این نویسنده مفاهیم پیچیده اقتصادی را ساده و قابل فهم می‌کند

اقتصاددانِ سِری

نسیم بنایی/منبع: آینده نگر

«چرا اقتصاددان‌ها ساده و شفاف صحبت نمی‌کنند؟» این پرسش آ‌ن‌قدر ذهن تیم هارفورد را به خودش مشغول کرد تا بالاخره تصمیم گرفت ستونی به نام «اقتصاددان سِری» در روزنامه بریتانیاییِ فایننشال تایمز (FT) به راه بیندازد و تمامی مسائل اقتصادی و ایده‌های بزرگی را که انسان‌ها در زندگی روزمره خود لمس می‌کنند به زبانی ساده و روشن برای عموم مردم توضیح بدهد. این ستون آن‌قدر گُل کرد که نام تیم هارفورد را به عنوان یکی از 20 اقتصاددانِ اثرگذارِ معاصر بر سر زبان‌ها انداخت. او سنی ندارد اما ایده‌های اقتصادی را به خوبی شناسایی می‌کند و در بستری که برای مخاطبان عمومی جذابیت داشته‌باشد، بیان می‌کند. ستون بالابلندی که او در اف‌تی در اختیار دارد و هر شنبه در آن می‌نویسد ایده‌های اقتصادی را به زبانی شفاف توضیح می‌دهد. او این ستون را از سال 2005 به شکلی رسمی آغاز کرد و از آن به بعد با ایده‌های جدیدتری موفق شد مسائل اقتصادی را به مردم عادی یاد بدهد.

اقتصاددانِ سِری دیگر فقط عنوان ستونِ اقتصادیِ اف‌تی نیست. تیم هارفورد این ستون‌ها را گردآوری کرده و به عنوان کتاب درآورده‌است. در این کتاب مسائل بنیادینِ اقتصادی مانند «تعامل عرضه و تقاضا»، «شکست‌های بازار»، «افراط‌گرایی»، «جهانی شدن»، «تجارت جهانی» و «مزیت‌های رقابتی» مورد بررسی قرار گرفته و به زبانی ساده برای مخاطبان مطرح شده‌است. در این کتاب مخاطب می‌تواند به زبانی خودمانی و نه با واژه‌ها و اصطلاحات تخصصی یاد بگیرد که چطور استارباکس و دیگر تولیدکنندگان قهوه، قیمت کالاها و محصولات خود را تعیین می‌کنند یا چرا خریداریِ یک ماشینِ خوبِ دست‌دوم بسیار سخت است، چرا نظام بیمه سلامت در امریکا با شکست مواجه خواهد شد و چرا کشورهای فقیر همچنان فقیر باقی می‌مانند در حالی‌که جمهوریِ خلق چین در چند دهه گذشته به صورت پیوسته رشد کرده‌است. در واقع توضیحِ همه این مسائل به زبان اقتصاد قدری پیچیده و سنگین است. اما هارفورد تلاش کرده به زبان مردمِ عادی و کسانی که اقتصاد نخوانده‌اند این مسائل پایه‌ای در زندگیِ روزمره را تشریح کند. از نگاه بسیاری از کارشناسان اقتصادی، کاری که هارفورد در این ستون یا در این کتاب انجام داده شبیه به یک شاهکارِ بی‌بدیل است که می‌تواند به سادگی قدرتِ اقتصاد در زندگیِ روزمره را نشان بدهد.

*باور کن من اقتصاددانم!

هارفورد کارش را با اقتصاددانِ سری آغاز کرده اما روی همان نقطه باقی نمانده بلکه پیش رفته‌است. او هر روز با ایده‌های جدیدتر و جذاب‌تر تلاش کرده مخاطبان را با مفاهیم پیچیده اقتصادی آشنا کند. یکی از فعالیت‌های مهم و اثرگذارش نیز سخنرانی در تد (TED) بوده‌است. او همچنین مجموعه برنامه‌ای برای بی‌بی‌سی تهیه کرده که عنوان آن میزان جذابیتش را نشان می‌دهد: «به من اعتماد کنید، من اقتصاددان هستم!» در ادامه این برنامه نیز برنامه‌هایی مانند «کم و زیاد» را طراحی کرده تا بالاخره به تدوین کتاب بعدی‌اش رسیده‌است. البته این کتاب در قالب پادکست و مستند رادیویی در سال 2016 روانه بازار شده و حسابی جنجال به پا کرده‌است. این کتاب هم مانند بقیه آثار و کارهای هارفورد به آموزش ساده مفاهیم پیچیده اختصاص دارد.

«50 ابتکاری که دنیای اقتصاد مدرن را شکل داد»؛ این عنوان کتابی است که پیش‌تر به عنوان پادکست در سال 2016 پخش می‌شد و در اگوست 2017 به عنوان کتاب در اختیار مخاطبان قرار گرفت. بلومبرگ، نیوزویک، فایننشال‌تایمز و آمازون آن را اثرگذارترین و بهترین کتاب در سال 2017 معرفی کردند. هارفورد داستان زندگی را از نخستین باری که پول مورد استفاده قرار گرفت تا روزی که گوتنبرگ به فکر چاپ افتاد و ارتباطِ میانِ داوینچی و برادران لمان، همه را مورد بررسی قرار داده‌است. در واقع او در کتاب خود تصویری از تغییرات دنیا به دست می‌دهد؛ تصویری از همه ایده‌ها و ابزارهایی که به مرور تغییر کردند و عواقبی که خواسته و ناخواسته به دنبال داشتند. او هر اختراع را در بستر خودش مورد بررسی قرار می‌دهد و سپس آن را کنار بقیه اختراع‌ها و ابتکارات مهم بشری می‌گذارد.

یکی از جدیدترین ایده‌هایی که هارفورد مطرح کرده «آشفتگی» است. عموم انسان‌ها از آشفتگی و بی‌نظمی گریزان هستند. اما هارفورد با مطالعات روان‌شناسانه و اجتماعیِ خود ثابت می‌کند انسان‌ها به بی‌نظمی و آشفتگی نیز در زندگی خود نیاز دارند و حتی گاهی برای رسیدن به ایده‌های خلاقانه و انجام کارهای بزرگ باید بی‌نظمی را در آغوش بگیرند. او معتقد است آشفتگی در کانونِ ابتکارات و ابداعات قرار دارد و هرکسی بتواند با آشفتگی‌ها کنار بیاید بدون تردید در زندگی‌اش موفق خواهد شد. هارفورد هنوز سن زیادی ندارد و به نظر می‌رسد تازه ابتدای راه است. او از همین حالا موفق شده نام خود را در میان 20 اقتصاددان اثرگذار و بزرگ دنیا قرار بدهد. کارش را از اقتصاددانِ سِری آغاز کرده اما تمامی جوانب مخفی و سِری اقتصاد را برای مردمِ عادی مطرح کرده‌است. کاری که او انجام داده از عهده کمتر اقتصاددانی بر می‌آید. این بزرگ‌ترین و کلیدی‌ترین تأثیرِ تیم هارفورد است: «دنیای غامض اقتصاد را برای مردم عادی ساده و قابلِ فهم کند.»

تیم هارفورد

متولد 27سپتامبر 1973 است. نسبت به اکثر اقتصاددان‌های بزرگ و اثرگذارِ معاصر، سن‌وسالی ندارد اما اثرگذاری‌های بسیاری در دنیای اقتصاد داشته‌است. او در حال حاضر به عنوان اقتصاددانِ انگلیسی و همچنین روزنامه‌نگار در آکسفورد زندگی می‌کند. نویسنده چهار کتاب اقتصادی است و در کنار آن برای ستون «اقتصاددان سِری» در فایننشال‌تایمز می‌نویسد. ایده‌اش این است که ایده‌های سختِ اقتصادی را برای مردم به زبانی ساده و قابل فهم بیان کند. تحصیل‌کرده آکسفورد است و در رشته فلسفه، سیاست و اقتصاد و همچنین فلسفه اقتصادی تحصیل کرده‌است. تیم هارفورد تاکنون جوایز بسیاری را از آنِ خودش کرده‌است. هرچند کارش را با ستونی در فایننشال‌تایمز شروع کرده اما در همان مرحله باقی نمانده و مراحل پیشرفت را سپری کرده‌است. حالا تیم هارفورد به عنوان اقتصاددانی اثرگذار شناخته می‌شود.