سانچی، ای‌تی‌آر و دیگرانی که حادثه آفریدند

صنعت عزادار

آینده نگر

گزارش 96

در مسیر نوسازی

 حمل و نقل در یک سال و اندی که گذشت، عزادارترین صنعت ایران بود. تصادف قطار در آذرماه دو سال گذشته در ایستگاه هفت خوان در سمنان به کشته و زخمی شدن بیش از 150 نفر انجامید. در دی‌ماه 96 حادثه برخورد نفت‌کش سانچی ایران با فله‌بر چینی در آب‌های هنگ‌کنگ یک هفته جامعه را بهت‌زده کرد و در نهایت با اعلام مرگ تمام سرنشینان ایرانی سانچی، داستان به پایان رسید. البته این پایان فجایع مرتبط با صنعت حمل و نقل نبود. در بهمن‌ماه سال 96 هواپیمایی متعلق به شرکت هوایی آسمان از شرکت‌های زیرمجموعه صندوق بازنشستگی کشوری با برخورد به کوه دنا سقوط کرد و پس از دو روز بی‌خبری از لاشه هواپیما و سرنوشت سرنشینان، امکان دسترسی امدادگران هلال احمر به محل سقوط هواپیما فراهم شد. این حوادث در حالی رخ داد که تصادف‌های جاده‌ای هم به طور فزاینده از ایرانیان قربانی می‌گیرد. براساس اعلام سازمان پزشکی قانونی در کشور در چهارماهه ابتدایی سال 96، 5 هزار 369 نفر درحوادث رانندگی جان باختند. این رقم یک درصد کاهش را نسبت به سال گذشته نشان می‌دهد که 5 هزار و 423 نفر در چهارماهه اول آن در تصادف‌های جاده‌ای مرده بودند. البته تنها در تیرماه سال 96،‌ یک هزار و 614 نفر در حوادث رانندگی جان خود را از دست دادند که این میزان نسبت به مدت مشابه در سال قبل افزایش 9.5 درصدی را نشان می‌داد. همه اینها ضرورت نوسازی ناوگان حمل و نقل جاده‌ای، هوایی و ریلی را نشان می‌دهد. تلاش دولت روحانی در دوره پسابرجام برای خرید هواپیما و نوسازی ناوگان هوایی نشان از درک این ضرورت داشت. اکنون با گذشت دو سال از لغو تحریم‌ها 11 فروند هواپیمای جدید به ایران تحویل داه شده است. سه فروند ایرباس و هشت فروند هواپیمای ای‌تی‌آر وارد ایران شده است و ایران منتظر است تا 337 هواپیمای دیگر را در سال آینده تحویل بگیرد.

نوسازی ناوگان حمل و نقل جاده‌ای هم در اولویت‌های وزارت راه در سال 96 قرار گفت اما در مواردی از جمله پرداخت وام با 25 درصد سود برای نوسازی کامیون‌ها با انتقاد نمایندگان مجلس و فعالان صنعت حمل ونقل همراه بود. به هرحال براساس برنامه ششم توسعه حمل‌ونقل به سرمایه‌ای معادل 190 هزار میلیارد تومان نیاز دارد و سالیانه باید 40 هزار میلیارد تومان برای توسعه آن هزینه کرد.

 

پیش‌بینی 97

کسری سرمایه‌گذاری

 به نظر می‌رسد که صنعت حمل‌ونقل از نظر رشد سهم در تولید ناخالص ملی سال خوبی را پشت سر گذاشته باشد. براساس اعلام خبرگزاری دولت سهم خدمات حمل‌ونقل در شش ماه اول سال 96 در تولید ناخالص داخلی 9 درصد محاسبه شده است. آمارها از ده سال گذشته نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل به میزان زیادی کاهش یافته است. در سال‌های 93 تا 95 بخش خصوصی تنها 13 هزار میلیارد تومان در حمل و نقل سرمایه‌گذاری کرده و در همین دوره وزارت راه 25 هزار میلیارد تومان سرمایه به حمل ونقل اختصاص داده است. این یعنی این صنعت در دریافت سرمایه مورد نیاز برای توسعه از بخش خصوصی و دولتی با بیش از 5 هزار میلیارد تومان کسری روبه‌روست. غیر از این توسعه صنعت حمل ونقل در سال 97 منوط به بهبود روابط بین‌المللی و استفاده از ظرفیت‌های خارجی در نوسازی ناوگان‌های فرسوده هوایی و جاده‌ای است. فرصتی که به دست آمدن آن در ‌هاله‌ای از ابهام است.

 

 سیده‌فاطمه مقیمی

عضو هیئت‌رئیسه اتاق تهران

 از نظر من سال 96 سال فاجعه برای صنعت حمل و نقل بود. در این سال از تصادف قطار تا سقوط هواپیما را شاهد بودیم و وقوع تمام این حوادث نشان می‌دهد که تا چه اندازه به نوسازی ناوگان حمل و نقل نیاز داریم. سانحه قطار، کشتی و هواپیما در کنار حوادثی که در جاده‌ها به طور فزاینده از مردم قربانی می‌گیرد، ضرورت رسیدگی بیشتر و فوری به صنعت حمل و نقل را یادآور می‌شود. صنعتی که بروز حوادث در آن به مصیبت یک خانواده و دو خانواده نمی‌انجامد بلکه در آستانه سال نوی ایرانی 80 میلیون آدم را در این کره خاکی عزادار و درگیر می‌کند. چیزی از چهلم قربانیان تصادف سانچی با کشتی فله‌بر چینی در آب‌های هنگ‌کنگ نگذشته بود که مردم با شنیدن خبر سقوط هواپیما در کوه دنا در بهت و حیرت فرو رفتند. اکنون رسیدگی به علت وقوع حادثه در رأس خواسته‌های مردم قرار گرفته است. اما باید دید ریشه بروز چنین حوادثی در چیست؟ ما در صنعت حمل و نقل با چیزی به اسم بلایای طبیعی روبه‌رو نیستیم. ما با ضعف مدیریت دست و پنجه نرم می‌کنیم و با پدیده فرسودگی مواجهیم که سال به سال از ما قربانی بیشتری می‌گیرد. آیا زمان آن فرانرسیده تا با سیاست‌گذاری درست برای ارتقای کیفی سیستم حمل و نقل تلاش کنیم؟ تا امروز با وجود درک این ضرورت از سوی بسیاری از مسئولان اقتصادی کشور گام موثری در این زمینه برداشته نشده است اما از اظهارات دکتر روحانی رئیس‌جمهور، دکتر نهاوندیان و وزیر حمل ونقل این‌طور به نظر می‌رسد که دولت در سال 97 به این ضرورت به طور ویژه توجه کند.