای مختلف و نیز فرستادن تلسکوپ از دیگر ماموریتهای احتمالی برای فالکونهوی و راکتهای مشابه آن به شمار میرود.
ماسک در این راه تنها نیست. جف بزوس مدیرعامل آمازون هم با شرکت دیگرش به نام بلو اوریجین به دنبال ایجاد تحول در سفرهای فضایی است و اهدافی مانند استقرار روی ماه را دنبال میکند. چهره مشهور دیگر که در این حوزه سرمایهگذاری کرده، ریچارد برانسون و شرکتش ویرجین گالاکتیک است که میخواهد گردشگران علاقهمند را به سفرهای فضایی کوتاهمدت ببرد. گروهی دیگر از سرمایهگذاران هم میخواهند مواد معدنی موجود در سیارکها را استخراج و استفاده کنند.
تنها گذشت زمان میتواند نشان بدهد که کدامیک از این اهداف بلندپروازانه در زمینه سفر فضایی به خوبی محقق خواهند شد. اما نکته مهم این است که صنایع خصوصی با تمام قدرت وارد حوزه سفر فضایی شدهاند و دارند از این سرمایهگذاری جواب هم میگیرند. در آینده نزدیک عملا اکتشاف فضا از کاری دولتی و نظامی- به سیاق دوران جنگ سرد- خارج میشود. این درست شبیه همان وضعیتی است که در خصوص صنعت هوانوردی رخ داد. این صنعت هم ابتدا فقط در خدمت اهداف نظامی بود اما به تدریج به روی عامه مردم هم باز شد. حتی صنعت کامپیوتر و گوشیهای هوشمند نیز ابتدا از دسترس عموم خارج بود اما این اوضاع بعدا تغییر کرد. گشایش صنعت فضانوردی به روی عموم مردم نیز عملا در آینده مزایای فراوانی برای جوامع انسانی و پیشرفت آنها خواهد داشت.