در حالی که جمهوریهای آذربایجان و ارمنستان برای جذب ایران رقابت میکنند، ایران بازیگری منصف در منطقه قفقاز جنوبی باقی مانده است.
به گزارش روابط عمومی اتاق تهران به نقل از اوراسیانت، کشور ارمنستان با تمرکز بر مرزهای مشترک با ایران، تلاش میکند با در پیش گرفتن یک استراتژی جدید بر دههها انزوای اقتصادی خود پایان دهد. اما با کمی گردش به شرق به مرزهای جمهوری آذربایجان میرسیم که او هم تلاش میکند با جلبنظر ایران به سوی خود، طرحهای ایروان را برای نزدیکی بیشتر به ایران خنثی کند.
ایجاد منطقه آزاد مغری در ارمنستان
ارمنستان در آخرین اقدامش در این راستا سال گذشته یک منطقه آزاد اقتصادی را در جنوبیترین شهرش در مرز ایران (مقری) ایجاد کرد. هدف از این گشایش بهره بردن از بازار ایران و موقعیت ایروان به عنوان واسط بین تهران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا عنوان شد، اتحادیهای که به عنوان سازمانی اقتصادی با رهبری روسیه تشکیل شده و ارمنستان عضو آن است.
تجارت میتواند سود چندجانبه داشته باشد: ایران منافع بلندمدت زیادی در گسترش پیوندهای تجاری از طریق اتحادیه اقتصادی اوراسیا با روسیه دارد. ایران اجازه داد یکی از گذرگاههای مرزیاش با ارمنستان پس از مناقشه قرهباغ باز بماند، مناقشهای که دو کشور ارمنستان و آذربایجان را بر سر کوهستانهای قرهباغ وارد جنگ کرد و در سال 1990 ترکیه نیز در حمایت از آذربایجان مرزهایش را با ارمنستان بست.
مبادلات تجاری بین ایران و ارمنستان سالانه افزایش مییابد و در سال 2017 به 211.4 میلیون دلار رسیده است. تاثیر این افزایش در منطقه آزاد مغری آشکار است. مسافری که در طول جادههای گرد و خاکی مرز ایران و ارمنستان حرکت میکند در کنار جاده با بیلبوردهایی مواجه میشود که نوروز ایرانی را تبریک میگویند و مردم محلی نیز غالبا دیدگاه بسیار مثبتی نسبت به همسایه جنوبی خود، ایران، دارند.
به گزارش این خبرگزاری، یک مکانیک ارمنی به مهمان انگلیسی خود گفته است: «ایران را ببینید جای زیبایی است.» این در حالی است که ارمنیها میتواند بدون ویزا به ایران سفر کنند و این امر برای گردشگر انگلیسی ممکن نیست.
ایران، منصف در رابطه با ارمنستان و آذربایجان
با این حال ایران بازیگر منصفی در سیاستهای جنوب قفقاز است. هر دو کشور آذربایجان و ارمنستان در رقابت برای کشاندن ایران به منطقه هستند و گسترش این رقابت میتواند مزیتهای تجاری زیادی برای ایران داشته باشد.
کارن کاراپتیان، نخستوزیر ارمنستان در مراسم افتتاحیه منطقه آزاد مغری ضمن اذعان به جدی بودن دولتش در این منطقه آزاد از کارآفرینان ایرانی دعوت کرد با سرمایهگذاری در این منطقه آزاد اقتصادی از فرصت به وجود آمده برای صادرات تولیداتشان به بازارهای اروپایی و اوراسیایی استفاده کنند. به گفته وی موقعیت این منطقه آزاد با رژیم تجاری اتحادیه اروپا و اتحادیه اقتصادی اوراسیا بسیار هم خوانی دارد.
این دیدگاه از سوی طرف ایرانی شرکتکننده در مراسم نیز مورد تایید قرار گرف: سید کاظم سجادی، سفیر ایران در ایروان در این مراسم گفت: «گشایش منطقه آزاد مغری نقطه عطفی در مناسبات تجاری ایران و ارمنستان ایجاد خواهد کرد.»
به گفته یک مقام محلی ارمنی شرایط کار در این منطقه آزاد اقتصادی واقعا سخاوتمندانه است و سرمایهگذاران از پرداخت عوارضی چون مالیات بر سود، مالیات بر ارزش افزوده، مالیات غیرمستقیم و هزینههای گمرکی معاف خواهند بود.
از سوی دیگر گشایش منطقه آزاد اقتصادی مغری پروژه اتصال خطآهن ایران و ارمنستان را که مدتی تعلیق شده بود احیا کرد و با ورود سرمایههای چینی به این پروژه قرار است 305 میلیارد دلار برای احداث این خط آهن بیش از 300 کیلومتری سرمایهگذاری شود.
ایران، ترکیه، آذربایجان و گرجستان توافق کردهاند با توسعه زیرساختهای ریلی و حملونقل در زمینه ترانزیت کالا همکاری کنند. در واقع ارمنستان و آذربایجان در رقابتی تنگاتنگ تلاش میکنند هر یک به عنوان مسیر ترانزیتی ایران به سمت روسیه مطرح باشند. در این راستا جمهوری آذربایجان با سرمایهگذاری در پروژه ریلی رشت- آستارا تلاش میکند با اتصال به شبکه ریلی ایران، بندرعباس و چابهار دو بندر استراتژیک ایران را به شبکه ریلی روسیه متصل کند.