میزان تأمین مالی از بازار سرمایه طی ۱۰ سال گذشته بیش از دوازده برابر افزایش یافته است
متین دخت والی نژاد/ آینده نگر
در دولت یازدهم، سیاستهایی که در اقتصاد به کار گرفته شده بود موجب تاثیرات مثبت بر بورس شد. به همین ترتیب کارشناسان معتقد بودند همه شرایط برای جهش بورس آماده است اما این جهش را بسته به سیاستهای دولت دوازدهم ميدانستند. در اواخر فعالیت دولت دهم با توجه به سردرگمیهایي که در بازار سرمایه ایجاد شده بود سرمايهگذاران برای سرمايهگذاری در بازار سرمایه ناامید شده بودند. از طرف دیگر دخالت دولتها در اقتصاد در سالهای گذشته بر بازارهای مختلف از جمله بازار سرمایه تاثیر گذاشته بود. همچنین، عدم اجرای خصوصیسازی واقعی و درست باعث شد بازار سرمایه رونقی را که باید در آن زمان به دست آورد نداشته باشد. دولت یازدهم نیز در اجرای خصوصیسازی رضایت کارشناسان را به خود جلب نکرد اما با برجام و کاهش تورم، امید را به اقتصاد کشور بازگرداند و به همین ترتیب بورس نیز کمی با افزایش قیمت سهام و شاخصها روبهرو شد. اولین پرسش نظرسنجی این شماره «آیندهنگر»، «در ابتدای کار دولت دوازدهم، وضعیت بورس چقدر واقعی یا حباب بوده است؟» است. کارشناسان و فعالان اقتصادی در این مورد اظهار داشتند، بررسی وضعیت بازار نشان ميدهد، وضعیت بورس چنان که انتظار ميرفت نبوده و دولت نتوانسته با سیاستهایی که باید به کار ميگرفته این وضعیت را بهبود دهد. در حال حاضر اصلیترین خواستهای که بورس دارد تا به رونق پایدار برسد، خصوصیسازی و ثبات اقتصادی است.
آمارها نشان ميدهد میزان تأمین مالی از بازار سرمایه طی ۱۰ سال گذشته بیش از دوازده برابر افزایش یافته است. تأمین مالی از بازار سرمایه به طورمعمول از سه کانال افزایش سرمایه، عرضه اولیه و انتشار انواع ابزارهای تأمین مالی صورت ميگیرد. به گزارش پایگاه اطلاع رسانی بازار سرمایه، علاوه بر افزایش قابل توجه حجم تأمین مالی از بازار سرمایه، سهم بازار سرمایه از تأمین مالی کل کشور نیز طی سالهای گذشته رشد محسوسی داشته است. در همین راستا پرسش دوم «چقدر بازار سرمایه در تامین مالی بازار ایران نقش دارد؟» است. برعکس آمارها، فعالان اقتصادی نظرهاي متفاوتی داشتند و نقش بازار سرمایه را در تامین مالی کشور بسیار ناچیز دانستند.
توسعه بازار از طریق گسترش دیگر بازارهای مالی صورت ميگیرد. فعالان اقتصادی و کارشناسان در پاسخ به پرسش «عملکرد بورس را در توسعه بازار چطور ارزیابی ميکنید؟» معتقد بودند بازار در سالهای گذشته به اندازهای که انتظار ميرفت توسعه پیدا نکرد. آنها خطاب به دولت اظهار داشتند، دولت شرايطی را فراهم كند كه سرمايههای بيشتری جذب بازار بورس شود. برخی از پاسخدهندگان به عدم اطلاعرسانی در بورس اشاره داشتند و انتظار دارند که دولت در این زمینه بیشتر تلاش کند. اگر دولت بتواند سیاستهای درستی را در بورس پیاده کند، بازارهای دیگر نیز در ادامه توسعه پیدا خواهند کرد.
در نظرسنجی «آیندهنگر»، حسن فروزان فرد، رئیس کمیسیون رقابت، خصوصیسازی و سلامت اداری اتاق ایران، سیده فاطمه مقیمی، عضو هیئت رئیسه اتاق تهران، رضا پدیدار، رئیس کمیسیون انرژی و محیط زیست اتاق تهران، مهدی پورقاضی، رئیس کمیسیون صنعت اتاق تهران، فریال مستوفی، رئیس کمیسیون سرمايهگذاری اتاق ایران، آلبرت بغزیان، استاد دانشگاه، مهدی تقوی، استاد دانشگاه، محمدقلی یوسفی، کارشناس اقتصادی، بهمن آرمان، کارشناس اقتصادی و مجیدرضا حریری، عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی ایران- چین شرکت کردند.
در ابتدای کار دولت دوازدهم، وضعیت بورس چقدر واقعی یا حباب بوده است؟
حسن فروزان فرد، رئیس کمیسیون رقابت، خصوصیسازی و سلامت اداری اتاق ایران
در چند سال اخیر با توجه به اتفاقهایی که در حوزه تورم رخ داد، مسیری که بورس طی ميکرد تا اندازهای منطقی بود. زمانی که تورم تا اندازهاي کنترل شود و به زیر 10 درصد برسد وضعیت بورس با یک نظمی بهبود پیدا ميکند. به طورکلی بعد از 4 سال کنترل تورم حرکتهای مثبتی را در بورس شاهد بودیم و نظمی در رفتار بورس برای رشد وجود داشت. به همین ترتیب بورس امروزه تا حدودی قابل پیشبینی و منطقی است.
مهدی تقوی، استاد دانشگاه
در اوایل دولت دوازدهم وضعیت بورس بهبود پیدا کرد. در دوره اول و دوم آقای روحانی وضعیت اقتصاد کشور رو به رشد و بهبود بوده است. درواقع با توجه به رشد مثبتی که اقتصاد در دوره آقای روحانی داشته ميتوان گفت بورس نیز همسو با رشد اقتصادی رشد پیدا کرد. از سوی دیگر اشتغال افزایش پیدا کرد و تورم پایین آمد. به همین دلیل پساندازهای مردم نیز نسبت به دوره قبل افزایش پیدا کرد. در دوره دوم باید وضعیت بهتر از حال شود تا قیمت سهام شرکتها و بانکهای خصوصی روندی افزایشی به خود بگیرند.
فریال مستوفی، رئیس کمیسیون سرمايهگذاری اتاق ایران
وضعیت اقتصادی کشور متاسفانه پیچیده شده است. بعد از برجام سرمايهگذاران، فعالان اقتصادی و به طور کلی مردم امیدوار شده بودند و امید به این داشتند که همه مشکلات اقتصادی سریعا درست ميشود. این امیدواری شرایط حبابی را در بازار ایجاد کرد. بعد از مسائل برجام نیازمند زمان در کشور هستيم. یکشبه نميشود وضعیت اقتصادی خراب، مشکلدار و تحریمشده را تغییر داد. وضعیت بورس در اوایل دولت دوازدهم هم حبابی بوده و هم نبوده است. به دلیل امیدهای روانی، بورس بالا رفت.
آلبرت بغزیان، استاد دانشگاه
بورس کشور تقریبا در همه دورهها با ورود حقوقیها حبابی شده است. حقوقیها به دلیل یک سری منافع و حجم خریدی که دارند بیشتر ميتوانند ایجاد بازار کنند. افزایش قیمت سهم ناشی از فعالیت غیراقتصادی شرکتها یعنی حبابی بودن. بعضا در وضعیت حبابی، ميشود که در بالاترین قیمت سهامی را به فروش برسانند. بارها شاهد حبابی شدن بازار در سالهای مختلف در کشور بودیم. کمترین زمان حبابی شدن در دوره آقای روحانی بوده است. به دلیل نوسانات نرخ ارز در بازار حباب نتوانست در بازار شکل بگیرد و بیشتر به سمت بازار ارز رفت.
مهدی پورقاضی، رئیس کمیسیون صنعت اتاق تهران
تغییرات شاخصهای بورس تا آنجایی که متناسب با نرخ تورم باشد قابل قبول است اما بورس به مراتب بیشتر از آن رشد کرده و این رشد را ناشی از پیشبینی درآمدهای آتی و متناسب با آن نميبینیم. امروز برای فردی درآمدهای فوقالعادهای چه در بخش صنعت و چه در بخش بازرگانی پیشبینی نميکنند که قیمتهای بورس افزایش پیدا کند. به نظر من افزایش شاخص بورس بیشتر به دلیل سفتهبازی است و از سوی دیگر به دلیل اینکه خیلی از افراد سرمایهشان را از سیستم بانکی غیرقابل اعتماد خارج و وارد بورس، ارز یا سکه کردند. همه این موارد موجب افزایش قیمت شده است. به همین ترتیب برخی از این افزایش بورس به دلیل سفتهبازی است و این سفتهبازی در کل یک حباب تلقی ميشود و قابل اعتماد نیست.
محمدقلی یوسفی، کارشناس اقتصادی
بورس از فعالیتهای دولت متاثر ميشود. بازار بورس یک بازار سرمایه است. زمانی که دولت عملا بدون توجه به ویژگیهای بنیادی یک اقتصاد، اختلال ایجاد ميکند تمامی بازارها را تحت تاثیر قرار ميدهد. بنابراین بیثباتی یک علامت و نشانی از مداخلات گسترده دولت است. زمانی که دولت در بازار دخالت ميکند قیمتها یا بازدهی فعالیتها مشخص نميشود و یا قیمتهاي واقعی معلوم نميشود. در نتیجه شاهد جابهجایی منابع خواهیم بود.
بهمن آرمان، کارشناس اقتصادی
بورس که از آن به عنوان بورس اوراق بهادار در ایران یاد ميشود، با آنچه که در سایر کشورها است هیچگونه همخوانی ندارد. بورس تهران را یکی از مفسران شبکههای اقتصادی سیانبیسی به خوبی توصيف کرد. او گفت بورس تهران محل تامین منابع مالی بنگاههای اقتصادی که وظیفه اصلی بورسها در جهان است، نیست. بیشتر به یک محل شرطبندی شباهت دارد و معاملات بر روی سهام موجود انجام ميشود که آن هم در بسیاری موارد با تخلفاتی همراه است که در سایر کشورها با زندانهای بلندمدت، اینگونه افراد جریمه ميشوند.
رضا پدیدار، رئیس کمیسیون انرژی و محیط زیست اتاق تهران
بورس کشور بر اساس موازین متاثر از فرآیند اقتصادی که جریان رشد و توسعه را با خود به دنبال دارد، طی نشده است. یک بخشی از فرآیند بورس کشور رفتار هیجانی اقتصاد در کشور است. این جریان اقتصاد هیجانی در کشور از رفتار سیاسی در درون و رفتار سیاسی در خارج تاثیر ميگیرد. این موضوع بر بورس نیز تاثیر ميگذارد. در واقع سازمانهای اقتصادی و بورس حاصل فرآیند صحیح اقتصادی نيست و تاثیر مثبت جریان نقدینگی، فروش و درآمد را در بر نميگیرد. مطابق با تاریخچه کشور، تغییراتی که در بورس رخ داده کاذب است و با تغییر شاخصهای سیاسی که بر شاخصهای اقتصادی تاثیر ميگذارد نرخ تغییر ميكند.
سیده فاطمه مقیمی، عضو هیئت رئیسه اتاق تهران
همانطور که شاهد هستیم شرایط حبابی بوده است. دولت نتوانسته براي بازار، محاسبات دقیق و درستی انجام دهد که بر مبنای آن برنامهریزی کند. زمانی که بورس در یک کشور از حالت کامل خود خارج ميشودا قابلیت جابهجایی در معرفی کالاها و بازار برای سبد کالا، قاعدتا به بخشی تبدیل ميشود که مردم به سمت آن نميروند. اقتصاد، اقتصاد روشن و شفافی نیست و دلنگرانیهایی در آن وجود دارد. به همین ترتیب بورس از شرایط مطلوبی برخوردار نميشود. نتیجه اقتصاد غیرقابل پیشبینی، بورس غیرفعال است که بازارهای خرید و فروش به صورت روان ایجاد نميشود. فکر ميکردیم که در آغار دولت دوازدهم شرایط به سمت شفافسازی سوق پیدا کند و اعتماد در سرمايهگذاری ایجاد شود اما این اتفاق رخ نداد.
مجیدرضا حریری، عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی ایران- چین
اصل قضیه این است که در کشور شفافیتی وجود ندارد و بورس نیز مانند مابقی بخشها است. نوساناتی که در بورس دیده ميشود با علايم واقعی بورس در دنیا متفاوت است. بورس مانند دماسنج است و با توجه به آن ميتوان برنامهریزی کرد. اما در کشور شرکتهایی که بورسی هستند عمدتا دولتی یا خصولتی هستند و عرضهکننده سهام تحت حمایت دولت است. بخش عمده برای کانونهای قدرتهای مالی دولتی است. عمومی غیردولتی عمده سهامداراناند.
چقدر بازار سرمایه در تامین مالی بازار ایران نقش دارد؟
آلبرت بغزیان، استاد دانشگاه
شعار همیشه این بوده که از بانکمحوری به سمت بورسمحوری حرکت کنیم. ارزانترین منبعی است که شرکت میتواند در آن تامین مالی کند. علیرغم اینکه سودهای بانکی کاهش پیدا کرد کماکان شرکتها ميتوانند به بازار سرمایه وارد شوند. نوساناتی که در دوره اخیر شاهد بودیم موجب شد که خیلی از وجوه آماده برای سوداگری برای بخش ارز خود را آماده کند. همچنان تامین مالی ضعیف است و حجم مجموعه نیز آنقدر نیست که بتواند تامین مالی کند.
فریال مستوفی، رئیس کمیسیون سرمايهگذاری اتاق ایران
بازار سرمایه در ۴۹ سال گذشته به هر حال فعالیتهایی داشته است. بعد از مسئله تحریمها، تصور ميرفت که در همه موارد وضعیت بهتر شود. قدری مسئله روانی چاشنی بازار شد. بازار سرمایه یکی از بازارهای بسیار عالی برای تامین مالی است. در ایران تکیه به بانکها کردیم. در صورتی که بازار سرمایه مهمتر از بانکها است. بانکها باید برای پروژههای کوچک و متوسط تامین مالی کنند. بازار سرمایه باید در پروژههای کلان و بزرگ ورود پیدا کند. بازار سرمایه نیز نیاز به امنیت و زمان دارد.
مجیدرضا حریری، عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی ایران- چین
بورس باید سرمایههای خرد را جلب کند و در جهت تولید از آن استفاده شود. خرید و فروشهایی در بورس انجام ميشود اما سرمایه جدیدی جذب بورس نميشود. حجم معادلات بیانگر این نیست که بازار سرمایه توانسته نقشی در تولید ایفا کند. افرادی که در بورس فعالاند چرخهای هستند که یا منصوب دولتاند یا توسط شرکتهای دولتی اداره ميشود. بازار سرمایه نیز مانند بازار پول کشور ميماند و شفافیت ندارد. به همین ترتیب بازار سرمایه نقش عمدهای در تامین مالی ندارد.
حسن فروزان فرد، رئیس کمیسیون رقابت، خصوصیسازی و سلامت اداری اتاق ایران
نقش بازار سرمایه در تامین مالی کشور بسیار ناچیز بوده است. درست است که تشكيلاتي به نام بازار سرمایه سالها است تاسیس شده اما خیلی اتفاقهای دیگر نیز باید در کنار بازار سرمایه رخ ميداد تا زنجیره تشکیل شود و بازار سرمایه نقش واقعی خود را ایفا کند. مفهوم واقعی حاکمیت شرکتی و توسعه واقعی در داخل شرکتها باید صورت ميگرفت تا شرکتهایی که بیش از ده سال سابقه کاری داشتند وارد این بازار ميشدند. اما کماطلاعی در حوزه حاکمیت شرکتی و ظرفیتهای تورمی، آنی و غیرحرفهای در کنارش ایجاد شد و شرکتها را از این بازار دور کرد. اگر دورنمایی از ثبات اقتصادی داشته باشیم و دانش حاکمیت شرکتی را توسعه دهیم، بازیگر اصلی بورس کشور در سالهای آینده شرکتهای کوچک و متوسط خواهند شد. شرکتها هنوز جذابیت حضور در بورس را درک نکردهاند و یا هیچ ارتباط منطقی با این موضوع برقرار نکردهاند.
مهدی پورقاضی، رئیس کمیسیون صنعت اتاق تهران
من تاكنون شاهد نقش بازار سرمایه در تامین مالی بخش خصوصی نبودهام. بیشتر در شبهدولتیها و دولتیها تامین مالی انجام ميشود. بورس هنوز نميتواند برای بخش خصوصی واقعی تامین مالی کند. این درواقع نقطه ضعف بورس است. شرکتهایی که داخل بورساند عموما شبهدولتی محسوب ميشوند. در بورس به بخش خصوصی اعتمادی نميشود و تامین مالی تنها برای شبهدولتیها صورت ميگیرد.
مهدی تقوی، استاد دانشگاه
نمیتوان گفت بازار سرمایه نقشی نداشته است. درواقع شرکتهای قدیمی و تازهتاسیسشده با فروش سهام در بازار سرمایه در تلاش برای جذب منابع هستند. شرکتهایی که سرمایههای بزرگی نیاز دارند با فروش سهام آن سرمایه را به دست ميآورند و به عبارتی بازار سرمایه منبع تامین مالی برای این شرکتها است.
محمدقلی یوسفی، کارشناس اقتصادی
کشور داراي یک اقتصاد آزاد نیست که در آن بخش خصوصی فعال باشد. اقتصاد ایران اقتصادی است که بخش خصوصی بسیار كوچكي در تولید و تجارت دارد. به عبارت دیگر آنچه در اقتصاد کشور تعیینکننده است سیاستهای دولت است. چون دولت نفت را در اختیار دارد و نفت یک درآمد بسیار زیاد سرشار از منابع و امکانات گسترده است. از سوی دیگر بانک مرکزی نیز در اختیار دولت است در نتیجه دولت با سیاستهای اقتصادی خود نقشآفرینی در بازارها ميکند و متناسب با سلیقه و برداشت و درک خود بازارها را تحت تاثیر قرار ميدهد.
بهمن آرمان، کارشناس اقتصادی
در کشورهای پیشرفته صنعتی و کشورهای تازه صنعتیشده مانند کره جنوبی، ترکیه و تایوان سهم بازار سرمایه در تامین منابع مالی مورد نیاز سرمايهگذاریهای جدید حدود ۵۵ الی ۶۵ درصد است. در ایران اگر به طور واقعی بخواهیم نگاه کنیم، نبایستی بیش از 2 درصد باشد.
رضا پدیدار، رئیس کمیسیون انرژی و محیط زیست اتاق تهران
تاثیر بازار سرمایه در فرآیند اقتصادی و هم فرآیند توسعه زیر ۱۰ درصد است. حاکمیت اقتصاد کشور دولتی است و همانطور که ملاحظه ميکنید، محور و شاخص مسئولان قیمت نفت است. فرآیند اقتصادی بر اساس عرضه و تقاضا در کشور مطرح نیست. هدفگذاریهايي كه در بودجه یا برنامه پنجساله صورت گرفته بر اساس نفت است. نگاه مدیران و مسئولان نگاه مقطعی به شاخصهایی است که به دست ميآورند و بر اساس آن تصمیمگیری ميکنند. رفتاری که در بورس صورت ميگیرد کوتاهمدت و موقتی است.
سیده فاطمه مقیمی، عضو هیئت رئیسه اتاق تهران
سرمایه یک عنصر بسیار هشیار است. به عبارتی به بخشی ميرود که ریسک و خطری در آن وجود نداشته باشد. سرمایه در بخشی ميخوابد که اطمینان خاطر نسبت به رشد و تعالی داشته باشد و زمانی که اقتصاد، اقتصادی است که بیمارگونه در آن رفتار ميشود و از طرف دیگر نقش كمرنگ ما در بازارهای بینالمللی، عواملی است که موجب ميشود در خصوص نقش بازار سرمایه صحبت کرد. این اتفاق موجب بازار سیاه و حتی باعث رکود ميشود.
عملکرد بورس را در توسعه بازار چطور ارزیابی ميکنید؟
رضا پدیدار، رئیس کمیسیون انرژی و محیط زیست اتاق تهران
عملکرد بورس مشابه سایر بخشهای اقتصادی، عملکرد کوتاهمدت است. باز هم نوع اطلاعرسانی بورس ناقص است. رابطه دوطرفه بین سرمايهگذاران، سهامداران با بورس و بالعکس وجود ندارد. اگر یک نگاه تطبیقی و بینالمللی داشته باشیم و نهادهای بازار سهام و بورس با سرمايهگذاران یک رابطه متقابل باشد و اطلاعات رد و بدل شود، بازار در کشور توسعه پیدا ميکند. دادهها و آمارها خیلی فقیرانه و با خساست داده ميشود. اگر سرمايهگذاران بخواهند به این اطلاعات دست پیدا کنند باید از طریق کارگزاران آن را به دست آورند. این بورس نميتواند روند پایداری داشته باشد. رویکرد شخص من به بورس کشور رویکرد لحظهای و مقطعی است.
فریال مستوفی، رئیس کمیسیون سرمايهگذاری اتاق ایران
بورس نیز تلاشهای خود را ميکند ولی باید قدری بهروزرسانی شود و اطلاعات را کاملتر بدهند. اطلاعات ما کافی نیست. اطلاعات کاملی رد و بدل نميشود و مربوط به گذشته است. باید زمان داد تا بورس نیز بتواند نقش درست خود را در اقتصاد کشور ایفا کند. نميتوان گفت که بورس پیشرفتهتر از بقیه بخشها است و باید بیشتر برای آن تلاش شود.
حسن فروزان فرد، رئیس کمیسیون رقابت، خصوصیسازی و سلامت اداری اتاق ایران
بورس به حالت دولتی اداره ميشود و اینطور به نظر ميرسد که وظیفه آن رسیدگی به شرکتهای عضو است. اما بورسی که ميتواند عامل توسعه باشد بورسی است که دانش را برای شرکتهای اولیه که ظرفیت حضور در بورس دارند در فضای اجتماعی کسب و کار توسعه دهد. بورس در حوزه توسعه خود و اطلاعرسانی به اندازه کافی تلاش نکرده و انرژی نگذاشته است. عمده تلاش بر روی سازمانها و شرکتهای داخل بورس بوده است. به اندازه کافی جنبه توسعهای برای بررسی ظرفیتهای بورس به شرکتهای دارای سابقه انجام نشده است.
آلبرت بغزیان، استاد دانشگاه
در عرضه اولیه یک سری واگذاریهایی صورت گرفته است اما کماکان ارقام بیشتر خصولتی يا برای رد دیون بوده است. سهم این بخشها نسبت به بخش خصوصی که به دنبال سرمايهگذاری است بیشتر است. به نظر من بورس نتوانسته این نقش را بازی کند و نوساناتی که در بازارهای دیگر وجود دارد باعث کمرونقی در بورس ميشود.
مجیدرضا حریری، عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی ایران- چین
کارکرد بورس کشور مانند کارکرد سازمانهای بورسی دیگر در دنیا نیست و توقعی نداریم که بتواند دردی را از بخش خصوصی دوا کند. عملکرد بورس مانند سایر نهادهای ما یک عملکرد غیرشفاف و غیررقابتی است.
مهدی پورقاضی، رئیس کمیسیون صنعت اتاق تهران
نقش قابل توجهی از بورس در توسعه بازار نميبینم. صرفا در همان محدوده شرکتهای بورسی که عمدتا شرکتهای شبهدولتی هستند تغییر و توسعه رخ داده است و به طور کلی بازار و بخشهایی که در آن بخش خصوصی حضور دارد توسعهای پیدا نکرده است.
محمدقلی یوسفی، کارشناس اقتصادی
بازار بورس یک بازار مستقل نیست که بتواند به معنای واقعی علايم لازم را به سرمايهگذاران نشان دهد. بیشتر شرکتهایی که ایران وجود دارند از سیاستهای دولتها تاثیر ميپذیرند. این شرکتهای مستقل خصوصی نیستند که بازار بورس بتواند نبض آنها را نشان دهد. زمانی که شرکتها با سیاستهای دولت، مدیریت یا حتی مدیرشان تغییر ميکند، بازار بورس کاری نميتواند بکند. بورس نیز خود سوار کشتیاي است که سکان آن دست دیگران است. بنابراین خود بورس تعیینکننده تغییرات یا توسعه نیست.
بهمن آرمان، کارشناس اقتصادی
هیچ. بورس تاكنون هیچگونه نقش سازندهای در توسعه بازارها در کشور نداشته است. به طور کلی ساختار بورس کشور با کشورهای دیگر متفاوت است، به همین ترتیب تاثیراتی که بر بازار ميگذارد به گونه دیگری است.
سیده فاطمه مقیمی، عضو هیئت رئیسه اتاق تهران
به دلیل ناپایدار بودن شرایط، بورس تاثیر آنچنانی نميگذارد. بورس در روند تغییرات است و این روند تغییرات نسبی قابل پیشبینی است. اگر غیرقابل پیشبینی باشد شرطبندی ميشود. بر اساس شاخصهایی که در بورس وجود دارد ميتوان پیشبینی کرد که تغییرات در سرمايهگذاری چگونه خواهد بود. اما زمانی که این شرایط نامتعادل ميشود و از اختیار برنامهریزی خارج ميشود، نقشآفرینی درستی انجام نميشود و اعتماد در بازار از دست ميرود.
مهدی تقوی، استاد دانشگاه
مردم دو انتخاب دارند: یا پولهای خود را در بانک سپردهگذاری کنند یا سهام بخرند. اگر بورس رونق پيدا كند، این سپردههای بانکی را که موجب رکود در کشور شده مقداری کاهش ميدهد. در واقع فروش سهام و سپردهگذاری بانکها دو رقیب در زمينه جذب پول مردم هستند.